Ένας στους οκτώ άνδρες αναμένεται να εμφανίσει καρκίνο προστάτη κάποια στιγμή στη ζωή του, ενώ στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 7.500 νέες περιπτώσεις κάθε χρόνο. Παρότι πρόκειται για τη συχνότερη κακοήθεια στον ανδρικό πληθυσμό της χώρας, η πρόγνωση είναι εξαιρετικά καλή όταν η νόσος εντοπίζεται εγκαίρως. Το πρόβλημα είναι ότι στα αρχικά στάδια ο καρκίνος προστάτη συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα.

Με αφορμή τον Νοέμβριο, μήνα ευαισθητοποίησης για την ανδρική υγεία, ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος Ιωάννης Κακουλίδης, σε ενημερωτικό άρθρο του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, εξηγεί ποιοι άνδρες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και επισημαίνει πότε πρέπει να ξεκινά η συζήτηση με τον γιατρό για τον προληπτικό έλεγχο.

Καρκίνος προστάτη: Οι αριθμοί που προκαλούν ανησυχία

Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά στοιχεία που παραθέτει ο ειδικός, ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη μορφή καρκίνου στους άνδρες παγκοσμίως, με περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες διαγνώσεις και 420.000 θανάτους ετησίως.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφονται περίπου 320.000 νέα περιστατικά και 80.000 θάνατοι κάθε χρόνο, ενώ στην Ελλάδα η νόσος βρίσκεται στην πρώτη θέση μεταξύ των ανδρικών κακοηθειών.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες. Λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, έως το 2040 οι νέες διαγνώσεις στην Ευρώπη εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 23% και οι θάνατοι κατά 43%.

Αν και η νόσος εμφανίζεται συχνότερα μετά την ηλικία των 65 ετών, επιδημιολογικές μελέτες καταγράφουν αύξηση των διαγνώσεων και σε νεότερους άνδρες. Ωστόσο, όπως διευκρινίζεται, η τάση αυτή μπορεί να συνδέεται εν μέρει με τη συχνότερη διενέργεια εξετάσεων και τις βελτιωμένες διαγνωστικές μεθόδους.

Ποιοι άνδρες κινδυνεύουν περισσότερο

Η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου, καθώς η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του προστάτη αυξάνεται σημαντικά μετά τα 50 έτη.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και το οικογενειακό ιστορικό. Οι άνδρες των οποίων ο πατέρας ή ο αδελφός έχει νοσήσει αντιμετωπίζουν περίπου διπλάσιο κίνδυνο, ιδιαίτερα όταν η διάγνωση του συγγενούς έγινε σε νεαρότερη ηλικία.

Στους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται επίσης συγκεκριμένες κληρονομικές μεταλλάξεις, όπως στα γονίδια BRCA1 και BRCA2, ενώ η παχυσαρκία, το κάπνισμα και ορισμένες διατροφικές συνήθειες έχουν συσχετιστεί με τη νόσο ή την εξέλιξή της, με διαφορετικό βαθμό επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται

Ένα από τα χαρακτηριστικά του καρκίνου προστάτη είναι ότι μπορεί να εξελίσσεται χωρίς να δίνει προειδοποιητικά σημάδια, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση:

  • Δυσκολία στην έναρξη της ούρησης ή αδύναμη, διακεκομμένη ροή ούρων.
  • Συχνουρία, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
  • Αίσθημα ότι η ουροδόχος κύστη δεν αδειάζει πλήρως.
  • Πόνος ή τσούξιμο κατά την ούρηση ή την εκσπερμάτωση.
  • Παρουσία αίματος στα ούρα ή στο σπέρμα.
  • Επίμονος πόνος στη μέση, στα ισχία ή στη λεκάνη.

Ο ειδικός διευκρινίζει ότι η εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο. Πολλά μπορεί να οφείλονται σε συχνές καλοήθεις παθήσεις, όπως η υπερπλασία του προστάτη. Σε κάθε περίπτωση, όμως, απαιτείται αξιολόγηση από ουρολόγο.

Εξέταση PSA: Πότε πρέπει να γίνεται

Η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη βασίζεται κυρίως στην εξέταση PSA, μια απλή αιματολογική εξέταση που μετρά τα επίπεδα του ειδικού προστατικού αντιγόνου.

Όπως επισημαίνει ο κ. Κακουλίδης, η συζήτηση για τον προληπτικό έλεγχο πρέπει να ξεκινά γύρω στα 50 έτη, ή νωρίτερα για άνδρες με αυξημένο κίνδυνο λόγω οικογενειακού ιστορικού ή κληρονομικών γενετικών μεταλλάξεων.

Η απόφαση για τη διενέργεια της εξέτασης πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα, σε συνεννόηση με τον γιατρό, με συνεκτίμηση των πιθανών οφελών και κινδύνων του ελέγχου.

Μια αυξημένη τιμή PSA δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση καρκίνου. Μπορεί να οφείλεται σε προστατίτιδα ή σε καλοήθη διόγκωση του προστάτη. Όταν υπάρχουν ύποπτα ευρήματα, ο ουρολόγος μπορεί να προχωρήσει σε περαιτέρω διερεύνηση με κλινική εξέταση, πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία και, εφόσον χρειάζεται, βιοψία.

Όταν ο καρκίνος εντοπίζεται νωρίς, η πρόγνωση αλλάζει

Το ενθαρρυντικό στοιχείο είναι ότι ο καρκίνος του προστάτη παρουσιάζει εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιβίωσης όταν διαγιγνώσκεται σε αρχικό στάδιο.

Σύμφωνα με αμερικανικά πληθυσμιακά δεδομένα που επικαλείται ο ειδικός, η πενταετής σχετική επιβίωση για την εντοπισμένη νόσο προσεγγίζει το 100%.

Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο προωθείται η ανάπτυξη οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, με βάση τον ατομικό κίνδυνο κάθε άνδρα, ώστε να ενισχυθεί η έγκαιρη διάγνωση και να περιοριστούν οι περιττές εξετάσεις.

Το μήνυμα της φετινής εκστρατείας Movember, όπως το διατυπώνει ο κ. Κακουλίδης, είναι χαρακτηριστικό: «Το μουστάκι είναι θέμα στυλ, αλλά η πρόληψη είναι στάση ζωής και αγάπης για το μέλλον σου. Μην το αναβάλλεις».

Διαβάστε επίσης

Καρκίνος προστάτη: Νέες οδηγίες εξέτασης PSA στις ΗΠΑ – Τι αλλάζει για τους άνδρες 50 – 69 ετών

Άνδρες: 6 εξετάσεις υγείας που δεν πρέπει να αναβάλλετε – Τι να προσέξετε σε κάθε ηλικία

ESMO 2026: Οι νέες θεραπείες που αλλάζουν την αντιμετώπιση του καρκίνου