Μια διαφορετική προσέγγιση για τη γνωστική έκπτωση που σχετίζεται με την ηλικία φέρνει στο φως νέα μελέτη σε ποντίκια: μια θεραπεία που χορηγείται από τη μύτη και στοχεύει απευθείας τη φλεγμονή στον εγκέφαλο. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Texas A&M διαπίστωσαν ότι μικροσκοπικά βιολογικά σωματίδια από ανθρώπινα νευρικά βλαστοκύτταρα μείωσαν τη «νευροφλεγμονή της γήρανσης» (neuroinflammaging) και βελτίωσαν την απόδοση σε τεστ μνήμης σε γηράσκοντα ζώα, όπως σημείωσαν στο Journal of Extracellular Vesicles.
Η «νευροφλεγμονή της γήρανσης» αποτελεί μια χρόνια, ήπια αλλά επίμονη φλεγμονώδη κατάσταση που εγκαθίσταται στον ιππόκαμπο, δηλαδή στην περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με τη μάθηση και τη μνήμη. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η διαδικασία αυτή συνοδεύεται από οξειδωτικό στρες, διαταραχή της μιτοχονδριακής λειτουργίας και ενεργοποίηση ανοσολογικών μηχανισμών που συνδέονται με τη φθορά του γηράσκοντος νου.
Γιατί επέλεξαν τη ρινική χορήγηση
Η πρόσβαση φαρμάκων στον εγκέφαλο είναι συνήθως δύσκολη λόγω του αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Η ομάδα επέλεξε τη ρινική οδό ακριβώς για να παρακάμψει αυτό το εμπόδιο. Όπως έδειξαν τα πειράματα, μέσα σε έξι ώρες από μία μόνο χορήγηση, τα εξωκυτταρικά κυστίδια είχαν ήδη φτάσει σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου.
Πιο αναλυτικά, η μελέτη περιέλαβε 131 ποντίκια. Τα ζώα που εντάχθηκαν στην κύρια δοκιμή ήταν 18 μηνών, ηλικία που οι ερευνητές αντιστοιχίζουν περίπου σε άνθρωπο 60 ετών. Έλαβαν δύο ενδορρινικές δόσεις θεραπείας ή placebo, με διαφορά δύο εβδομάδων, και έναν μήνα αργότερα αξιολογήθηκαν με τεστ μνήμης πριν ακολουθήσει ανάλυση του εγκεφαλικού ιστού.
Τα ζώα που έλαβαν τη θεραπεία εμφάνισαν λιγότερη υπερτροφία αστροκυττάρων, χαμηλότερο οξειδωτικό στρες και σημαντική μείωση των μικρογλοιακών συσσωματώσεων, δηλαδή ομάδων ενεργοποιημένων ανοσοκυττάρων που συνδέονται με φλεγμονή στον εγκέφαλο. Παράλληλα, αυξήθηκε η έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με τη μιτοχονδριακή αναπνευστική αλυσίδα, στοιχείο που οι ερευνητές ερμηνεύουν ως ένδειξη βελτιωμένης ενεργειακής λειτουργίας των εγκεφαλικών κυττάρων.
Επίσης, στις δοκιμασίες αναγνώρισης αντικειμένων και χωρικής θέσης, τα ποντίκια που έλαβαν τη θεραπεία τα πήγαν καλύτερα από εκείνα που δεν την έλαβαν. Σημειώνεται ότι οι εν λόγω «ασκήσεις» θεωρούνται κλασικοί δείκτες λειτουργίας του ιππόκαμπου και χρησιμοποιούνται ευρέως στην έρευνα για τη γήρανση του εγκεφάλου.
Τέλος, ιδιαίτερο βάρος δόθηκε σε δύο φλεγμονώδη μοριακά συστήματα, το NLRP3 inflammasome και το cGAS-STING, τα οποία θεωρούνται βασικοί οδηγοί της χρόνιας φλεγμονής στον γηράσκοντα εγκέφαλο. Οι ερευνητές κατέγραψαν μείωση τόσο στα γονίδια όσο και στις πρωτεΐνες που εμπλέκονται στην ενεργοποίησή τους, εύρημα που συνοδεύτηκε από περιορισμό και άλλων φλεγμονωδών σημάτων στον ιππόκαμπο.
Συμπέρασμα
Η μελέτη δεν προσφέρει ακόμη θεραπεία για τη γνωστική έκπτωση της ηλικίας. Όμως, δείχνει πως μια μη επεμβατική θεραπεία, χορηγούμενη από τη μύτη, μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τη φλεγμονή του γηράσκοντος εγκεφάλου και να συνοδευτεί από βελτίωση της μνήμης σε ζωικό μοντέλο. Αν τα ευρήματα αυτά επιβεβαιωθούν και στον άνθρωπο, θα μπορούσαν να ανοίξουν μια νέα κατεύθυνση στην προσπάθεια διατήρησης της γνωστικής λειτουργίας.
Διαβάστε επίσης
Πότε αρχίζει να γερνάει ο εγκέφαλός μας – Η απάντηση θα σας εκπλήξει
Αντιγήρανση: Η εναλλακτική πρακτική που κάνει τον εγκέφαλο 6 χρόνια νεότερο
Η διατροφή που φρενάρει τη γήρανση του εγκεφάλου – Το αγαπημένο τρόφιμο «ασπίδα» του νου
