«Σε μισώ. Είσαι η χειρότερη μαμά στον κόσμο». Είναι από τις φράσεις που μπορούν να διαλύσουν έναν γονιό, ακόμη κι αν ξέρει ότι το παιδί του δεν το εννοεί πραγματικά. Συνήθως έρχεται σε μια στιγμή έντασης: όταν μπαίνει ένα όριο, όταν τελειώνει το παιχνίδι, όταν η απάντηση είναι «όχι».
Οι λέξεις ακούγονται σκληρές. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι ο άγαρμπος τρόπος με τον οποίο ένα παιδί προσπαθεί να πει: «Είμαι θυμωμένο», «νιώθω αδικημένο», «δεν αντέχω αυτό που συμβαίνει τώρα».
Γιατί πονάει τόσο πολύ
Το «σε μισώ» δεν πληγώνει μόνο επειδή είναι βαρύ. Όπως περιγράφει ο Independent, αγγίζει έναν φόβο που πολλοί γονείς κουβαλούν σιωπηλά: «Τα καταφέρνω;», «Είμαι καλός γονιός;», «Μήπως κάνω κάτι λάθος;».
Για όσους μεγάλωσαν σε σπίτια όπου τα έντονα συναισθήματα δεν χωρούσαν, απορρίπτονταν ή κρύβονταν, μια τέτοια έκρηξη μπορεί να μοιάζει απειλητική ή ντροπιαστική. Το πρώτο ένστικτο είναι να σταματήσει αμέσως: να μπει τιμωρία, να κοπεί η κουβέντα, να αποδειχθεί στο παιδί ότι «δεν μιλάμε έτσι».
Όμως εκείνη τη στιγμή, το παιδί δεν χρειάζεται μάθημα ευγένειας αλλά έναν ενήλικα που να μπορεί να κρατήσει την ψυχραιμία του μέχρι να περάσει το κύμα.
Τι συμβαίνει στο μυαλό του
Τα μικρά παιδιά, ιδιαίτερα κάτω των έξι ετών, μαθαίνουν ακόμη πώς να αναγνωρίζουν και να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους. Ο εγκέφαλός τους δεν έχει αναπτύξει πλήρως τους μηχανισμούς που βοηθούν έναν άνθρωπο να συγκρατηθεί, να βρει τις σωστές λέξεις και να εξηγήσει τι του συμβαίνει.
Αυτό δεν αφορά μόνο τα νήπια. Και μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να κατακλυστούν από θυμό, απογοήτευση ή ντροπή και να πουν κάτι που δεν αντιστοιχεί πραγματικά σε αυτό που νιώθουν.
Όταν ένα παιδί ακούει «όχι», όταν πρέπει να φύγει από την παιδική χαρά ή όταν δεν παίρνει αυτό που θέλει, μπορεί να επιστρατεύσει τις πιο δυνατές λέξεις που ξέρει. Όχι επειδή τις καταλαβαίνει με τον τρόπο που τις αντιλαμβάνεται ένας ενήλικας αλλά επειδή θέλει να δείξει πόσο έντονο είναι αυτό που βιώνει.
Υπάρχει και μια δύσκολη μεν παρηγορητική δε πλευρά: τα παιδιά πολλές φορές αφήνουν τα πιο άβολα συναισθήματά τους στους ανθρώπους με τους οποίους αισθάνονται πιο ασφαλή. Εκεί όπου πιστεύουν ότι η σχέση δεν θα χαθεί επειδή θύμωσαν.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
1. Πάρτε μια ανάσα πριν απαντήσετε
Το πρώτο βήμα δεν αφορά το παιδί. Αφορά τον γονιό. Πριν απαντήσετε, προσπαθήστε να πάρετε μια ανάσα. Παρατηρήστε τι σας προκάλεσε η φράση: θυμό, λύπη, ντροπή, πανικό, την ανάγκη να επιβληθείτε. Όσο πιο γρήγορα αντιδράσει ο ενήλικας μέσα από το δικό του τραύμα ή τη δική του ένταση, τόσο πιο εύκολα η κατάσταση θα κλιμακωθεί. Η ψυχραιμία δεν σημαίνει ότι εγκρίνετε τη συμπεριφορά. Σημαίνει ότι δείχνετε στο παιδί πώς μοιάζει η αυτορρύθμιση στην πράξη.
2. Ονομάστε το συναίσθημα
Σε μια τέτοια στιγμή, βοηθά να ξεκινήσετε από αυτό που βλέπετε. «Βλέπω ότι είσαι πολύ θυμωμένος». «Ήθελες να συνεχίσεις να παίζεις και σου φάνηκε πολύ δύσκολο που έπρεπε να σταματήσουμε». «Δεν σου άρεσε καθόλου που είπα όχι». Για ένα παιδί, η αναγνώριση μπορεί να λειτουργήσει σαν γέφυρα από την έκρηξη προς την ηρεμία.
3. Μείνετε κοντά χωρίς να πιέζετε
Αφού αναγνωρίσετε το συναίσθημα, δεν χρειάζεται πάντα να λύσετε αμέσως το πρόβλημα. Πολλά παιδιά χρειάζονται χρόνο για να περάσει η ένταση. Κάποια θα δεχτούν μια αγκαλιά. Άλλα θα θέλουν χώρο. Άλλα θα κλάψουν, θα φωνάξουν ή θα αποσυρθούν για λίγο. Το σημαντικό είναι να παραμείνετε διαθέσιμοι, χωρίς να τα εγκαταλείπετε συναισθηματικά και χωρίς να τα πιέζετε να ηρεμήσουν με το ζόρι.
4. Βάλτε το όριο όταν έχει πέσει η ένταση
Το όριο χρειάζεται, απλώς όχι τη στιγμή που το παιδί είναι στο αποκορύφωμα της έκρηξης. Όταν καταλαγιάσει ο θυμός, μπορείτε να πείτε: «Καταλαβαίνω ότι ήσουν πολύ θυμωμένος. Επιτρέπεται να θυμώνεις. Δεν είναι όμως εντάξει να λες “σε μισώ”, γιατί αυτό πληγώνει. Την επόμενη φορά μπορείς να πεις “είμαι πολύ θυμωμένος” ή “δεν μου αρέσει αυτό”».
5. Μετά τη σύγκρουση, επανασυνδεθείτε
Αφού περάσει η ένταση, το παιδί χρειάζεται να νιώσει ότι η σχέση παραμένει ασφαλής. Μπορείτε να πείτε: «Ήταν δύσκολο πριν. Θύμωσες πολύ. Σ’ αγαπώ, ακόμα κι όταν είσαι θυμωμένος». Τέτοιες στιγμές δείχνουν στο παιδί ότι οι συγκρούσεις δεν καταστρέφουν τη σχέση και ότι η αγάπη δεν αποσύρεται κάθε φορά που κάνει λάθος.
6. Δώστε του καλύτερες λέξεις
Τα παιδιά χρειάζονται λεξιλόγιο για τα συναισθήματά τους. Όσο περισσότερο μπορούν να πουν «είμαι θυμωμένος», «νιώθω αδικημένος», «στενοχωρήθηκα», τόσο λιγότερο θα χρειάζονται τις πιο βαριές φράσεις για να ακουστούν.
Ως προς αυτό βοηθούν τα βιβλία, το παιχνίδι, οι συζητήσεις μετά από μια δύσκολη στιγμή και οι απλές στρατηγικές εκτόνωσης: να ζωγραφίσει, να κινηθεί, να βγει λίγο έξω, να πάρει βαθιές ανάσες, να χαϊδέψει ένα κατοικίδιο, να μείνει μόνο του για λίγα λεπτά σε ασφαλές περιβάλλον.
7. Και οι γονείς χρειάζονται στήριξη
Αν τέτοιες φράσεις σάς απορρυθμίζουν συχνά ή σας ξυπνούν δικές σας επώδυνες εμπειρίες, δεν σημαίνει ότι αποτυγχάνετε ως γονιός. Σημαίνει ότι κάτι μέσα σας χρειάζεται φροντίδα.
Μια συζήτηση με έναν άνθρωπο εμπιστοσύνης, έναν οικογενειακό γιατρό, έναν ψυχολόγο ή μια γραμμή υποστήριξης μπορεί να βοηθήσει. Γιατί όσο περισσότερο ένας γονιός μπορεί να σταθεί στα δικά του δύσκολα συναισθήματα, τόσο πιο εύκολα μπορεί να σταθεί και στα δύσκολα συναισθήματα του παιδιού του.
Διαβάστε επίσης
Πώς θα ηρεμήσετε ένα θυμωμένο παιδί – Τα tips των ειδικών
H μαγική φράση που μπορεί να ηρεμήσει ένα θυμωμένο παιδί ή έναν οργισμένο έφηβο
Τα οργισμένα 7χρονα κινδυνεύουν να γίνουν έφηβοι με κατάθλιψη – Έρευνα αποκαλύπτει
