Στα δικαστήρια φτάνει η αντιπαράθεση γύρω από τις νέες Διατροφικές Οδηγίες για τους Αμερικανούς 2025-2030, με ιατρική οργάνωση να ζητά την απόσυρσή τους, υποστηρίζοντας ότι η διαδικασία κατάρτισής τους παραβίασε τους ομοσπονδιακούς κανόνες διαφάνειας και επηρεάστηκε από ειδικούς που φέρονται να έχουν δεσμούς με τη βιομηχανία τροφίμων.
Η Physicians Committee for Responsible Medicine (PCRM) κατέθεσε στις 19 Αυγούστου 2026 αγωγή κατά του αμερικανικού υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών (HHS) και του υπουργείου Γεωργίας (USDA) στο Ομοσπονδιακό Περιφερειακό Δικαστήριο της Περιφέρειας της Κολούμπια. Η κατάθεση της αγωγής επιβεβαιώνεται από τα αρχεία του δικαστηρίου.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκονται οι οδηγίες που δημοσιοποιήθηκαν στις 7 Ιανουαρίου 2026 και αποτελούν τον βασικό ομοσπονδιακό οδηγό διατροφικής πολιτικής στις ΗΠΑ για την επόμενη πενταετία. Η νέα έκδοση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αποφυγή υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και πρόσθετων σακχάρων, καθώς και την κατανάλωση πρωτεΐνης.
Η σύγκρουση για το πώς ορίστηκαν οι οδηγίες
Η σύνταξη των αμερικανικών διατροφικών οδηγιών ακολουθεί συνήθως μια πολυετή επιστημονική διαδικασία. Μια ανεξάρτητη επιτροπή (Dietary Guidelines Advisory Committee) εξετάζει τα διαθέσιμα δεδομένα και υποβάλλει επιστημονική έκθεση προς τα δύο υπουργεία, τα οποία, στη συνέχεια, διαμορφώνουν τις τελικές συστάσεις.
Η αρμόδια επιτροπή για την περίοδο 2025-2030 ολοκλήρωσε την έκθεσή της τον Δεκέμβριο του 2024, έπειτα από σειρά δημόσιων συνεδριάσεων και διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης. Μεταξύ άλλων, πρότεινε μεγαλύτερη παρουσία φυτικών τροφίμων στα διατροφικά πρότυπα και μεγαλύτερη έμφαση στα όσπρια και σε άλλες πηγές φυτικής πρωτεΐνης.
Η PCRM υποστηρίζει ωστόσο ότι, κατά τη διαμόρφωση των τελικών οδηγιών, το HHS και το USDA βασίστηκαν επιπλέον σε μια διαφορετική ομάδα συμβούλων, η οποία, σύμφωνα με την αγωγή, δεν λειτούργησε με τις ίδιες απαιτήσεις δημόσιας εποπτείας. Η οργάνωση χαρακτηρίζει την ομάδα αυτή «μυστική επιτροπή» και ισχυρίζεται ότι 8 από τα 9 μέλη της είχαν συγκρούσεις συμφερόντων ή δεσμούς με φορείς που σχετίζονται με τις βιομηχανίες βοδινού και χοιρινού κρέατος, γαλακτοκομικών, αυγών ή με τη βιομηχανία διατροφών χαμηλών υδατανθράκων. Πρόκειται, πάντως, για ισχυρισμούς που περιλαμβάνονται στην αγωγή και δεν έχουν κριθεί ακόμη από το δικαστήριο.
Τι ζητούν οι γιατροί από το δικαστήριο
Σύμφωνα με την προσφυγή, η διαδικασία παραβίασε τον Federal Advisory Committee Act (FACA), τον ομοσπονδιακό νόμο που προβλέπει κανόνες διαφάνειας και προστασίας από αθέμιτη επιρροή ειδικών συμφερόντων στις συμβουλευτικές επιτροπές της κυβέρνησης.
Η PCRM ζητά από το δικαστήριο να υποχρεώσει το HHS και το USDA να αποσύρουν τις Διατροφικές Οδηγίες 2025-2030 και να μην τις χρησιμοποιούν σε μελλοντικές αποφάσεις έως ότου καταρτιστούν νέες οδηγίες μέσα από διαδικασία που, κατά την οργάνωση, θα συμμορφώνεται πλήρως με τον FACA.
Ο πρόεδρος της PCRM, δρ. Neal Barnard, κατηγορεί τις δύο υπηρεσίες ότι επέτρεψαν σε οικονομικά συμφέροντα της βιομηχανίας τροφίμων να επηρεάσουν τις τελικές συστάσεις. Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η οργάνωση είναι επίσης γνωστή για την ισχυρή υποστήριξή της στη φυτική διατροφή, γεγονός που πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της συγκεκριμένης αντιπαράθεσης.
Γιατί η υπόθεση αφορά εκατομμύρια Αμερικανούς
Οι Διατροφικές Οδηγίες των ΗΠΑ δεν αποτελούν απλώς συμβουλές προς τους πολίτες. Επηρεάζουν την ομοσπονδιακή πολιτική τροφίμων και αποτελούν σημείο αναφοράς για προγράμματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, τα σχολικά γεύματα και τη διατροφική υποστήριξη ευάλωτων πληθυσμών. Γι’ αυτό και η PCRM υποστηρίζει ότι πιθανές αδυναμίες στην επιστημονική ή διοικητική διαδικασία σύνταξής τους μπορούν να έχουν ευρύτερες συνέπειες, ιδίως για παιδιά και ανθρώπους που βασίζονται σε δημόσια προγράμματα διατροφής.
Η ίδια η κυβέρνηση, από την άλλη πλευρά, παρουσίασε τις νέες οδηγίες ως μια σημαντική αναθεώρηση της αμερικανικής διατροφικής πολιτικής, με κεντρικό μήνυμα την επιστροφή στο «πραγματικό φαγητό», την απομάκρυνση από τα πολύ επεξεργασμένα προϊόντα και τον περιορισμό της ζάχαρης.
Δεν είναι η πρώτη δικαστική διαμάχη
Η Physicians Committee for Responsible Medicine έχει προσφύγει και στο παρελθόν στη Δικαιοσύνη για τον τρόπο κατάρτισης των αμερικανικών διατροφικών οδηγιών. Σύμφωνα με την οργάνωση, ανάλογες ενστάσεις είχαν διατυπωθεί για προηγούμενες εκδόσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του 2000, του 2010, του 2015 και του 2020.
Η σημερινή υπόθεση, ωστόσο, δεν έχει ακόμη κριθεί επί της ουσίας. Το δικαστήριο καλείται τώρα να εξετάσει εάν, πράγματι, οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες παρέκαμψαν τις απαιτήσεις του νόμου κατά τη σύνταξη των οδηγιών ή εάν οι διαδικασίες που ακολούθησαν ήταν νόμιμες.
Μέχρι να υπάρξει δικαστική απόφαση, επομένως, οι καταγγελίες περί παράνομης επιρροής της βιομηχανίας παραμένουν ισχυρισμοί της ενάγουσας οργάνωσης και όχι αποδεδειγμένα γεγονότα. Το βέβαιο, ωστόσο, είναι ότι η υπόθεση ανοίγει εκ νέου μια ευρύτερη συζήτηση στις ΗΠΑ, όχι μόνο για το τι θεωρείται υγιεινή διατροφή, αλλά και για το ποιος αποφασίζει τις επίσημες διατροφικές συστάσεις και με ποια επιστημονικά και θεσμικά κριτήρια.
Διαβάστε επίσης
Τρώμε καθημερινά αυτά τα τρόφιμα – Και αυξάνουν έως 47% τον κίνδυνο εμφράγματος
Πέντε τρόφιμα που ένας γαστρεντερολόγος δεν βάζει ποτέ στο πιάτο του
