Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να αλλάξει καθοριστικά την πορεία της νόσου, δίνοντας σε περισσότερους ασθενείς τη δυνατότητα να αντιμετωπιστούν σε αρχικό στάδιο, όταν οι προοπτικές επιβίωσης είναι σημαντικά καλύτερες. Ωστόσο, η επιτυχία ενός οργανωμένου προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου δεν εξαρτάται μόνο από την ικανότητά του να εντοπίζει έγκαιρα έναν όγκο. Εξίσου κρίσιμο είναι το τι συμβαίνει μετά τη διάγνωση: Πόσο γρήγορα θα ολοκληρωθεί η διερεύνηση, πώς θα φτάσει ο ασθενής στην κατάλληλη θεραπεία και κατά πόσο το σύστημα υγείας μπορεί να εγγυηθεί μια συντονισμένη πορεία φροντίδας.
Αυτές τις παραμέτρους ανέδειξε ο κ. Εμμανουήλ Σαλούστρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Ογκολογίας στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), μιλώντας στο Στρογγυλό Τραπέζι που διοργάνωσε το ygeiamou.gr για τον καρκίνο του πνεύμονα, εστιάζοντας στις δυνατότητες που προσφέρει σήμερα ο προσυμπτωματικός έλεγχος με αξονική τομογραφία θώρακα χαμηλής δόσης, αλλά και για τις προκλήσεις που συνοδεύουν την εφαρμογή του.
Η πρόληψη παραμένει η σημαντικότερη επένδυση
Παρά την αξία της έγκαιρης διάγνωσης, ο κ. Σαλούστρος υπογραμμίζει ότι η ουσιαστική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα αρχίζει πολύ πριν από οποιαδήποτε εξέταση. «Τίποτα δεν είναι καλύτερο από την ουσιαστική πρόληψη», τονίζει.
Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας τοποθετεί την αποφυγή του καπνίσματος, αλλά και τη μακροπρόθεσμη βελτίωση του περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε. Το ζητούμενο, όπως εξηγεί, δεν είναι μόνο να διαγιγνώσκονται νωρίτερα περισσότερα περιστατικά, αλλά να μειωθεί πραγματικά η εμφάνιση της νόσου στον πληθυσμό.
«Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η ενημέρωση για τα συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με τον καρκίνο του πνεύμονα. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ασθενείς φτάνουν στους ογκολόγους όταν η νόσος έχει ήδη κάνει μεταστάσεις, εμφανίζοντας, για παράδειγμα, πόνο ή νευρολογικές εκδηλώσεις λόγω εγκεφαλικών μεταστάσεων», επισημαίνει, τονίζοντας ότι, σε προχωρημένο στάδιο, οι θεραπευτικές προκλήσεις είναι σαφώς μεγαλύτερες. Γι’ αυτό, η πρωτογενής πρόληψη, η αναγνώριση των συμπτωμάτων και ο οργανωμένος προσυμπτωματικός έλεγχος αποτελούν συμπληρωματικούς πυλώνες της αντιμετώπισης.
Η αξία της διάγνωσης πριν από τα συμπτώματα
Τα επιστημονικά δεδομένα των τελευταίων ετών ενισχύουν τη σημασία των πληθυσμιακών προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα. Όπως εξηγεί ο κ. Σαλούστρος, η βασική τους συμβολή είναι ότι επιτρέπουν τον εντοπισμό περισσότερων περιστατικών σε πρώιμο στάδιο, πριν η νόσος προχωρήσει. «Η έγκαιρη διάγνωση εξασφαλίζει πραγματικά αυτό που λέει η λέξη», επισημαίνει, εξηγώντας ότι η ανίχνευση του καρκίνου σε πρωιμότερο στάδιο συνδέεται με σημαντικά καλύτερες προοπτικές επιβίωσης.
Ο στόχος, σύμφωνα με τον κ. Σαλούστρο, είναι κυρίως να μεταφερθεί η διάγνωση σε πρωιμότερο στάδιο. Ο ίδιος εκτιμά ότι μια τέτοια πολιτική αναμένεται να οδηγήσει σε παροδική αύξηση των διαγνώσεων (υπερδιάγνωση), καθώς θα συμπεριλαμβάνει την ανίχνευση καρκίνων που, υπό άλλες συνθήκες, δε θα αποκτούσαν ποτέ κλινική σημασία. Σε βάθος πενταετίας, ωστόσο, αυτό το φαινόμενο σταδιακά θα υποχωρήσει.
Πώς θα αλλάξουν οι ανάγκες του συστήματος υγείας
Η εφαρμογή ενός προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο το στάδιο στο οποίο διαγιγνώσκονται οι ασθενείς, αλλά και το είδος των υπηρεσιών υγείας που θα χρειάζονται.
Ο κ. Σαλούστρος εξηγεί ότι ο καρκίνος του πνεύμονα, με εξαίρεση ορισμένους σπάνιους υποτύπους, δεν παραμένει επ’ αόριστον σιωπηλός. Επομένως, ο οργανωμένος έλεγχος αναμένεται, κυρίως, να εντοπίσει νωρίτερα περιστατικά που διαφορετικά θα διαγιγνώσκονταν αργότερα.
Αυτό σημαίνει ότι, κατά την πρώτη περίοδο εφαρμογής του προγράμματος, θα αυξηθούν οι ανάγκες αντιμετώπισης καρκίνων πρώιμου σταδίου, οι οποίοι συχνά απαιτούν θωρακοχειρουργική φροντίδα. Σταδιακά, αντίστοιχα, αναμένεται να περιοριστεί η επιβάρυνση από προχωρημένα περιστατικά, που χρειάζονται συχνότερα συστηματικές θεραπείες και ακτινοθεραπεία.
Η μεταβολή αυτή μπορεί να οδηγήσει, για περίπου μία πενταετία, σε αυξημένη ζήτηση κυρίως για χειρουργικές υπηρεσίες και, ενδεχομένως, για ακτινοθεραπεία. Η ακριβής έκταση των αναγκών θα εξαρτηθεί από τον βαθμό πρόσβασης του πληθυσμού στο πρόγραμμα.
H Διευθύντρια Σύνταξης του ygeiamou.gr, Παναγιώτα Καρλατήρα με τον κ. Εμμανουήλ Σαλούστρο, Πρόεδρο της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) | Photo: Παναγιώτης Κουφαλέξης
Το μεγάλο στοίχημα: Η διαδρομή του ασθενούς
Η σημαντικότερη πρόκληση, σύμφωνα με τον κ. Σαλούστρο, βρίσκεται αλλού: Στη διασφάλιση μιας σαφούς, οργανωμένης και λειτουργικής διαδρομής για κάθε ασθενή που θα εμφανίσει ένα ύποπτο εύρημα. «Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η διαδρομή του ασθενή», επισημαίνει, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η πολιτεία φαίνεται να έχει αναγνωρίσει αυτή την ανάγκη. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρεί ότι ο περιορισμός της αρχικής εφαρμογής του προγράμματος σε 7 κέντρα ενδέχεται να διευκολύνει τον συντονισμό της σύνθετης διαδικασίας που ακολουθεί μια ύποπτη εξέταση.
Ο ίδιος αναφέρθηκε και στην εμπειρία του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού μέσω του προγράμματος «Προλαμβάνω», υπογραμμίζοντας τη σημασία της οργανωμένης παρακολούθησης. Όπως σημείωσε, έχει συναντήσει γυναίκες που διαγνώστηκαν χάρη στην ειδοποίηση που έλαβαν στο κινητό τους τηλέφωνο. Ωστόσο, έχει διαπιστώσει και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν από τη στιγμή της μαστογραφίας έως την οριστική διάγνωση. Σε αρκετές περιπτώσεις, η πορεία αυτή εξακολουθεί να εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την προσωπική πρωτοβουλία του ασθενούς.
Αυτό ακριβώς είναι που πρέπει να αποφευχθεί στον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του πνεύμονα, μια διαδικασία με ιδιαίτερες απαιτήσεις ως προς τη διερεύνηση, την αξιολόγηση των ευρημάτων και την παραπομπή στις κατάλληλες ειδικότητες.
Η ποιότητα θα κρίνει την επιτυχία
Η δημιουργία ενός οργανωμένου προγράμματος αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Η πραγματική του επιτυχία, όμως, θα εξαρτηθεί από τη συνέχεια. Ο κ. Σαλούστρος επισημαίνει ότι «ο ποιοτικός έλεγχος είναι κεφαλαιώδους σημασίας, όχι μόνο για να επεκταθεί μελλοντικά το πρόγραμμα σε περισσότερα κέντρα, αλλά και για να βελτιώνεται διαρκώς η αποτελεσματικότητά του».
Το μήνυμα που προκύπτει είναι σαφές: Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να μεταβάλει ουσιαστικά την πρόγνωση του καρκίνου του πνεύμονα. Για να αξιοποιηθεί, όμως, αυτή η δυνατότητα, απαιτείται ένα σύστημα που δεν θα περιορίζεται στην ανίχνευση της νόσου, αλλά θα εξασφαλίζει ότι κάθε ασθενής θα φτάνει έγκαιρα, συντονισμένα και με ασφάλεια στην κατάλληλη φροντίδα.
Δείτε το σχετικό βίντεο από το Στρογγυλό Τραπέζι του ygeiamou.gr
Διαβάστε επίσης
Δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του πνεύμονα το 2027 ανακοινώνει η Ειρήνη Αγαπηδάκη
