Όσο η βιομηχανία της μακροζωίας αναζητά μανιωδώς «μαγικά» ελιξίρια που υπόσχονται να παρατείνουν τόσο τη διάρκεια όσο και την ποιότητα της ζωής μας, οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι η μυϊκή δύναμη, η ευλυγισία και η ισορροπία παραμένουν βασικοί δείκτες της υγιούς γήρανσης. Κοινώς, δε χρειάζεται πάντα να καταφύγουμε σε γρήγορες και ακριβές λύσεις, αλλά σε μικρές προσαρμογές της καθημερινότητάς μας.

Όπως εξηγεί η Leslie Kenny, συνιδρύτρια του Oxford Longevity Project, αυτές οι ικανότητες καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την αυτονομία μας καθώς μεγαλώνουμε. Μάλιστα, επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει τις χαμηλές επιδόσεις σε ορισμένες δοκιμασίες με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.

Υπάρχουν, ωστόσο, έξι απλές δοκιμασίες που μπορούμε να κάνουμε ακόμη και στο σπίτι και οι οποίες προσφέρουν χρήσιμες ενδείξεις για τη φυσική μας κατάσταση και τη μακροζωία, χωρίς να απαιτούν ακριβές εξετάσεις ή εξειδικευμένο εξοπλισμό.

1. Μπορείτε να σηκωθείτε από το πάτωμα χωρίς τα χέρια σας;

Καθίστε στο πάτωμα και προσπαθήστε να σηκωθείτε χωρίς να στηριχθείτε στα χέρια ή στα γόνατά σας. Η συγκεκριμένη κίνηση αξιολογεί τη μυϊκή δύναμη, την ευλυγισία, την ισορροπία και τον συντονισμό των κινήσεων.

Μια μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Preventive Cardiology, το δοκίμασε αυτή την ικανότητα και στην πράξη. Συμμετείχαν 4.282 ενήλικες ηλικίας 46-75 ετών, βαθμολογώντας την ικανότητά τους από το 0 έως το 10. Πέντε βαθμοί αντιστοιχούσαν στο κάθισμα και πέντε στην επάνοδο στην όρθια θέση, με αφαιρέσεις βαθμών για τη χρήση στηρίγματος ή την απώλεια ισορροπίας.

Όπως διαπιστώθηκε, όσοι συγκέντρωσαν 0-4 βαθμούς είχαν εξαπλάσιο κίνδυνο θανάτου από καρδιακά αίτια, συγκριτικά με όσους πέτυχαν την ανώτατη βαθμολογία.

2. Πόσο δυνατή είναι η λαβή σας;

Η δύναμη της λαβής αποτελεί έναν από τους πιο μελετημένους δείκτες μυϊκής υγείας. Μια αδύναμη λαβή μπορεί να αντανακλά γενικότερη μυϊκή αδυναμία, ενώ έχει συσχετιστεί και με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.

Για να την αξιολογήσετε, θα χρειαστείτε ένα δυναμόμετρο χειρός. Για τη μέτρηση, αρκεί να πιέσετε τη συσκευή με το κυρίαρχο χέρι. Το δυναμόμετρο καταγράφει τη δύναμη που ασκείται.

Οι φυσιολογικές μέσες τιμές διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Στις γυναίκες ηλικίας 45–59 ετών, η μέση δύναμη λαβής κυμαίνεται από 25,1 έως 28,8 κιλά, ενώ στους άνδρες της ίδιας ηλικιακής ομάδας από 40,7 έως 42,8 κιλά. Στις ηλικίες 60–79 ετών, οι αντίστοιχες τιμές μειώνονται στα 19,6–23,6 κιλά για τις γυναίκες και στα 32,7–38,4 κιλά για τους άνδρες.

Σύμφωνα με μεγάλη διεθνή μελέτη, κάθε μείωση της δύναμης λαβής κατά 5 κιλά συνδέεται με 16% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, μετά τη συνεκτίμηση άλλων παραγόντων.

Ακόμα, όμως, κι αν δε διαθέτετε ένα δυναμόμετρο, μπορείτε να κρεμαστείτε από ένα μονόζυγο για ένα λεπτό. Ωστόσο, αυτή η άσκηση αξιολογεί περισσότερο την αντοχή της λαβής παρά τη στιγμιαία δύναμή της, ενώ αντίστοιχα επηρεάζεται σημαντικά από το σωματικό βάρος και την κατάσταση των ώμων.

3. Μπορείτε να παραμείνετε σε βαθύ κάθισμα;

Δοκιμάστε να κατεβείτε σε βαθύ κάθισμα και να παραμείνετε στη θέση αυτή για δύο λεπτά. Η συγκεκριμένη άσκηση αξιολογεί την κινητικότητα των ισχίων και των αστραγάλων, την ισορροπία και τη μυϊκή αντοχή των ποδιών.

«Οι μύες των ποδιών είναι οι μεγαλύτεροι του σώματος και γνωρίζουμε ότι η μυϊκή μάζα σχετίζεται θετικά με τη μακροζωία», επισημαίνει η Kenny. Αν δυσκολεύεστε, ξεκινήστε με μικρότερα χρονικά διαστήματα, αυξάνοντας σταδιακά τη διάρκεια, χωρίς να πιέζετε τις αρθρώσεις σας.

4. Μπορείτε να φτάσετε το πάτωμα σκύβοντας;

Από όρθια θέση, σκύψτε αργά προς τα εμπρός και προσπαθήστε να πλησιάσετε τις γροθιές σας στο πάτωμα, χωρίς να πιέσετε το σώμα σας. Αυτή η κίνηση αξιολογεί την ευλυγισία των ισχίων, των οπίσθιων μηριαίων μυών και της πλάτης.

Η ευλυγισία δεν διευκολύνει μόνο τις καθημερινές κινήσεις. Σύμφωνα με την Kenny, συμβάλλει και στην ικανότητα του σώματος να αντιδρά γρήγορα σε μια απώλεια ισορροπίας, περιορίζοντας ενδεχομένως τις συνέπειες μιας πτώσης.

5. Mπορείτε να σταθείτε στο ένα πόδι για 10 δευτερόλεπτα; 

Μία από τις πιο απλές αλλά και πιο αποκαλυπτικές δοκιμασίες είναι η ισορροπία στο ένα πόδι. Σταθείτε δίπλα σε ένα σταθερό στήριγμα, σηκώστε το ένα πόδι και προσπαθήστε να διατηρήσετε τη θέση για τουλάχιστον δέκα δευτερόλεπτα. Η Kenny προτείνει εξάσκηση για 20-30 δευτερόλεπτα σε κάθε πόδι, δύο έως τρεις φορές ημερησίως, με σταδιακή αύξηση της διάρκειας.

Μελέτη του 2022 σε 1.702 ενήλικες ηλικίας 51-75 ετών έδειξε ότι η αδυναμία διατήρησης της ισορροπίας για δέκα δευτερόλεπτα συνδεόταν με 84% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου κατά τα επόμενα επτά χρόνια.

6. Μπορείτε να μπείτε με ευκολία και να μείνετε στον «κάτω σκύλο»;

Η γνωστή στάση της γιόγκα αξιολογεί την κινητικότητα και τον έλεγχο του κορμού. «Πρακτικές όπως η γιόγκα μάς βοηθούν να προσομοιώνουμε ορισμένες κινήσεις που συμβαίνουν όταν χάνουμε την ισορροπία μας, ώστε να αναπτύσσουμε μυϊκή μνήμη», εξηγεί η Kenny.

Για τους αρχάριους, η ίδια προτείνει παραμονή στη θέση για 15-30 δευτερόλεπτα, ενώ οι πιο έμπειροι μπορούν να φτάσουν τα 60-120 δευτερόλεπτα. Τα γόνατα μπορούν να παραμένουν λυγισμένα και οι φτέρνες δεν είναι απαραίτητο να αγγίζουν το έδαφος.

Μελέτη του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι σε 30 ασκούμενους στη γιόγκα έδειξε ότι η στάση ενεργοποιεί σημαντικά τους έξω λοξούς κοιλιακούς μυς, που συμβάλλουν στη σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης και της λεκάνης.

Αν και οι έξι ασκήσεις δεν μπορούν να προβλέψουν με ακρίβεια πόσα χρόνια θα ζήσετε, αποτελούν όμως χρήσιμες ενδείξεις για τη μυϊκή δύναμη, την κινητικότητα και την ισορροπία, ικανότητες που επηρεάζουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής με το πέρασμα των χρόνων. Αυτό σημαίνει ότι η υγιής γήρανση δεν εξαρτάται μόνο από το πόσα χρόνια ζούμε, αλλά και από το πόσο λειτουργικοί και ανεξάρτητοι παραμένουμε.

Διαβάστε επίσης

Είστε 45αρης και δεν φτάνετε τα δάκτυλα των ποδιών σας; Για ποια νόσο να ανησυχήσετε

Τρεις σημαντικοί τύποι άσκησης για τέλειο αποτέλεσμα – Τα οφέλη τους

Είστε 60άρης; Αυτό είναι το καλύτερο πρόγραμμα άσκησης για εσάς