*Γράφουν οι Λουκία Αλεξοπούλου-Προυνιά και Μιχάλης Αργυρίου, Καρδιοχειρουργική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός»
Ένας ασθενής επιστρέφει στο σπίτι μετά από μια καρδιοχειρουργική επέμβαση. Μαζί με την ανακούφιση ότι το χειρουργείο ολοκληρώθηκε, εμφανίζονται πολλές πρακτικές ερωτήσεις:
- Είναι φυσιολογικός ο πόνος γύρω από την τομή;
- Πότε μπορώ να κοιμηθώ στο πλάι, να περπατήσω περισσότερο ή να οδηγήσω;
- Τι πρέπει να κάνω αν το τραύμα κοκκινίσει, αν έχω πυρετό ή αν αισθανθώ δύσπνοια;
Μέχρι πρόσφατα, οι απαντήσεις αναζητούνταν στις γραπτές οδηγίες του νοσοκομείου, με ένα τηλεφώνημα στον θεράποντα ιατρό ή στο Διαδίκτυο. Σήμερα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι απευθύνονται σε εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ένα chatbot μπορεί να εξηγήσει έναν άγνωστο ιατρικό όρο, να οργανώσει πληροφορίες και να απαντήσει με απλή, συχνά καθησυχαστική γλώσσα.
Η ευκολία αυτή είναι πραγματική. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι διαθέσιμη οποιαδήποτε ώρα, δεν απαιτεί ραντεβού και μπορεί να επαναλάβει την ίδια εξήγηση όσες φορές χρειαστεί. Για έναν ασθενή που έχει ξεχάσει μέρος της συζήτησης με την ιατρική ομάδα, μοιάζει με έναν ιδανικό ψηφιακό βοηθό. Μια απάντηση όμως που ακούγεται πειστική δεν είναι απαραίτητα πλήρης ή ασφαλής.
30 ερωτήσεις, 90 απαντήσεις και τρεις ανεξάρτητες αξιολογήσεις
Για να εξετάσουμε αυτό ακριβώς το ερώτημα, υποβάλαμε 30 συνηθισμένες ερωτήσεις ασθενών, γραμμένες στα ελληνικά, σε τρεις δωρεάν και ευρέως διαθέσιμες πλατφόρμες Τεχνητής Νοημοσύνης. Συγκεντρώθηκαν συνολικά 90 απαντήσεις.
Στη συνέχεια, τρεις ιατροί τις αξιολόγησαν ανεξάρτητα, χωρίς να γνωρίζουν ποια πλατφόρμα είχε δώσει κάθε απάντηση. Η αξιολόγηση δεν περιορίστηκε στο αν μια πρόταση ήταν σωστή. Εξετάστηκαν επίσης η πληρότητα, η σαφήνεια, η πρακτική χρησιμότητα, η παράλειψη σημαντικών προειδοποιητικών συμπτωμάτων και το ενδεχόμενο μια απάντηση να οδηγήσει σε βλάβη.
Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Από τις 90 απαντήσεις, οι 53, δηλαδή το 58,9%, πληρούσαν τα κριτήρια κλινικής επάρκειας.
Οι υπόλοιπες 37, ποσοστό 41,1%, δεν τα πληρούσαν. Αυτό δεν σημαίνει ότι τέσσερις στις δέκα απαντήσεις ήταν εξ ολοκλήρου λανθασμένες. Μια απάντηση μπορούσε να θεωρηθεί ανεπαρκής επειδή ήταν ελλιπής, δεν ανέφερε πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό ή απαιτούσε σημαντική διόρθωση πριν δοθεί σε ασθενή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η ασφάλεια. Σε αρκετές περιπτώσεις, τουλάχιστον ένας αξιολογητής εντόπισε πιθανή βλάβη ή παράλειψη ενός κρίσιμου προειδοποιητικού σημείου. Όταν όμως απαιτήθηκε συμφωνία των περισσότερων αξιολογητών, τα ποσοστά ήταν πολύ χαμηλότερα. Η διαφορά αυτή δείχνει ότι ακόμη και μεταξύ ιατρών δεν είναι πάντοτε ίδια τα όρια του τι θεωρείται επαρκές ή δυνητικά επικίνδυνο. Γι’ αυτό παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα με προσοχή και όχι ως μια απλή βαθμολογία των εφαρμογών.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως βοηθός, όχι ως γιατρός
Η λεπτομέρεια αυτή έχει μεγάλη σημασία μετά από εγχείρηση καρδιάς. Δύσπνοια, πυρετός, αίσθημα παλμών, λιποθυμική τάση ή αλλαγές γύρω από το χειρουργικό τραύμα μπορεί να είναι αθώα, μπορεί όμως να αποτελούν τα πρώτα σημεία λοίμωξης, αρρυθμίας, συλλογής υγρού ή άλλης επιπλοκής.
Ένα πρόγραμμα δεν μπορεί να εξετάσει το τραύμα, να ακούσει την καρδιά, να γνωρίζει όλες τις λεπτομέρειες της επέμβασης ή να συνεκτιμήσει σωστά κάθε φάρμακο και συνοδό νόσημα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να απορριφθεί. Μπορεί να βοηθήσει έναν ασθενή να κατανοήσει ιατρικούς όρους, να προετοιμάσει ερωτήσεις για την επόμενη επίσκεψη ή να διαβάσει με μεγαλύτερη ευκολία τις ήδη δοθείσες οδηγίες. Δεν πρέπει όμως να αποφασίζει αν ένα σύμπτωμα χρήζει επείγουσας αντιμετώπισης, αν ένα φάρμακο πρέπει να διακοπεί ή αν χρειάζεται αλλαγή στη μετεγχειρητική παρακολούθηση.
Ο ασφαλέστερος κανόνας είναι απλός: μπορούμε να ζητάμε από την Τεχνητή Νοημοσύνη να μας βοηθά να καταλάβουμε, όχι να αποφασίζει για τη θεραπεία μας. Μετά από μια καρδιοχειρουργική επέμβαση, οι εξατομικευμένες οδηγίες της καρδιοχειρουργικής ομάδας παραμένουν αναντικατάστατες. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να γίνει ένας χρήσιμος βοηθός. Δεν πρέπει να γίνει γιατρός.
Διαβάστε επίσης
Καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις: Πόσες γίνονται στo ΕΣΥ – Ο κίνδυνος από την έλλειψη νέων χειρουργών
9 στους 10 Έλληνες ζητούν όρια στην Τεχνητή Νοημοσύνη – Τι τους φοβίζει
ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ: Δωρεάν εξετάσεις για 4 νόσους από τον Σεπτέμβριο – Θα σταλούν 5,3 εκατ. παραπεμπτικά
