Το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για τον καρκίνο πνεύμονα. Δεν εξηγεί, όμως, όλες τις διαγνώσεις. Έως και 1 στους 5 ασθενείς δεν είναι καπνιστής, ένα στοιχείο που διευρύνει τη συζήτηση γύρω από τους παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνιση της νόσου.
Το στοιχείο ανέδειξε ο κ. Στέλιος Λουκίδης, Καθηγητής Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και Πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, στο Στρογγυλό Τραπέζι του ygeiamou.gr με θέμα «Καρκίνος του πνεύμονα: Η αξία της έγκαιρης διάγνωσης – Η πρόληψη που σώζει», επισημαίνοντας, παράλληλα, τις προκλήσεις που συνοδεύουν την προσπάθεια για οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο στη χώρα μας.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών που αντιμετωπίζουν οι πνευμονολόγοι στην καθημερινή κλινική πράξη αφορά καπνιστές ή πρώην καπνιστές με βαρύ καπνιστικό ιστορικό. Ένα 15%-20%, ωστόσο, αφορά ανθρώπους που δεν καπνίζουν. Στις περιπτώσεις αυτές, όπως εξήγησε, μπορεί να εμπλέκονται γενετικοί παράγοντες, η ηλικία, αλλά και συγκεκριμένα νοσήματα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πνευμονική ίνωση, καθώς, όπως ανέφερε, κακοήθειες μπορεί να αναπτυχθούν πάνω στις ουλές που δημιουργούνται στον πνεύμονα.
Το όριο των 20 pack-years
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο κ. Λουκίδης στην ανάγκη να οργανωθεί προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα και στην Ελλάδα. Σήμερα τέτοιο οργανωμένο πρόγραμμα δεν εφαρμόζεται στη χώρα μας, ενώ η σχετική πρόταση έχει αποτελέσει αντικείμενο συνεργασίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας με την Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία και εκπροσώπους των ασθενών.
Όπως εξήγησε, τα περισσότερα προγράμματα που εφαρμόζονται ή δοκιμάζονται διεθνώς επικεντρώνονται σε ανθρώπους με σημαντικό ιστορικό καπνίσματος. Βασικό κριτήριο αποτελεί η συνολική έκθεση στον καπνό, η οποία υπολογίζεται σε pack-years (πακετο-έτη). Τα 20 pack-years, για παράδειγμα, αντιστοιχούν σε ένα πακέτο τσιγάρα την ημέρα επί 20 χρόνια ή σε δύο πακέτα την ημέρα επί 10 χρόνια.
Η προσπάθεια των επιστημονικών φορέων για τη διαμόρφωση της ελληνικής πρότασης ξεκίνησε, σύμφωνα με τον κ. Λουκίδη, ήδη τον Μάρτιο του 2021, εν μέσω της πανδημίας της Covid-19. Το ζητούμενο, όπως τόνισε, δεν είναι μόνο να σχεδιαστεί ένα πρόγραμμα, αλλά να προβλέπονται εξαρχής η πιλοτική εφαρμογή του, η συνεχής αξιολόγηση και η σύνδεσή του με την πρωτογενή πρόληψη.
Τα κέντρα ελέγχου και η διακοπή του καπνίσματος
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο κ. Λουκίδης στο πώς θα οργανωθεί στην πράξη ο προσυμπτωματικός έλεγχος και κυρίως στη σύνδεσή του με τα ιατρεία διακοπής καπνίσματος. Το ζητούμενο είναι ένας καπνιστής που δεν εμφανίζει ύποπτο εύρημα να μην ολοκληρώνει απλώς την εξέτασή του και να επιστρέφει έναν χρόνο αργότερα, συνεχίζοντας στο μεταξύ να καπνίζει.
«Ένας άνθρωπος που δεν έχει εύρημα τι θα κάνει; Θα φύγει να συνεχίσει να καπνίζει για να ξανάρθει σε έναν χρόνο με εύρημα; Όχι, πρέπει να μπει η πρωτογενής πρόληψη», σημείωσε.
Στο ΠΓΝ «Αττικόν», όπως ανέφερε, εξετάζεται ένα πρότυπο μοντέλο, στο οποίο ο επαγγελματίας Υγείας που αναλαμβάνει τη διακοπή του καπνίσματος θα βρίσκεται μέσα στο ίδιο το ιατρείο, ώστε η παρέμβαση να ξεκινά αμέσως και να μη μεσολαβεί ένα νέο ραντεβού εβδομάδες αργότερα.
«Να λέμε “θα έρθετε σε 25 ημέρες για νέο ραντεβού”; Σε 25 ημέρες δεν θα έρθει ούτε το 1%. Εκείνη την ώρα θα ξεκινήσει η διαδικασία», τόνισε.
Ο Καθηγητής Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Πρόεδρος Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρίας, μέλος της Εθνικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας, κ. Στέλιος Λουκίδης, με τη Διευθύντρια Σύνταξης του ygeiamou.gr, Παναγιώτα Καρλατήρα | Photo: Παναγιώτης Κουφαλέξης
Να μη χάνεται ο πολίτης μέσα στο σύστημα
Η λειτουργία των κέντρων, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον εντοπισμό ενός ύποπτου ευρήματος για καρκίνο. Ο έλεγχος μπορεί να αποκαλύψει και άλλες παθήσεις, όπως, για παράδειγμα, μια διάμεση πνευμονοπάθεια. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον κ. Λουκίδη, απαιτείται στενή συνεργασία διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων και σαφές χρονοδιάγραμμα παραπομπών.
«Είναι μία συνολική προσπάθεια πολλών ειδικοτήτων, που θα πρέπει να συνεργαστούν μεταξύ τους», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας τον προσυμπτωματικό έλεγχο ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πρόγραμμα.
Το μεγάλο στοίχημα είναι ο πολίτης που μπαίνει στη διαδικασία του ελέγχου να μη χάνεται στη διαδρομή από τη μία υπηρεσία στην άλλη. «Θα πρέπει να συνεργαστούμε έτσι ώστε να μη χάνουμε τον άνθρωπο, γιατί δεν είναι ασθενείς. Είναι απλώς καπνιστές ή πρώην καπνιστές», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, έθεσε και μία ακόμη κρίσιμη παράμετρο: Κατά πόσο ένα ήδη επιβαρυμένο σύστημα Υγείας θα μπορέσει να υποστηρίξει τον όγκο των εξετάσεων και των παραπομπών, ακόμη και εάν το πρόγραμμα ξεκινήσει σε επτά κέντρα. «Πώς θα συντονιστούμε και πώς θα κερδίσουμε τον χρόνο», είναι, όπως επισήμανε, ένα από τα βασικά ζητήματα που θα πρέπει να απαντηθούν.
Δείτε το σχετικό βίντεο από το Στρογγυλό Τραπέζι του ygeiamou.gr
Διαβάστε επίσης
Κορίνα Πατέλη-Bell: Ένας στους τρεις δεν γνωρίζει ότι βρίσκεται σε ομάδα υψηλού κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα
Δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του πνεύμονα το 2027 ανακοινώνει η Ειρήνη Αγαπηδάκη
Οι καρκινοπαθείς χρειάζονται στήριξη σε όλη την πορεία τους στο σύστημα υγείας τονίζει η Δάφνη Καϊτελίδου
