Την 1η Ιουνίου, η Αμερικάνικη Εταιρεία Θυρεοειδούς (America Thyroid Association) δημοσίευσε νέες επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για το θυρεοειδή προ σύλληψης, κατά την κύηση και κατά τη διάρκεια της λοχείας. Οι θυρεοειδικές ορμόνες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αναπαραγωγική υγεία της γυναίκας και η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα ανέμενε με ιδιαίτερη προσμονή τις καινούριες κατευθύνσεις για αυτό το συχνό και σημαντικό κλινικό θέμα.
Με βάση την ευρεία πλέον γνώση μας και το μεγάλο αριθμό κλινικών μελετών, οι νέες αυτές οδηγίες δίνουν τεκμηριωμένες απαντήσεις στα παρακάτω 9 σημαντικά ερωτήματα:
1. «Είναι υπερβολικός ο ιατρός μου που μου ζητάει εξετάσεις αίματος για το θυρεοειδή κάθε μήνα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;»
Η συχνότητα παρακολούθησης κάθε εγκύου εξαρτάται από πολλές παραμέτρους. Οι έγκυες που λαμβάνουν θυροξίνη πρέπει να υποβάλλονται σε μέτρηση TSH (θυρεοειδοτρόπου ορμόνης) κάθε 4 εβδομάδες στο πρώτο μισό της κύησης λόγω της σημαντικών ορμονικών αλλαγών που λαμβάνουν χώρα με σημαντικό αντίκτυπο στα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών.
2. «Είναι σημαντικό το ιώδιο στην εγκυμοσύνη ή απλά μια ακόμα πολυδιαφημισμένη βιταμίνη;»
Το ιώδιο είναι ένα ιχνοστοιχείο, αναγκαίο για τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών. Κατά την κύηση, οι ανάγκες σε ιώδιο αυξάνονται σημαντικά σε 250 μικρογραμμάρια ημερησίως. Η μέτρηση ιωδίου στο αίμα ή στα ούρα δε συστήνεται. Η σοβαρή έλλειψη ιωδίου στη μητέρα πρέπει να αποφεύγεται, γιατί έχει δυνητικά σοβαρές αρνητικές συνέπειες στο έμβρυο με πιθανό αντίκτυπο στη θυρεοειδική λειτουργία, τη νευρολογική ανάπτυξη και το δείκτη νοημοσύνης.
3. «Είμαι έγκυος. Πρέπει να πάρω συμπλήρωμα ιωδίου;»
Το ιώδιο προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής (ιωδιωμένο αλάτι, γαλακτοκομικά προϊόντα, αυγά, ψάρια). Συμπλήρωμα ιωδίου 150 μικρογραμμάρια την ημέρα συστήνεται στις γυναίκες που διαμένουν σε περιοχές με έλλειψη ιωδίου ή ακολουθούν διατροφή vegan χωρίς ζωικά προϊόντα ή έχουν πιθανή δυσαπορρόφηση (παραδείγματος χάρη κοιλιοκάκη) και η λήψη του συμπληρώματος πρέπει να ξεκινάει ιδανικά 3 μήνες πριν τη σύλληψη και να συνεχίζεται καθ΄ όλη τη διάρκεια της κύησης και μέχρι και την ολοκλήρωση του θηλασμού.
4. «Έχω υπογονιμότητα. Χρειάζεται να ελέγξω το θυρεοειδή μου;»
Ο κλινικός, ή ακόμη και υποκλινικός, υποθυρεοειδισμός αποτελεί συχνή αιτία υπογονιμότητας. Για αυτό το λόγο, τα επίπεδα TSH πρέπει να μετρώνται σε όλες τις γυναίκες με υπογονιμότητα, ενώ η θεραπεία υποκατάστασης με θυροξίνη εξαρτάται από τα επίπεδα TSH. Επίσης, κάθε προσπάθεια υποβοηθούμενης αναπαραγωγής πρέπει να αναβάλλεται μέχρι την επίτευξη ευθυρεοειδισμού, δηλαδή φυσιολογικών επιπέδων θυρεοειδικών ορμονών.
5. «Έχω θετικά αντισώματα anti-TPO (κατά της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης) και ιστορικό αποβολών / υπογονιμότητας. Πρέπει να ξεκινήσω χάπι για το θυρεοειδή;»
Είναι αποδεδειγμένο ότι οι γυναίκες με θετικά αντιθυρεοειδικά αντισώματα και απολύτως φυσιολογικά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών έχουν αυξημένη πιθανότητα για αυτόματες αποβολές. Με βάση αυτή τη συσχέτιση, οι γυναίκες αυτές λάμβαναν συχνά θυροξίνη, με τη σκοπιμότητα χορήγησης θυροξίνης να προκαλεί διχογνωμία στην ιατρική κοινότητα. Τρεις πρόσφατες κλινικές μελέτες υψηλής ποιότητας κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα ότι η θυροξίνη δεν πρέπει να χορηγείται σε αυτές τις γυναίκες, αφού δε βελτιώνει τις πιθανότητες σύλληψης ούτε μειώνει τον κίνδυνο αποβολής. Εκτός της θυροξίνης, δεν υπάρχει επίσης κάποια άλλη θεραπευτική αγωγή που να συστήνεται σε αυτές τις περιπτώσεις.|
6. «Έχω υποθυρεοειδισμό και θετικό τεστ κυήσεως. Πρέπει να αλλάξω τη δόση της θυροξίνης;»
Οι περισσότερες γυναίκες με υποθυρεοειδισμό θα χρειαστούν αύξηση της δόσης θυροξίνης κατά 25-50% στη διάρκεια της κύησης. Με βάση αυτά τα δεδομένα, χρειάζεται συστηματική παρακολούθηση κάθε 4 εβδομάδες με στόχο επίπεδα TSH 0.5-2.5 mIU/l, ενώ η δόση θυροξίνης είτε αυξάνεται προκαταβολικά κατά 25-30% επί θετικού τεστ κυήσεως είτε αυξάνεται ανάλογα με τα επίπεδα TSH.
7. «Έχω διαγνωστεί με υπερθυρεοειδισμό και θέλω να μείνω έγκυος. Είναι το χειρουργείο η μόνη ασφαλής λύση;»
Ο υπερθυρεοειδισμός στην αναπαραγωγική ηλικία είναι συνήθως αυτοάνοσης αιτιολογίας, λόγω νόσου του Graves. Η θυρεοειδεκτομή δεν είναι η μοναδική επιλογή. Ο θεράπων ιατρός πρέπει να ενημερώσει τη γυναίκα για τις τρεις επιλογές (φαρμακευτική αγωγή, χειρουργείο, θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο) και τα οφέλη και κινδύνους για αυτή και την πιθανή κύηση. Ειδικές οδηγίες είναι διαθέσιμες για την παρακολούθηση γυναικών σε φαρμακευτική αγωγή για υπερθυρεοειδισμό με στόχο την επίτευξη ευθυρεοειδισμού σε συνδυασμό με την ελάχιστη δυνατή, ιδανικά μηδενική, έκθεση σε λήψη αντιθυρεοειδικών φαρμάκων μέχρι την 16η εβδομάδα της κύησης.
8. «Διαγνώστηκα πρόσφατα με καρκίνο θυρεοειδούς. Είναι επικίνδυνο να μείνω έγκυος;»
Η βιβλιογραφία είναι καθησυχαστική και η εγκυμοσύνη δε φαίνεται να επηρεάζει την πρόγνωση ή πιθανότητα υποτροπής του καρκίνου θυρεοειδούς. Μάλιστα, η συντριπτική πλειοψηφία των γυναικών που διαγιγνώσκονται με καλώς διαφοροποιημένο καρκίνο θυρεοειδούς στη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορούν να αναβάλουν με ασφάλεια την αγωγή για το διάστημα μετά τον τοκετό.
9. «Έχω ακούσει ότι ο θυρεοειδής μπορεί να αποδιοργανωθεί το διάστημα μετά τον τοκετό. Ισχύει;»
Θυρεοειδίτιδα της λοχείας ονομάζεται η διαταραχή λειτουργίας τους θυρεοειδούς αδένα τους πρώτους 12 μήνες μετά τον τοκετό, με υψηλό ποσοστό εμφάνισης περί το 8% των γυναικών. Περιλαμβάνει μια ποικιλία διαφορετικών, συνήθως προσωρινών, διαταραχών, με υπερθυρεοειδισμό ή υποθυρεοειδισμό ή συνδυασμό και των δυο. Συνήθως εμφανίζονται 6-12 εβδομάδες μετά τον τοκετό και μπορούν να διαγνωστούν με απλές εξετάσεις αίματος.
Πλέον, χάρη σε αυτές τις οδηγίες, έχουμε διαθέσιμες κατευθυντήριες γραμμές για το θυρεοειδή και τις παθήσεις του στη φάση προ σύλληψης, κατά την κύηση και στη διάρκεια της λοχείας. Προφανώς, η κάθε γυναίκα είναι ξεχωριστή και η αγαστή συνεργασία της με τον ενδοκρινολόγο και γυναικολόγο-μαιευτήρα είναι αναγκαία προϋπόθεση για την παροχή υψηλής φροντίδας σε κάθε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας.
*Ο κ. Πλούταρχος Ε. Τζούλης είναι Ενδοκρινολόγος – Διαβητολόγος, MD, PhD, FRCP (Lon), MSc (Hons), CCT (UK), Επίτιμος Αναπληρωτής Καθηγητής Ενδοκρινολογίας της Ιατρικής Σχολής University College London (UCL)
Διαβάστε επίσης
Θυρεοειδής: Όζοι και καρκίνος του αδένα – Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε
Αφαίρεση θυρεοειδούς: Νέο τεστ αποτρέπει τις περιττές εγχειρήσεις
Καρκίνος Θυρεοειδούς: Έτσι αντιμετωπίζεται η νόσος που απειλεί 3 φορές περισσότερες γυναίκες
