Μία ανάρτηση στα social media, ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων, μία απάντηση από ένα chatbot. Στην εποχή της αδιάκοπης ροής πληροφοριών, η γραμμή που χωρίζει την έγκυρη ενημέρωση από την παραπληροφόρηση γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη. Και όταν το θέμα είναι η υγεία, οι συνέπειες μπορεί να είναι σημαντικές.
Νέα δημοσκόπηση του KFF (Kaiser Family Foundation) δείχνει ότι οι άνθρωποι που δεν διαθέτουν έναν έμπιστο γιατρό ή άλλο επαγγελματία υγείας για να απαντά στα ερωτήματά τους είναι πιο πιθανό να πιστεύουν ή να κλίνουν προς ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με τα εμβόλια. Το ίδιο ισχύει και για όσους αναζητούν συστηματικά πληροφορίες υγείας μέσω των social media ή εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η έρευνα καταγράφει ότι, αν και λίγοι δηλώνουν πως πιστεύουν με βεβαιότητα τους γνωστούς μύθους για τα εμβόλια, ένα μεγάλο ποσοστό παραμένει αναποφάσιστο, θεωρώντας ότι οι ψευδείς ισχυρισμοί είναι «μάλλον αληθείς» ή «μάλλον ψευδείς». Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτή η αβεβαιότητα δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για την εξάπλωση της παραπληροφόρησης.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του ψευδούς ισχυρισμού ότι το εμβόλιο MMR κατά της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς προκαλεί αυτισμό. Το 39% όσων δεν έχουν έναν έμπιστο επαγγελματία υγείας θεωρεί ότι ο ισχυρισμός είναι «σίγουρα» ή «πιθανώς» αληθής, έναντι 24% μεταξύ όσων έχουν έναν γιατρό ή άλλο επαγγελματία στον οποίο απευθύνονται για συμβουλές.
Η απόσταση είναι επίσης αισθητή μεταξύ όσων αναζητούν συχνά πληροφορίες υγείας μέσω των social media ή εργαλείων Tεχνητής Nοημοσύνης. Το 37% όσων χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για τέτοιες πληροφορίες πιστεύει τον μύθο για το MMR και τον αυτισμό, έναντι 16% μεταξύ όσων δεν χρησιμοποιούν ποτέ τα social media για ζητήματα υγείας.
Αντίστοιχα, το ποσοστό φτάνει το 35% μεταξύ όσων χρησιμοποιούν εβδομαδιαία εργαλεία Tεχνητής Nοημοσύνης, ενώ περιορίζεται στο 20% μεταξύ όσων δεν τα χρησιμοποιούν ποτέ για ενημέρωση γύρω από την υγεία.
Η έρευνα εξέτασε συνολικά τέσσερις ψευδείς ισχυρισμούς για τα εμβόλια και διαπίστωσε ότι η αβεβαιότητα παραμένει εκτεταμένη. Μόλις το 8% των συμμετεχόντων πίστευε ή έκλινε προς την αποδοχή και των τεσσάρων μύθων, ενώ το 55% τους απέρριπτε. Ωστόσο, το 31% βρισκόταν σε μία ενδιάμεση κατάσταση, δίνοντας ανάμεικτες απαντήσεις και εμφανίζοντας αβεβαιότητα για τουλάχιστον τους μισούς ισχυρισμούς.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα για τους γονείς που καθυστερούν ή παραλείπουν τους συνιστώμενους εμβολιασμούς των παιδιών τους. Οι γονείς αυτοί ήταν περίπου δύο φορές πιθανότερο να πιστεύουν ή να τείνουν να πιστεύουν ψευδείς ισχυρισμούς σε σχέση με όσους ακολουθούν το προτεινόμενο εμβολιαστικό πρόγραμμα.
Ειδικότερα, το 57% των γονέων που καθυστερούν ή παραλείπουν εμβόλια πίστευε τον ισχυρισμό ότι το MMR προκαλεί αυτισμό, έναντι 30% των γονέων που διατηρούν ενημερωμένο το εμβολιαστικό πρόγραμμα των παιδιών τους.
Παράλληλα, το 55% πίστευε ότι περισσότεροι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τα εμβόλια κατά της COVID-19 παρά από τον ίδιο τον ιό, έναντι 29% στην άλλη ομάδα. Το 52% θεωρούσε ότι τα εμβόλια mRNA μεταβάλλουν το ανθρώπινο DNA, έναντι 23%, ενώ το 43% πίστευε ότι τα εμβόλια κατά της ιλαράς είναι πιο επικίνδυνα από τη νόσο, έναντι 18%.
Οι συσχετίσεις αυτές παρέμειναν σημαντικές ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, η εκπαίδευση, η πολιτική τοποθέτηση, η φυλή, η εθνικότητα και η ασφαλιστική κάλυψη.
Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η χρήση των social media ή της Τεχνητής Νοημοσύνης προκαλεί την υιοθέτηση ψευδών πεποιθήσεων. Αναδεικνύουν, όμως, ότι οι άνθρωποι που βασίζονται σε αυτές τις πηγές για πληροφορίες υγείας και δεν διαθέτουν έναν έμπιστο επαγγελματία υγείας μπορεί να είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην παραπληροφόρηση.
Διαβάστε επίσης
Εμβόλιο mRNA για τον καρκίνο του πνεύμονα: Πού στοχεύει και πώς χορηγείται
Απολαύστε το καλοκαίρι χωρίς κινδύνους υγείας – Top tips για ασφαλείς διακοπές από το ECDC
Πράσινο φως για 104 νέα φάρμακα από τον ΕΜΑ – Ποιες ασθένειες αφορούν
