Η 30χρονη Ginger Smith έμαθε με τον δύσκολο τρόπο ότι η αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων μπορεί να έχει το αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ως influencer, λάμβανε συχνά δωρεάν συμπληρώματα και τα προωθούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ξεκινώντας πριν από 3 χρόνια, θεωρώντας ότι κάνει το βέλτιστο για την υγεία της. «Έπαιρνα υψηλές δόσεις βιταμίνης C, βιταμίνης D, κουρκουμά, ένα ειδικό συμπλήρωμα κατά του φουσκώματος και έπινα συχνά νερό με ηλεκτρολύτες», ανέφερε στο BBC.

Για χρόνια ένιωθε υγιής και γεμάτη ενέργεια. Δεν φανταζόταν, όμως, την τεράστια πίεση που ασκούσε στα νεφρά της. Όταν η πίεση άρχισε να γίνεται πόνος χαμηλά στη μέση, οι εξετάσεις αποκάλυψαν μια πέτρα στα νεφρά διαμέτρου δύο έως τριών εκατοστών, η οποία χρειάστηκε χειρουργική αφαίρεση.

Όπως της εξήγησαν οι γιατροί, η δημιουργία της πέτρας συνδέθηκε με τον συνδυασμό συμπληρωμάτων που λάμβανε καθημερινά. «Ποτέ δεν θα φανταζόμουν ότι προσπαθώντας να βελτιώσω την υγεία μου θα κατέληγα σε τόσο άσχημη κατάσταση», δήλωσε.

Η περίπτωση της Ginger δεν είναι η μοναδική. Γιατροί και διατροφολόγοι προειδοποιούν ότι η ολοένα αυξανόμενη κατανάλωση συμπληρωμάτων συνοδεύεται από περισσότερα περιστατικά ηπατικών, νεφρικών και γαστρεντερικών επιπλοκών.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της βρετανικής καταναλωτικής οργάνωσης Which?, το 76% των ενηλίκων λαμβάνει τουλάχιστον ένα συμπλήρωμα σε τακτική βάση, ενώ σχεδόν ένας στους πέντε καταναλώνει τέσσερα ή περισσότερα προϊόντα καθημερινά.

Παρότι τα συμπληρώματα μπορούν να αποδειχθούν πολύτιμα όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη ή διαπιστωμένη έλλειψη, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η τάση για συνεχή «βελτιστοποίηση» της υγείας οδηγεί πολλούς ανθρώπους σε υπερβολές που ενδέχεται να αποδειχθούν επικίνδυνες.

Αυξάνονται τα περιστατικά ηπατικής βλάβης

Ο γαστρεντερολόγος δρ Pedro de Maria Pallares από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο La Paz της Μαδρίτης αναφέρει ότι βλέπει ολοένα και περισσότερους ασθενείς με ηπατικές βλάβες που σχετίζονται με φυτικά συμπληρώματα. «Ρωτάμε τον ασθενή αν λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και απαντά αρνητικά. Αφού αποκλείσουμε όλα τα πιθανά αίτια, τον ξαναρωτάμε και τότε μας λέει: “Α, ναι, παίρνω διάφορα συμπληρώματα”», εξηγεί.

Μελέτες στις ΗΠΑ δείχνουν ότι περίπου το 20% των περιπτώσεων ηπατικής βλάβης που προκαλείται από ουσίες σχετίζεται με φυτικά και διατροφικά συμπληρώματα. Μεταξύ των ουσιών που μπορεί να αποδειχθούν τοξικές για το ήπαρ όταν λαμβάνονται σε υψηλές δόσεις συγκαταλέγονται η βιταμίνη Α, η γλουταμίνη, η ασβαγκάντα (ashwagandha) και το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού.

Παρότι το ήπαρ έχει τη δυνατότητα να ανακάμπτει, η μακροχρόνια επιβάρυνση μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιες παθήσεις.

Κάθε συμπλήρωμα χρειάζεται αξιολόγηση

Ο δρ Karan Rajan, πρώην χειρουργός του NHS και δημιουργός επιστημονικού περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναγνωρίζει ότι τα συμπληρώματα μπορούν να έχουν θέση σε μια ισορροπημένη διατροφή, υπό προϋποθέσεις. «Τα συμπληρώματα μπορούν να αλλάξουν θετικά τη ζωή των ανθρώπων. Όμως κάθε συμπλήρωμα θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με υγιή σκεπτικισμό μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο», τονίζει.

Ο ίδιος λαμβάνει βιταμίνη D, πρεβιοτικά, πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και κρεατίνη για να καλύψει συγκεκριμένες ανάγκες, υπογραμμίζοντας όμως ότι η χρήση τους πρέπει να είναι στοχευμένη και όχι ανεξέλεγκτη. «Γνωρίζουμε ότι το έδαφος δεν είναι πλέον τόσο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά όσο πριν από δεκαετίες. Έτσι, ένα καρότο της δεκαετίας του 1950 ήταν πολύ πιο θρεπτικά πλούσιο από ένα καρότο του 2026» σχολιάζει.

Σημειώνει, ωστόσο, ότι υπάρχουν κίνδυνοι από την ανάμειξη συμπληρωμάτων και οι γενικοί γιατροί βλέπουν πλέον τακτικά ασθενείς που λαμβάνουν πολλά συμπληρώματα και αναζητούν συμβουλές.

Οι επικίνδυνοι συνδυασμοί

Ένας ακόμα παράγοντας που δημιουργεί προβλήματα είναι το ότι οι καταναλωτές δεν αντιλαμβάνονται πως λαμβάνουν τα ίδια συστατικά από διαφορετικά προϊόντα ή υπερβαίνουν τις συνιστώμενες ημερήσιες δόσεις. «Οι ασθενείς μπορεί να μην συνειδητοποιούν ότι διπλασιάζουν συστατικά, υπερβαίνουν τις συνιστώμενες ποσότητες ή λαμβάνουν προϊόντα που αλληλεπιδρούν με συνταγογραφούμενα φάρμακα. Το περισσότερο δεν είναι πάντα καλύτερο» προειδοποιεί η πρόεδρος του Royal College of GPs, καθηγήτρια Victoria Tzortziou Brown.

Για παράδειγμα, η ταυτόχρονη λήψη πολυβιταμίνης και συμπληρώματος βιταμίνης Β6 μπορεί να οδηγήσει σε υπερδοσολογία, η οποία σε βάθος χρόνου ενδέχεται να προκαλέσει νευρολογικές βλάβες. Αντίστοιχα, ο συνδυασμός σιδήρου, ασβεστίου και μαγνησίου μπορεί να μειώσει την απορρόφηση των συστατικών από τον οργανισμό, ενώ οι λιποδιαλυτές βιταμίνες Α, D, E και K αποθηκεύονται στον οργανισμό, γεγονός που σημαίνει ότι η καθημερινή λήψη τους δεν είναι πάντα απαραίτητη.

Τα social media εντείνουν το πρόβλημα 

Η διατροφολόγος Kristen Stavridis εκφράζει την ανησυχία της για τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην εκρηκτική άνοδο της αγοράς συμπληρωμάτων. «Τα social media πείθουν τον κόσμο ότι χρειάζεται αυτά τα συμπληρώματα για να αποκτήσει υγεία. Όμως, τις περισσότερες φορές αυτό απλώς δεν ισχύει», σημειώνει.

Για έναν υγιή ενήλικα χωρίς υποκείμενα νοσήματα, συνιστά μια ισορροπημένη διατροφή, πιθανώς βιταμίνη D κατά τους χειμερινούς μήνες και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, μια πολυβιταμίνη ή ιχθυέλαιο. Ιδιαίτερα για τις γυναίκες με έλλειψη σιδήρου, τα συμπληρώματα μπορεί να είναι χρήσιμα, αλλά μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα και υπό ιατρική παρακολούθηση.

Το βασικό μήνυμα της ειδικού είναι να δίνουμε προτεραιότητα στο τι μπαίνει στο πιάτο μας. Αν υπάρχει υποψία έλλειψης κάποιου θρεπτικού συστατικού, η σωστή προσέγγιση είναι ο εργαστηριακός έλεγχος και η συμβουλή γιατρού ή διαιτολόγου, αντί της αυθαίρετης λήψης συμπληρωμάτων.

Όπως αποδεικνύει και η εμπειρία της Ginger Smith, η οποία σήμερα λαμβάνει μόνο μία πολυβιταμίνη ημερησίως, η αναζήτηση της καλύτερης υγείας δεν περνά απαραίτητα μέσα από ένα γεμάτο ντουλάπι συμπληρωμάτων, αλλά από τεκμηριωμένες επιλογές και μέτρο.

Διαβάστε επίσης

Ποια συμπληρώματα δεν πρέπει να παίρνουμε μαζί – Οι συνδυασμοί για καλύτερη απορρόφηση

Ένας ογκολόγος εξηγεί την παρεξηγημένη και πολύπλοκη σχέση συμπληρωμάτων και καρκίνου

Πόσο καλή ιδέα είναι τα συμπληρώματα πρωτεΐνης για τους εφήβους; Μια ειδικός απαντά