Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί να αποκτήσει παιδί και η εγκυμοσύνη δεν έρχεται, η διερεύνηση συχνά επικεντρώνεται αρχικά στη γυναίκα. Στην πραγματικότητα, όμως, η γονιμότητα είναι υπόθεση και των δύο συντρόφων. Η υπογονιμότητα μπορεί να οφείλεται σε γυναικείο ή ανδρικό παράγοντα, σε συνδυασμό και των δύο ή να παραμένει ανεξήγητη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι περίπου ένας στους έξι ανθρώπους αντιμετωπίζει υπογονιμότητα κάποια στιγμή στη ζωή του.
Ένας από τους συχνότερους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την ανδρική γονιμότητα είναι η κιρσοκήλη.
Τι ακριβώς είναι η κιρσοκήλη;
Η κιρσοκήλη είναι η διάταση των φλεβών γύρω από τον όρχι. Θα μπορούσε να παρομοιαστεί, σε απλοποιημένη μορφή, με τους κιρσούς – την λεγόμενη και φλεβίτιδα- που εμφανίζονται στα πόδια.
Είναι αρκετά συχνή: σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές (EAU) και αμερικανικές (AUA) κατευθυντήριες οδηγίες, εμφανίζεται περίπου στο 15% των ενήλικων ανδρών και σε περίπου 40% των ανδρών που διερευνώνται για υπογονιμότητα.
Συχνότερα εντοπίζεται αριστερά. Πολλοί άνδρες δεν αισθάνονται απολύτως τίποτα και η κιρσοκήλη ανακαλύπτεται κατά την κλινική εξέταση. Άλλοι μπορεί να αισθάνονται βάρος, κάψιμο ή ήπιο πόνο στο όσχεο, ιδιαίτερα μετά από παρατεταμένη ορθοστασία ή άσκηση.
Το σημαντικότερο όμως είναι αυτό: Η κιρσοκήλη δεν σημαίνει αυτόματα υπογονιμότητα. Πολλοί άνδρες με κιρσοκήλη έχουν φυσιολογική παραγωγή σπερματοζωαρίων και αποκτούν παιδιά χωρίς καμία θεραπεία.
Πώς μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα;
Ο όρχις χρειάζεται θερμοκρασία λίγο χαμηλότερη από εκείνη του υπόλοιπου σώματος για να λειτουργεί σωστά, γι’αυτό το λόγο και βρίσκεται μέσα στο όσχεο. Η κιρσοκήλη μπορεί να διαταράξει τη θερμορρύθμιση της περιοχής και να επηρεάσει τη λειτουργία των κυττάρων του όρχεως.
Έχουν επίσης περιγραφεί μηχανισμοί όπως αυξημένο οξειδωτικό στρες και διαταραχές της μικροκυκλοφορίας. Όλα αυτά μπορεί να επηρεάσουν την παραγωγή και την ποιότητα των σπερματοζωαρίων.
Στην πράξη, ένας άνδρας με κιρσοκήλη μπορεί να εμφανίζει χαμηλότερο αριθμό σπερματοζωαρίων, μειωμένη κινητικότητα ή διαταραχές στη μορφολογία τους.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η κιρσοκήλη αποτελεί σημαντικό εύρημα κατά τη διερεύνηση ενός υπογόνιμου ζευγαριού.
Πότε χρειάζεται θεραπεία;
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη παρανόηση. Δεν χρειάζεται να χειρουργηθεί κάθε κιρσοκήλη.
Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες της AUA/ASRM αναφέρουν ότι η χειρουργική αποκατάσταση πρέπει να εξετάζεται κυρίως σε άνδρες που προσπαθούν να αποκτήσουν παιδί, έχουν ψηλαφητή κιρσοκήλη, υπογονιμότητα και παθολογικές παραμέτρους στο σπερμοδιάγραμμα.
Αντίθετα, μια μικρή, μη ψηλαφητή κιρσοκήλη που διαπιστώνεται μόνο στο υπερηχογράφημα, σε έναν άνδρα με φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα χωρίς διαταραχή στην γονιμότητα, δεν αποτελεί από μόνη της λόγο για επέμβαση.
Με άλλα λόγια, ο γιατρός δεν αντιμετωπίζει απλώς «έναν κιρσό». Αξιολογεί τον άνδρα, το σπέρμα και το ζευγάρι συνολικά.
Μπορεί η επέμβαση να αυξήσει τις πιθανότητες εγκυμοσύνης;
Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η αποκατάσταση της κλινικά εμφανούς κιρσοκήλης μπορεί να βελτιώσει ορισμένες παραμέτρους του σπέρματος και, σε επιλεγμένους άνδρες, να αυξήσει τις πιθανότητες εγκυμοσύνης.
Μια μετα-ανάλυση 31 μελετών βρήκε υψηλότερη πιθανότητα εγκυμοσύνης και ζώντος τοκετού στους άνδρες που υποβλήθηκαν σε θεραπεία της κιρσοκήλης. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των διαθέσιμων μελετών δεν ήταν τυχαιοποιημένο, επομένως τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή.
Επομένως, το σωστό μήνυμα δεν είναι «η κιρσοκήλη προκαλεί υπογονιμότητα και η επέμβαση τη θεραπεύει», αλλά ότι σε συγκεκριμένους άνδρες η κιρσοκήλη μπορεί να αποτελεί σημαντικό διορθώσιμο παράγοντα και η θεραπεία της μπορεί να βελτιώσει τις αναπαραγωγικές πιθανότητες.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Όταν υπάρχει ένδειξη θεραπείας, η απολίνωση των πασχόντων κλάδων αποτελεί την κλασική χειρουργική επιλογή, με την οποία συγκρίνεται η αποτελεσματικότητα όλων των άλλων πιθανών μεθόδων. Ιδιαίτερα η μικροχειρουργική τεχνική επιτρέπει στον χειρουργό να αναγνωρίζει και να διατηρεί τις αρτηρίες και τα λεμφαγγεία, ενώ απολινώνει τις παθολογικές φλέβες.
Η ποιότητα του σπέρματος, επανεκτιμάται με σπερμοδιάγραμμα στους 3 και 6 μήνες μετεγχειρητικά. Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί πως η τοξική επίδραση της κιρσοκήλης στην ποιότητα των σπερματοζωαρίων, θα εξαλειφθεί με το χειρουργείο. Άρα με απλά λόγια, μετεγχειρητικά τα σπερματοζωάρια θα είναι καλύτερης ποιότητας απ’ότι πριν.
Και κάτι ακόμη πολύ σημαντικό: εξετάζεται το ζευγάρι
Η ανδρική και η γυναικεία γονιμότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δύο ξεχωριστά ζητήματα.
Η ηλικία της γυναίκας, η διάρκεια της προσπάθειας, η ωοθηκική λειτουργία, η ποιότητα του σπέρματος και άλλοι παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την πιθανότητα εγκυμοσύνης.
Έτσι, η διαπίστωση μιας κιρσοκήλης στον άνδρα δεν πρέπει ούτε να αγνοείται ούτε να θεωρείται αυτόματα ως η μόνη αιτία του προβλήματος.
5 πράγματα που αξίζει να γνωρίζετε για την κιρσοκήλη
1. Είναι συχνή.
Εμφανίζεται περίπου στο 15% των ενήλικων ανδρών και είναι συχνότερη μεταξύ των ανδρών που διερευνώνται για υπογονιμότητα.
2. Δεν σημαίνει απαραίτητα υπογονιμότητα.
Πολλοί άνδρες με κιρσοκήλη έχουν φυσιολογική γονιμότητα.
3. Το σπερμοδιάγραμμα είναι σημαντικό.
Η απόφαση για θεραπεία δεν βασίζεται μόνο στην παρουσία κιρσοκήλης αλλά επίσης στην κατάσταση του σπέρματος και στο ιστορικό του ζευγαριού.
4. Δεν χρειάζονται όλοι χειρουργείο.
Η αποκατάσταση αφορά κυρίως επιλεγμένους άνδρες με ύπαρξη κλινικά σημαντικής κιρσοκήλης, υπογονιμότητα και παθολογικές παραμέτρους σπέρματος.
5. Η κιρσοκήλη είναι πιθανός – όχι αυτόματος – ένοχος.
Η υπογονιμότητα είναι πρόβλημα του ζευγαριού και η σωστή αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τους δύο συντρόφους.
Το συμπέρασμα
Η κιρσοκήλη είναι ένας συχνός ανδρικός παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του σπέρματος και, σε ορισμένους άνδρες, τη γονιμότητα. Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως διάγνωση υπογονιμότητας από μόνη της.
Το σπερμοδιάγραμμα, η κλινική εξέταση και η συνολική αξιολόγηση του ζευγαριού είναι αυτά που καθορίζουν αν υπάρχει πραγματική ένδειξη θεραπείας. Όταν η κιρσοκήλη αποτελεί πράγματι σημαντικό παράγοντα, η αντιμετώπισή της μπορεί να προσφέρει μια ουσιαστική ευκαιρία βελτίωσης της ανδρικής αναπαραγωγικής λειτουργίας.
Διαβάστε επίσης
Οι χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά γονιμότητας – Η (απογοητευτική) θέση της Ελλάδας
Η βραδινή συνήθεια που κάνει κακό στο σπέρμα
