Το καλοκαίρι είναι μια περίοδος που συνδέεται με αυξημένη έκθεση στον ήλιο, καθώς και με μπάνια στη θάλασσα, δύο παράγοντες που επηρεάζουν τη δομή και τη λειτουργία του δέρματος. Παρότι η ηλιακή ακτινοβολία έχει σημαντικό ρόλο στη σύνθεση της βιταμίνης D, η υπερβολική έκθεση χωρίς σωστή φροντίδα μπορεί να προκαλέσει σημαντικές βλάβες στο δέρμα.
Ο σημαντικότερος εχθρός του δέρματος το καλοκαίρι είναι η υπεριώδης (UV) ακτινοβολία. Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι ακτινοβολίας που φτάνουν στην επιφάνεια της Γης. Η UV-A διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα και συνδέεται με τη φωτογήρανση. H UV-B επηρεάζει κυρίως τα ανώτερα στρώματα του δέρματος και ευθύνεται για τα ηλιακά εγκαύματα. Η UV ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε κάθε τύπο δέρματος, ακόμα και τις μέρες με συννεφιά.
Το ηλιακό έγκαυμα είναι μια φλεγμονώδης αντίδραση του δέρματος που εμφανίζεται λίγες ώρες μετά την έντονη έκθεση κυρίως στην ακτινοβολία UV-B, ωστόσο και η UV-A μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα. Τα εγκαύματα χωρίζονται ανάλογα με το βάθος της βλάβης σε πρώτου, δευτέρου και τρίτου βαθμού. Ο ανοιχτός φωτότυπος (μπλε μάτια και φυσικά ξανθά ή κόκκινα μαλλιά) αυξάνει την ευαισθησία εμφάνισης ηλιακού εγκαύματος.
Τα επαναλαμβανόμενα εγκαύματα, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία, έχουν συνδεθεί με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν την εμφάνιση έντονης ερυθρότητας που συνοδεύεται από αίσθημα καύσου και άλγους και σε μεγαλύτερου βαθμού εγκαύματα πομφόλυγες (φουσκάλες). Εκτεταμένα και σοβαρά εγκαύματα μπορεί να συνοδεύονται από συστηματικά συμπτώματα όπως πυρετό, κεφαλαλγία, ναυτία και έμετο.
Επίσης, η παρατεταμένη και επαναλαμβανόμενη έκθεση χωρίς προστασία στην ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη μελανοκυτταρικού (μελάνωμα) και μη μελανοκυτταρικού (βασικοκυτταρικού, ακανθοκυτταρικού) καρκίνου του δέρματος καθώς και προκαρκινικών αλλοιώσεων μέσω βλαβών στο DNA των κυττάρων. Η UV-B είναι η κύρια μορφή υπεριώδους ακτινοβολίας που οδηγεί στην καρκινογένεση, ωστόσο και η UV-Α συμμετέχει σε αυτή τη διαδικασία.
Τέλος, η παρατεταμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να οδηγήσει στην ταχύτερη εμφάνιση πρόωρης γήρανσης του δέρματος (φωτογήρανση), η οποία χαρακτηρίζεται από ρυτίδες και χαλάρωση λόγω απώλειας ελαστικότητας, δυσχρωμίες (καφέ κηλίδες, ανομοιόμορφη χρωματική όψη, ευρυαγγείες) και τραχύτερη υφή. Οι αλλαγές αυτές προκαλούνται κυρίως από τη χρόνια επίδραση της ακτινοβολίας UV-A στο κολλαγόνο και τις ελαστικές ίνες του δέρματος.
Θάλασσα και πισίνα κατά του δέρματος
Το δέρμα τους καλοκαιρινούς μήνες ταλαιπωρείται από την αφυδάτωση λόγω της έκθεσης σε υψηλές θερμοκρασίες, στο θαλασσινό νερό και το χλώριο των πισίνων. Η επαφή με το θαλασσινό νερό για μικρό χρονικό διάστημα μπορεί να έχει ευεργετική δράση, όμως η παρατεταμένη έκθεση σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα. Το αλάτι της θάλασσας και το χλώριο της πισίνας αφαιρούν μέρος των φυσικών λιπιδίων που υπάρχουν στην επιφάνεια του δέρματος.
Η απώλεια νερού από το δέρμα επηρεάζει τη λειτουργία του επιδερμικού φραγμού, δηλαδή του φυσικού συστήματος προστασίας του δέρματος, οδηγώντας στην εμφάνιση ξηροδερμίας, απολέπισης και αισθήματος δυσφορίας ή κνησμού. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να είναι εντονότερα σε άτομα με ευαίσθητο δέρμα ή προϋπάρχουσες δερματοπάθειες.
Οι φωτοδερματίτιδες απειλούν
Τι θα συμβεί όμως στο δέρμα μας όταν ο ήλιος αλληλεπιδράσει με συγκεκριμένες ουσίες; Ενα φαινόμενο που εμφανίζεται συχνότερα το καλοκαίρι είναι η φωτοδερματίτιδα λόγω εξωγενών παραγόντων. Πρόκειται για μια δερματική αντίδραση που εμφανίζεται όταν ορισμένες ουσίες είτε κατά την τοπική εφαρμογή στο δέρμα, είτε μετά από συστηματική λήψη εκτίθενται στην ηλιακή ακτινοβολία. Παραδείγματα ουσιών που μπορεί να προκαλέσουν την εμφάνιση φωτοδερματίτιδας αποτελούν τα αιθέρια έλαια, ορισμένα φυτά, αρώματα, καλλυντικά αλλά και φάρμακα όπως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, αντιβιοτικά και διουρητικά. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ερυθρότητα, αίσθημα κνησμού ή καύσου, άλγος, φυσαλίδες και κρούστες. Αντιδράσεις φωτοευαισθησίας μπορεί να εμφανιστούν επίσης στο πλαίσιο νοσημάτων όπως η πορφυρία, ο ερυθηματώδης λύκος και η δερματομυοσίτιδα.
Η πρόληψη, η σωστή φροντίδα και η έγκαιρη διάγνωση παθολογικών αλλοιώσεων του δέρματος παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας του δέρματος και τη μείωση των επιπτώσεων της ηλιακής έκθεσης.
Οι χρυσοί κανόνες της καλοκαιρινής φροντίδας
– Καθημερινή χρήση αντηλιακού ευρέως φάσματος (UV-A, UV-B) με υψηλό δείκτη προστασίας (SPF30) τουλάχιστον 15-30 λεπτά πριν από την έκθεση στον ήλιο και χρήση lip-balm με αντιηλιακό δείκτη προστασίας. Τακτική ανανέωση του αντηλιακού κάθε δύο ώρες (νωρίτερα μετά από κολύμπι ή έντονη εφίδρωση).
– Χρησιμοποιήστε προϊόντα κατάλληλα για τον τύπο του δέρματός σας: αναλόγως του φωτότυπου, του τύπου της επιδερμίδας (ξηρή, λιπαρή, μικτή), προϊόντα κατάλληλα για δερματοπάθειες, π.χ. ακμή, αδιάβροχα, εάν κάνετε θαλάσσια σπορ. Μη χρησιμοποιείτε περσινά ή ληγμένα προϊόντα.
– Περιορισμός της έκθεσης στον ήλιο και αναζήτηση σκιάς, ειδικότερα κατά το διάστημα μεταξύ 11.00-16.00 όπου η ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας είναι υψηλότερη. Χρήση προστατευτικών γυαλιών, ρούχων και καπέλου με αντηλιακό δείκτη προστασίας (UPF).
– Φροντίδα του δέρματος μετά την έκθεση στον ήλιο με τη χρήση τοπικών ενυδατικών προϊόντων. Επίσης, μετά την επιστροφή από τη θάλασσα ή την πισίνα, είναι απαραίτητο να ξεπλένεται το δέρμα με καθαρό νερό και να εφαρμόζεται σε όλο το σώμα ενυδατική κρέμα με συστατικά που επαναφέρουν τον επιδερμιδικό φραγμό.
– Προσοχή καθώς ορισμένα προϊόντα αυξάνουν την ευαισθησία στον ήλιο, όπως καλλυντικά ή φαρμακευτικά σκευάσματα. Πριν από την έκθεση στον ήλιο, καλό είναι να αποφεύγεται η εφαρμογή προϊόντων που περιέχουν ουσίες με πιθανή φωτοευαισθητοποιό δράση.
– Διατήρηση της ενυδάτωσης του δέρματος μέσω της σωστής ενυδάτωσης του σώματος. Καταναλώστε επαρκή ποσότητα νερού ειδικά μετά από έντονη εφίδρωση, καθώς και επαρκή ποσότητα φρούτων και λαχανικών όπως καρπούζι, πεπόνι, ντομάτα και αγγούρι.
– Ελέγξτε τακτικά το δέρμα σας. Σε περίπτωση αλλαγών (βλάβη με μεταβολή μεγέθους, χρώματος, σχήματος ή αιμορραγία) να απευθυνθείτε αμέσως σε δερματολόγο. Συστήνεται επίσης ετήσιος, προληπτικός δερματολογικός έλεγχος.
Διαβάστε επίσης
Δέρμα – Μαύρισμα: Αυτή είναι η στιγμή για την κατάλληλη προετοιμασία – Τι να κάνετε
Φωτογήρανση και Καρκινογένεση: Έτσι θα αποφύγετε τον κίνδυνο για το δέρμα
Ήλιος: Έτσι θα τον κάνετε φίλο και όχι εχθρό του ευαίσθητου παιδικού δέρματος
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος ν.15 του ygeiamou που κυκλοφόρησε με ΤΟ ΘΕΜΑ την Κυριακή 24/5
