Από περίπου 350.000 κρούσματα παράλυσης το 1988, η πολιομυελίτιδα περιορίστηκε σε 298 κρούσματα το 2025, μια εντυπωσιακή υποχώρηση που αποδίδεται στην ευρεία εφαρμογή του εμβολιασμού. Ωστόσο, ο ιός δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί σε παγκόσμιο επίπεδο και, σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), ο κίνδυνος επανεισαγωγής και μετάδοσής του παραμένει υπαρκτός ακόμη και σε περιοχές που εδώ και χρόνια θεωρούνται απαλλαγμένες από τη νόσο.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πολιομυελίτιδας, στις 24 Οκτωβρίου, ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι πριν από την ευρεία εφαρμογή του εμβολιασμού σχεδόν κάθε παιδί μολυνόταν από τον ιό σε μικρή ηλικία, ενώ χιλιάδες παιδιά οδηγούνταν σε μόνιμη παράλυση.
Ο εμβολιασμός κατά της νόσου ξεκίνησε προς τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και άλλαξε ριζικά την επιδημιολογική εικόνα. Το 1988 εκτιμάται ότι καταγράφονταν περίπου 350.000 κρούσματα παράλυσης σε περισσότερες από 125 ενδημικές χώρες. Το 2025 καταγράφηκαν 298 κρούσματα, ενώ πλέον μόλις δύο χώρες παραμένουν ενδημικές για τον άγριο πολιοϊό.
Τι συμβαίνει στην Ευρώπη
Η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, μαζί και η Ελλάδα, ανακηρύχθηκε «περιοχή ελεύθερη από πολιομυελίτιδα» το 2002 και διατηρεί αυτό το καθεστώς μέχρι σήμερα.
Η επιτυχία αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει εκλείψει. Όσο ο ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε άλλες περιοχές του κόσμου, παραμένει πιθανή η επανεισαγωγή και μετάδοσή του.
Τα τελευταία δεδομένα από την περιβαλλοντική επιτήρηση είναι ενδεικτικά. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, το 2024 πέντε ευρωπαϊκές χώρες ανίχνευσαν σε δείγματα αστικών λυμάτων πολιοϊό τύπου 2 προερχόμενο από εμβόλιο (cVDPV2), ενώ το 2025 σε μία χώρα εντοπίστηκε θετικό δείγμα αστικών λυμάτων για άγριο πολιοϊό τύπου 1.
Η περιβαλλοντική επιτήρηση αποτελεί, επομένως, κρίσιμο εργαλείο για την έγκαιρη ανίχνευση πιθανής κυκλοφορίας του ιού, ακόμη και σε χώρες όπου δεν καταγράφονται περιστατικά της νόσου.
Γιατί ο εμβολιασμός παραμένει απαραίτητος
Ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν τη σημασία της διατήρησης υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού και ιδιαίτερα των παιδιών.
Παράλληλα, απαραίτητη θεωρείται η λειτουργία αποτελεσματικών συστημάτων περιβαλλοντικής και εργαστηριακής επιτήρησης, ώστε πιθανή κυκλοφορία του ιού να εντοπίζεται εγκαίρως, καθώς και η διαρκής ετοιμότητα των φορέων Δημόσιας Υγείας για την αντιμετώπιση αναδυόμενων απειλών.
Η Παγκόσμια Ημέρα Πολιομυελίτιδας αποτελεί επίσης ευκαιρία αναγνώρισης της συμβολής των γονέων, των επαγγελματιών υγείας, των επιστημόνων και των εθελοντών που συμμετέχουν στη διεθνή προσπάθεια για την οριστική εξάλειψη της νόσου.
Όπως επισημαίνει ο ΕΟΔΥ, ο εμβολιασμός, η συστηματική επιδημιολογική και περιβαλλοντική επιτήρηση και η συλλογική δράση παραμένουν καθοριστικής σημασίας για την οριστική εκρίζωση του ιού.
Διαβάστε επίσης
Συναγερμός στη Γερμανία – Επιθετικός ιός πολιομυελίτιδας ανιχνεύθηκε σε λύματα
Εμβολιασμός: Τα «κενά» στην προστασία των ευπαθών ομάδων – Οι παρεμβάσεις που ζητούν οι ειδικοί
