Η φρουκτόζη, ένα από τα πιο κοινά σάκχαρα στη διατροφή, μπαίνει στο μικροσκόπιο της ογκολογικής έρευνας. Νέα μελέτη στο Nature Aging συνδέει τη συγκεκριμένη ουσία με την ικανότητα ενός επιθετικού τύπου καρκίνου των ωοθηκών να διασπείρεται, ιδίως στο περιβάλλον που δημιουργείται μετά τη χημειοθεραπεία.
Το εύρημα, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η φρουκτόζη προκαλεί καρκίνο ούτε ότι οι ασθενείς πρέπει να αλλάξουν μόνοι τους τη διατροφή τους. Αναδεικνύει, όμως, έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό μέσω του οποίου το περιβάλλον γύρω από τον όγκο μπορεί να γίνεται πιο ευνοϊκό για την αποκόλληση και τη διασπορά των καρκινικών κυττάρων.
Τι είναι η φρουκτόζη
Η φρουκτόζη είναι ένα απλό σάκχαρο που βρίσκεται φυσικά στα φρούτα, στο μέλι και σε ορισμένα λαχανικά. Περιέχεται, επίσης, σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα και αναψυκτικά, συχνά ως συστατικό πρόσθετων γλυκαντικών.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η νέα μελέτη δεν αποτελεί λόγο αποκλεισμού των φρούτων από τη διατροφή ούτε αποδεικνύει ότι η κατανάλωση φρουκτόζης προκαλεί καρκίνο. Εξετάζει έναν συγκεκριμένο μεταβολικό μηχανισμό, ο οποίος ενδέχεται να επηρεάζει τη συμπεριφορά των καρκινικών κυττάρων και χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, κυρίως μέσα από κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.
Τα κύτταρα που επιβιώνουν
Στον καρκίνο των ωοθηκών, οι θεραπείες με πλατίνα αποτελούν βασικό θεραπευτικό σχήμα. Η αρχική ανταπόκριση μπορεί να είναι ισχυρή, όμως η υποτροπή είναι συχνή και η νόσος τείνει να επανεμφανίζεται με εκτεταμένη διασπορά στην κοιλιακή κοιλότητα.
Η παρούσα μελέτη εστιάζει σε κύτταρα που μετά τη χημειοθεραπεία εισέρχονται σε κατάσταση γήρανσης: δεν πολλαπλασιάζονται όπως πριν, αλλά παραμένουν βιολογικά ενεργά. Δηλαδή, εκκρίνουν ένα σύνολο ουσιών που μπορεί να επηρεάζει τα γειτονικά νεοπλασματικά κύτταρα.
«Ορισμένα καρκινικά κύτταρα που επιβιώνουν από τη χημειοθεραπεία δεν διαιρούνται πλέον, αλλά παραμένουν βιολογικά ενεργά», εξήγησε ο Δρ. Aidan Cole, μεταδιδακτορικός ερευνητής και πρώτος συγγραφέας της μελέτης. «Αντ’ αυτού, συνεχίζουν να απελευθερώνουν μόρια που στέλνουν σήματα σε γειτονικά κύτταρα. Η μελέτη μας είναι από τις πρώτες που δείχνουν ότι μια θρεπτική ουσία – στην περίπτωση αυτή, η φρουκτόζη – μπορεί να λειτουργήσει ως ένα από αυτά».
Συγκεκριμένα, η ομάδα έδειξε ότι το εκκρινόμενο αυτό «κοκτέιλ» από γηρασμένα κύτταρα αρκούσε για να αυξήσει την αποκόλληση και τη διασπορά καρκινικών κυττάρων. Μέσα σε αυτό το μείγμα εντόπισε τη φρουκτόζη ως το μεταβολικό συστατικό που διευκολύνει τη διαδικασία.
Με απλά λόγια, η φρουκτόζη φαίνεται να αποτελεί ένα μεταβολικό συστατικό του μικροπεριβάλλοντος του όγκου που διευκολύνει τη διασπορά των καρκινικών κυττάρων. Δεν «τρέφει» απλώς τον όγκο με την κλασική έννοια, αλλά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα συμπεριφέρονται: τα βοηθά να χάσουν μέρος της προσκόλλησής τους και να κινηθούν πιο εύκολα.
Ο μηχανισμός φαίνεται να περνά και μέσα από τη χοληστερόλη στην κυτταρική μεμβράνη. Σύμφωνα με τη μελέτη, η φρουκτόζη φάνηκε να μεταβάλλει την κατανομή της χοληστερόλης στην κυτταρική μεμβράνη, αποδυναμώνοντας τους μηχανισμούς που κρατούν τα κύτταρα προσκολλημένα μεταξύ τους. Όταν αυτή η «βιολογική κόλλα» αποδυναμώνεται, τα καρκινικά κύτταρα μπορούν ευκολότερα να αποκολληθούν και να εξαπλωθούν.
Τι έδειξε η δίαιτα υψηλής φρουκτόζης
Σε προκλινικά μοντέλα, η υψηλή πρόσληψη φρουκτόζης μέσω του πόσιμου νερού αύξησε τη διασπορά του καρκίνου. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι αυξημένα επίπεδα φρουκτόζης συσχετίστηκαν με πιο προχωρημένο στάδιο διάγνωσης σε ασθενείς με τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου, ακόμη και μετά από προσαρμογή για την ηλικία και τον δείκτη μάζας σώματος.
Ωστόσο, οι ίδιοι οι συγγραφείς παρουσιάζουν τη μείωση της διατροφικής φρουκτόζης ως πιθανή παρέμβαση που αξίζει να διερευνηθεί, όχι ως αποδεδειγμένη θεραπευτική στρατηγική.
Πέρα από τον καρκίνο των ωοθηκών
Η ομάδα παρατήρησε ότι οι ουσίες που εκκρίνουν τα γηρασμένα κύτταρα και σε άλλους τύπους καρκίνου, όπως του παγκρέατος και το μελάνωμα, μπορούσαν επίσης να αυξήσουν την αποκόλληση γειτονικών καρκινικών κυττάρων. Αυτό δείχνει ότι ο μηχανισμός ίσως δεν περιορίζεται αποκλειστικά στον καρκίνο των ωοθηκών, αν και χρειάζονται επιπλέον δεδομένα.
«Πιστεύουμε ότι και άλλοι τύποι καρκίνου που διασπείρονται στην περιοχή του κορμού – όπως του παγκρέατος, του παχέος εντέρου και του ήπατος – θα μπορούσαν να παρουσιάζουν παρόμοια συμπεριφορά. Δεν μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε ως γενικό φαινόμενο ακόμα, αλλά υποθέτουμε ότι τα αποτελέσματα δεν περιορίζονται μόνο στον καρκίνο των ωοθηκών», κατέληξε η Δρ. Katherine Aird, κύρια συγγραφέας της μελέτης.
Διαβάστε επίσης
«Η γυναίκα μου πέθανε από καρκίνο ωοθηκών στα 46 της» – Μία τραγική ιστορία
Ποια είναι η σχέση της σκόνης ταλκ με τον καρκίνο; Μια καθηγήτρια διευκρινίζει
Καρκίνος ωοθηκών: 5 «σιωπηλά» συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούν οι γυναίκες
