Για όλους εμάς που έχουμε κατοικίδια, η ημέρα δεν ολοκληρώνεται αν δεν βεβαιωθούμε ότι ο σκύλος ή η γάτα μας είναι έτοιμοι για ύπνο και… στα κρεβάτια τους. Συχνά, όμως, η αγαπημένη τους θέση είναι το δικό μας κρεβάτι!
Το αν αυτό μας κάνει καλό ή επιδεινώνει τον ύπνο -και την υγεία μας- αποτελεί ακόμα πεδίο συζήτησης και συγκρούσεων. Από τη μία πλευρά, αρκετές μελέτες συνδέουν την παρουσία ενός κατοικιδίου με μειωμένο άγχος και μεγαλύτερη συναισθηματική ασφάλεια. Από την άλλη, δεν λείπουν οι ανησυχίες για αλλεργίες, μικρόβια και διαταραχές του ύπνου.
Τι ισχύει για τα μικρόβια;
Σύμφωνα με μια παλιότερη μελέτη του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης, ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους του να κοιμόμαστε μαζί με το κατοικίδιό μας στο κρεβάτι αφορά τα μικρόβια και τα παράσιτα που μπορεί να μεταφέρει από το εξωτερικό περιβάλλον.
Οι σκύλοι, για παράδειγμα, μπορούν να μεταφέρουν βακτήρια όπως Campylobacter, Salmonella, Pasteurella και στελέχη του E. coli μέσω της πατούσας, του τριχώματος ή του σάλιου τους. Μόλις το E. coli βρεθεί στα σεντόνια, μπορεί να επιβιώσει για ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες, δημιουργώντας μια πιθανή οδό μετάδοσης αν κάποιος αγγίξει τα κλινοσκεπάσματα και μετά το πρόσωπό του.
Αντίστοιχα, υπάρχει η πιθανότητα μεταφοράς παρασίτων όπως ψύλλοι και τσιμπούρια, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέονται με σοβαρές λοιμώξεις, όπως η νόσος Lyme.
Οι γάτες δεν αποτελούν εξαίρεση, παρότι συνήθως μένουν μέσα στο σπίτι. Μπορεί να μεταφέρουν μικροοργανισμούς όπως η Bartonella, που σχετίζεται με τη νόσο από γρατζούνισμα γάτας, καθώς και το τοξόπλασμα, το οποίο μπορεί να βρεθεί σε μολυσμένο χώμα ή άμμο υγιεινής.
Διαταράσσεται ο ύπνος;
Από τα δυνατά νιαουρίσματα και γαυγίσματα μέχρι κάθε σκανταλιά ή ζημιά, τα βράδια με ένα κατοικίδιο δεν είναι πάντα ήρεμα. Μελέτη του 2024 από το Trinity College στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 1.500 ενήλικες, διαπίστωσε ότι όσοι κοιμούνταν με κατοικίδια ανέφεραν συχνότερα χαμηλότερη ποιότητα ύπνου και περισσότερα συμπτώματα αϋπνίας σε σύγκριση με όσους δεν μοιράζονταν το κρεβάτι τους με ζώα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η θερμότητα του σώματος των ζώων, οι κινήσεις τους κατά τη διάρκεια της νύχτας και οι θόρυβοι που παράγουν ενδέχεται να διακόπτουν τον φυσιολογικό κύκλο του ύπνου. Παρότι η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα κατοικίδια προκαλούν άμεσα προβλήματα ύπνου, υπογραμμίζει ότι για ορισμένους ανθρώπους η παρουσία τους στο υπνοδωμάτιο μπορεί να λειτουργήσει αποδιοργανωτικά.
Mπορεί να παρουσιαστούν αλλεργίες;
Ακόμα κι αν ξέρουμε ότι δεν έχουμε αλλεργία στις γάτες ή τους σκύλους, υπάρχει η πιθανότητα να εμφανιστούν συμπτώματα όπως φτέρνισμα, δακρύρροια ή ρινική συμφόρηση κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ο λόγος είναι ότι το τρίχωμα των ζώων συγκρατεί γύρη, σκόνη και άλλα αλλεργιογόνα από το περιβάλλον. Επιπλέον, η πιτυρίδα των κατοικιδίων, τα μικροσκοπικά νεκρά κύτταρα του δέρματος, αποτελεί έναν από τους συχνότερους παράγοντες πρόκλησης αλλεργικών αντιδράσεων.
«Είναι σημαντικό να περιορίζετε τα σημεία στα οποία μπορούν να έχουν πρόσβαση αφού έχουν βγει έξω. Σκεφτείτε να κοιμάστε σε ξεχωριστό δωμάτιο από το κατοικίδιό σας για να ανακουφίσετε τα συμπτώματα τη νύχτα» συμβουλεύει η γενική ιατρός, Δρ Hana Patel. Αυτό που προτείνει δεν είναι να αποκλείσετε εντελώς την πρόσβαση, αλλά να αλλάζετε συχνά τα σεντόνια, να καθαρίζετε το στρώμα και το υπνοδωμάτιο από τις τρίχες. Η αποφυγή του ύπνου στο ίδιο δωμάτιο με το κατοικίδιο συστήνεται σε περιπτώσεις έντονων συμπτωμάτων.
Όταν το κατοικίδιο γίνεται το… τρίτο πρόσωπο
Ένα κατοικίδιο κάτω από τα σκεπάσματα μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τον ύπνο, αλλά και τη δυναμική ενός ζευγαριού. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 στο Human-Animal Interactions, στην οποία συμμετείχαν 354 ιδιοκτήτες σκύλων από τις ΗΠΑ και τον Καναδά, οι περισσότεροι θεωρούσαν ότι ο σκύλος είχε θετική επίδραση στη σχέση τους. Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό ανέφερε και προκλήσεις: το 30%-35% δήλωσε ότι η φροντίδα του κατοικιδίου αφαιρούσε χρόνο από τον σύντροφό του, το 25% ανέφερε αισθήματα ζήλιας, ενώ το 22% είπε ότι ο σκύλος παρενέβαινε σε κοινές δραστηριότητες.
Παράλληλα, σχεδόν τρεις στους δέκα συμμετέχοντες εκτίμησαν ότι το κατοικίδιο επηρέαζε αρνητικά τον ύπνο τους, ενώ ορισμένοι ανέφεραν επιπτώσεις και στη σεξουαλική τους ζωή.
Τα ψυχολογικά οφέλη που αναγνωρίζει η επιστήμη
Παρά τους πιθανούς κινδύνους, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι ο κοινός ύπνος με ένα κατοικίδιο μπορεί να έχει σημαντικά ψυχολογικά οφέλη. Η νευροφυσιολόγος Nerina Ramlakhan εξηγεί ότι η επαφή με ένα αγαπημένο ζώο συντροφιάς ενισχύει την παραγωγή ωκυτοκίνης, της ορμόνης που συνδέεται με το αίσθημα εμπιστοσύνης, δεσμού και ασφάλειας. «Το να τα έχουμε δίπλα μας τη νύχτα μάς ηρεμεί και μάς επιτρέπει να παράγουμε μελατονίνη, την ορμόνη του ύπνου, έτσι ώστε να κοιμόμαστε πιο βαθιά» προσθέτει.
Mια ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2015 στο Frontiers in Psychology έδειξε ότι οι παρεμβάσεις με τη βοήθεια ζώων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ψυχική υγεία ατόμων που έχουν βιώσει τραυματικές εμπειρίες. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η παρουσία ζώων συνδέθηκε με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, αλλά και με βελτίωση συμπτωμάτων της μετατραυματικής διαταραχής στρες.
Για ανθρώπους που ζουν μόνοι, η παρουσία ενός κατοικιδίου κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί επίσης να μειώσει το αίσθημα μοναξιάς και να ενισχύσει την αίσθηση συντροφικότητας.
Βοηθούν και στη διατήρηση μιας σταθερής ρουτίνας
Οι γάτες και οι σκύλοι ακολουθούν συνήθως συγκεκριμένες ώρες ύπνου, φαγητού και δραστηριοτήτων. Αυτό συχνά οδηγεί τους ιδιοκτήτες τους σε ένα πιο σταθερό πρόγραμμα καθημερινότητας. Η επιστημονική βιβλιογραφία έχει δείξει ότι η σταθερή ώρα ύπνου και αφύπνισης αποτελεί βασικό παράγοντα καλής υγιεινής ύπνου και συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία.
Είναι τελικά καλή ιδέα;
Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους. Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, ο ύπνος με ένα κατοικίδιο δεν θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνος, εφόσον τηρούνται οι βασικοί κανόνες υγιεινής και το ζώο παρακολουθείται τακτικά από κτηνίατρο. Αν όμως ο ύπνος διακόπτεται συχνά, υπάρχουν αλλεργίες ή το κατοικίδιο εμφανίζει άγχος αποχωρισμού – μια κατάσταση κατά την οποία δυσκολεύεται να μείνει μόνο του και εξαρτάται υπερβολικά από την παρουσία του ιδιοκτήτη του – οι ειδικοί συνιστούν να κοιμάται στο δικό του κρεβάτι ή σε ξεχωριστό χώρο.
Σε κάθε περίπτωση, η συνήθεια αυτή θα πρέπει να λειτουργεί προς όφελος τόσο του ανθρώπου όσο και του ζώου, χωρίς να επηρεάζει την υγεία, τον ύπνο ή την ευεξία κανενός από τους δύο.
Διαβάστε επίσης
Πέντε λάθη που κάνουμε όλοι και χαλούν τον ύπνο μας
Ύπνος: 7 στους 10 επιλέγουν να κοιμούνται με αυτό τον τρόπο και είναι κερδισμένοι
Με ποια συντροφιά κοιμόμαστε καλύτερα – Η απάντηση θα σας εκπλήξει
