Σχεδόν οι μισοί ενήλικες παγκοσμίως καταναλώνουν γεύματα που παρασκευάζονται εκτός σπιτιού τουλάχιστον 1 φορά την εβδομάδα, μια τάση που, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενδέχεται να συμβάλλει στην παγκόσμια επιδημία παχυσαρκίας. Νέα έρευνα που παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Παχυσαρκία 2026 στην Κωνσταντινούπολη υποδηλώνει ότι η αντικατάσταση σπιτικών γευμάτων με φαγητό απέξω συνδέεται με υψηλότερο σωματικό βάρος και παχυσαρκία.
Η μελέτη, υπό την ηγεσία ερευνητών του Πανεπιστημίου Γκέτινγκεν και του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, ανέλυσε δεδομένα από εθνικά αντιπροσωπευτικές έρευνες υγείας με 280.265 συμμετέχοντες από 65 χώρες. Οι έρευνες, που διεξήχθησαν μεταξύ 2009 και 2021, εξέτασαν πόσο συχνά οι ενήλικες κατανάλωναν φαγητό που παρασκευαζόταν εκτός σπιτιού, συμπεριλαμβανομένων γευμάτων από εστιατόρια, καφετέριες, καταστήματα fast food και άλλα εμπορικά καταστήματα εστίασης.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της κατανόησης του ρόλου που διαδραματίζει το έτοιμο φαγητό στα επίπεδα παχυσαρκίας παγκοσμίως.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι το φαγητό εκτός σπιτιού συνδέεται σταθερά με την παχυσαρκία σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, πιθανώς λόγω της συνεχιζόμενης διατροφικής μετάβασης σε αυτές τις χώρες, η οποία χαρακτηρίζεται από την αυξανόμενη προσβασιμότητα σε μεγάλες μερίδες τροφίμων υψηλής ενεργειακής πυκνότητας σε διάφορα καταστήματα εστίασης», δήλωσε ο Mubarak Sulola από το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι, ενώ το φαγητό εκτός σπιτιού εξακολουθεί να αποτελεί ένδειξη ευημερίας στις χώρες με χαμηλό εισόδημα, έχει γίνει συνηθισμένο κομμάτι της καθημερινής ζωής στις χώρες με υψηλό εισόδημα.
Μια παγκόσμια συνήθεια
Σύμφωνα με την ανάλυση, το 47% των ενηλίκων παγκοσμίως ανέφερε ότι καταναλώνει τουλάχιστον ένα γεύμα εκτός σπιτιού κάθε εβδομάδα. Ωστόσο, τα ποσοστά διέφεραν σημαντικά ανά περιοχή. Για παράδειγμα στην Αμερική το ποσοστό αυτό «εκτοξεύεται» στο 81%, την ώρα που στην Κεντρική Ευρώπη αγγίζει μόλις το 36%.
Νέοι, άνδρες και εργαζόμενοι «οδηγούν» την τάση
Σε όλες τις χώρες που μελετήθηκαν, το φαγητό έξω αποτελούσε κυρίως συνήθεια των ανδρών, των νεότερων ενηλίκων, των άγαμων, των εργαζομένων και όσων είχαν υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το εισόδημα διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο, ιδίως στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Οι ενήλικες στις ομάδες με το υψηλότερο εισόδημα ήταν πιο πιθανό να καταναλώνουν φαγητό απέξω, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κατανάλωση γευμάτων εκτός σπιτιού εξακολουθεί να συνδέεται με τον πλούτο σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Ισχυρή συσχέτιση με την παχυσαρκία
Ένα από τα βασικά ευρήματα της μελέτης ήταν η σταθερή συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης γευμάτων εκτός σπιτιού και της παχυσαρκίας.
Στις χώρες με χαμηλό εισόδημα, οι παχύσαρκοι ενήλικες είχαν 39% υψηλότερα ποσοστά κατανάλωσης φαγητού απέξω σε σύγκριση με τους ενήλικες με φυσιολογικό σωματικό βάρος. Οι υπέρβαροι είχαν 28% υψηλότερα ποσοστά. Στις χώρες με χαμηλό – μεσαίο εισόδημα, το φαγητό εκτός σπιτιού ήταν 20% πιο συχνό μεταξύ των παχύσαρκων ενηλίκων.
Τα τρόφιμα που παρασκευάζονται εκτός σπιτιού είναι συχνά πιο επεξεργασμένα και τείνουν να περιέχουν υψηλότερα επίπεδα νατρίου, σακχάρων και ανθυγιεινών λιπών. Συνδέονται επίσης συνήθως με μεγαλύτερες μερίδες, υψηλότερη πρόσληψη θερμίδων και υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος.
«Στο σημερινό διατροφικό περιβάλλον, αποτελεί πρόκληση για τους ανθρώπους να μην τρώνε υπερβολικά και να επιλέγουν τρόφιμα θρεπτικά και υγιεινά», δήλωσε ο καθηγητής Sebastain Vollmer του Πανεπιστημίου Γκέτινγκεν και κύριος συγγραφέας της μελέτης.
«Καθώς η τάση για φαγητό εκτός σπιτιού συνεχίζει να αυξάνεται σε όλο τον κόσμο, οι παρεμβάσεις δημόσιας υγείας πρέπει να στοχεύουν σε αυτό ως κρίσιμο σημείο πρόληψης της παχυσαρκίας παγκοσμίως».
Κάλεσμα για δράση
Πολλές οδηγίες για την πρόληψη της παχυσαρκίας εστιάζουν στις ατομικές επιλογές και στο μαγείρεμα στο σπίτι, ωστόσο η μελέτη υποδηλώνει ότι το συχνό φαγητό απέξω διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των διατροφικών συνηθειών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι πιθανές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τη βελτίωση της διατροφικής ποιότητας των γευμάτων στα εστιατόρια, τη μείωση του μεγέθους των μερίδων, την αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά στις θερμίδες και τα συστατικά, καθώς και τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας των πιο υγιεινών επιλογών.
Περιορισμοί και συμπέρασμα
Οι συγγραφείς επισήμαναν διάφορους περιορισμούς της μελέτης: Η έρευνα ήταν διατομεακή, επομένως δε μπορεί να αποδείξει ότι το φαγητό απέξω προκαλεί άμεσα αύξηση βάρους ή παχυσαρκία. Ορισμένα στοιχεία χρονολογούνται, επίσης, από το 2009, που σημαίνει ότι οι διατροφικές συνήθειες ενδέχεται να έχουν αλλάξει σε ορισμένες χώρες. Επιπλέον, η ανάλυση δεν έλαβε υπόψη τη σωματική δραστηριότητα ή την ενεργειακή δαπάνη των συμμετεχόντων, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν το σωματικό βάρος. Τα δεδομένα βασίστηκαν σε αυτοαναφορές, γεγονός που ενδέχεται να αλλοιώνει την πραγματική πρόσληψη.
Παρά τους περιορισμούς, ωστόσο, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τον ρόλο του φαγητού απέξω στα ποσοστά παχυσαρκίας παγκοσμίως, τονίζοντας ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου θα πρέπει να αποτελεί μέρος κάθε στρατηγικής για την αντιμετώπιση του ζητήματος.
Διαβάστε επίσης
Παχυσαρκία: Τα φάρμακα αδυνατίσματος δεν είναι «μαγικά» – Ο καθηγητής Γεώργιος Χρούσος εξηγεί
Η πιο επικίνδυνη δεκαετία για να βάλουμε βάρος – Και δεν είναι αυτή που φαντάζεστε
Δεν φαντάζεστε τι μπορεί να προκαλέσουν αναψυκτικά και μπέργκερ στον ύπνο!
