Η μεθοτρεξάτη αποτελεί εδώ και δεκαετίες το βασικό «όπλο» για τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Παρότι χρησιμοποιείται ευρέως, οι γιατροί εξακολουθούν να χρειάζονται αρκετές εβδομάδες ή ακόμη και μήνες μέχρι να διαπιστώσουν αν ένας ασθενής ανταποκρίνεται στη θεραπεία ή αν πρέπει να αναζητηθεί εναλλακτική αγωγή.
Νέα μελέτη από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης έρχεται να αλλάξει αυτή την εικόνα, δείχνοντας ότι οι πρώτες ενδείξεις επιτυχίας της θεραπείας εμφανίζονται πολύ νωρίτερα – μέσα στις τρεις πρώτες εβδομάδες. Οι ερευνητές εντόπισαν συγκεκριμένες αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα, οι οποίες διαφοροποιούν ήδη από την αρχή τους ασθενείς που θα ωφεληθούν από εκείνους που τελικά δεν θα ανταποκριθούν επαρκώς.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Annals of the Rheumatic Diseases.
Το ανοσοποιητικό αλλάζει πριν εμφανιστεί η κλινική βελτίωση
Οι ερευνητές παρακολούθησαν ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα που ξεκινούσαν για πρώτη φορά θεραπεία με μεθοτρεξάτη, αναλύοντας με προηγμένες μοριακές τεχνικές τις αλλαγές στα κύτταρα του ανοσοποιητικού τους κατά τις πρώτες 12 εβδομάδες. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι ήδη από την τρίτη εβδομάδα παρατηρούνταν σημαντικές μεταβολές σε συγκεκριμένους πληθυσμούς ανοσοκυττάρων, παρότι οι περισσότεροι ασθενείς δεν εμφάνιζαν ακόμη αισθητή βελτίωση των συμπτωμάτων.
Στους ασθενείς που τελικά ανταποκρίθηκαν καλά στη θεραπεία καταγράφηκε σημαντική μείωση των θυλακικών βοηθητικών Τ-λεμφοκυττάρων (Tfh) και των πλασμαβλαστών, δηλαδή των Β-κυττάρων που παράγουν αντισώματα. Αντίθετα, όσοι δεν παρουσίασαν ικανοποιητική ανταπόκριση εμφάνισαν πολύ μικρότερες αντίστοιχες αλλαγές.
Ένα πιθανό «βιολογικό αποτύπωμα» της επιτυχίας της θεραπείας
Η μελέτη αποκάλυψε ότι η δράση της μεθοτρεξάτης δεν περιορίζεται μόνο στη μείωση της φλεγμονής, αλλά συνοδεύεται από έναν ευρύτερο «επαναπρογραμματισμό» του ανοσοποιητικού συστήματος.
Οι επιστήμονες εντόπισαν μοριακές οδούς που μέχρι σήμερα δεν είχαν συνδεθεί με τη θεραπεία, ενώ εργαστηριακά πειράματα επιβεβαίωσαν ότι το φάρμακο επηρεάζει άμεσα την ανάπτυξη των πλασμαβλαστών. Τα ευρήματα αυτά συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο δρα η μεθοτρεξάτη, παρά το γεγονός ότι χρησιμοποιείται στην κλινική πράξη εδώ και πολλές δεκαετίες.
Η δυνατότητα αναγνώρισης βιολογικών δεικτών ήδη από τις πρώτες εβδομάδες θεραπείας θα μπορούσε στο μέλλον να επιτρέψει στους γιατρούς να γνωρίζουν νωρίτερα ποιοι ασθενείς είναι πιθανό να ωφεληθούν και ποιοι χρειάζονται έγκαιρα διαφορετική θεραπευτική στρατηγική. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να μειώσει τον χρόνο μέχρι την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου, περιορίζοντας τη φλεγμονή και τις μόνιμες βλάβες στις αρθρώσεις.
Διαβάστε επίσης
Φάρμακο για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα «ρίχνει» και την αρτηριακή πίεση
Φταίει το «κρακ» που κάνετε στα δάχτυλα για την αρθρίτιδα; Μια επιστήμονας απαντά
Οστεοαρθρίτιδα ή ρευματοειδής αρθρίτιδα; Έρχεται ακριβής μέθοδος διάγνωσης μέσα σε μόλις 10 λεπτά
