Η δολοφονία του 27χρονου στον Άγιο Δημήτριο, με φερόμενο δράστη έναν 20χρονο, επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από τη βία, τη ζήλια και τα ψυχικά υπόβαθρα ακραίων πράξεων.
Με αφορμή την υπόθεση, η ψυχολόγος Δρ. Λίζα Βάρβογλη επιχειρεί, μέσα από ανάρτησή της, μια ψυχοδυναμική προσέγγιση του περιστατικού, εστιάζοντας στην εύθραυστη αυτοεκτίμηση, το ναρκισσιστικό πλήγμα της απόρριψης και την ανάγκη ελέγχου που μπορεί να μετατρέψει τη ματαίωση σε καταστροφική βία.
Δείτε αναλυτικά την ανάρτηση
«Με ένα μαχαίρι στην καρδιά. Στον Άγιο Δημήτριο Ένας 20χρονος κάλεσε έναν 27χρονο στο Πάρκο Ασυρμάτου «για να μιλήσουν» για μια κοπέλα με την οποία είχε σχέση. Η κοπέλα είχε χωρίσει με τον 20χρονο και είχε δημιουργήσει νέα με τον 27χρονο. Αντί για διάλογο, φέρεται να πήγε οπλισμένος. Ένας νέος άνθρωπος 27 ετών έχασε τη ζωή του. Άδικα. Αποτρόπαια. Και πίσω από το γεγονός, διαφαίνεται κάτι βαθύτερο από μια «έκρηξη ζήλιας».
Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο νεαρός φαίνεται να καλλιεργούσε μια διογκωμένη εικόνα εαυτού — μια ταυτότητα δύναμης που δεν αντιστοιχούσε στην πραγματικότητα. Τέτοιες αφηγήσεις συχνά λειτουργούν σαν άμυνα ενός εύθραυστου εγώ: όταν μέσα σου νιώθεις μικρός, ανεπαρκής ή αόρατος, κατασκευάζεις έναν «ισχυρό εαυτό» για να αντέξεις.
Το πρόβλημα δεν είναι η φαντασίωση καθαυτή. Είναι τι συμβαίνει όταν η πραγματικότητα τη διαψεύδει.
Ο χωρισμός, η ύπαρξη ενός τρίτου προσώπου, η απώλεια ελέγχου — όλα αυτά συνιστούν ματαίωση. Και για ένα εύθραυστο εγώ, η ματαίωση δεν βιώνεται απλώς ως λύπη. Βιώνεται ως ναρκισσιστικό πλήγμα. Σαν να καταρρέει όλο το οικοδόμημα του «ποιος είμαι».
Εκεί ενεργοποιούνται πιο πρωτόγονοι αμυντικοί μηχανισμοί.
Ένας από αυτούς είναι η διάσπαση (splitting):
ο κόσμος χωρίζεται σε «όλα καλά» ή «όλα κακά».
Η σύντροφος από «ιδανική» γίνεται «προδότης».
Ο άλλος άντρας από «αντίπαλος» γίνεται «εχθρός που πρέπει να εξαλειφθεί».
Όλα γίνονται άσπρο/μαύρο. Δεν υπάρχει γκρι. Δεν υπάρχει πολυπλοκότητα. Δεν υπάρχει αντοχή στην αμφιθυμία και τη ματαίωση.
Και ίσως εδώ αποκτά νόημα και η αντιφατική συμπεριφορά που περιγράφεται:
να επιδεικνύει το μαχαίρι και να καυχιέται, ενώ ταυτόχρονα το καθαρίζει, το κρύβει, προσπαθεί να εξαφανίσει τα ίχνη.
Αυτό το «διπλό» δεν είναι μόνο συνειδητή υποκρισία. Αντανακλά μια εσωτερική διάσπαση:
από τη μια, το κομμάτι που ταυτίζεται με την παντοδυναμία («κοίτα τι έκανα»)
από την άλλη, ένα πιο ρεαλιστικό κομμάτι που αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο και τις συνέπειες («κοίτα τι θα πάθω»)
Δύο ψυχικές καταστάσεις που δεν ενοποιούνται. Συνυπάρχουν, αλλά δεν «μιλούν» μεταξύ τους.
Εδώ βλέπουμε κάτι πολύ πιο σκοτεινό:
την αποσύνδεση από τη συναισθηματική πραγματικότητα.
την απουσία ενσυναίσθησης εκείνη τη στιγμή.
την ανάγκη να επιβεβαιώσει τον ρόλο που είχε χτίσει στο μυαλό του.
Όχι τον εαυτό που είναι.
Αλλά τον εαυτό που ήθελε να είναι.
Και κάπου εκεί, η φαντασίωση γίνεται πράξη.
Παράλληλα, φαίνεται να υπάρχει κατάρρευση της ενσυναίσθησης — όχι απαραίτητα ως μόνιμο χαρακτηριστικό, αλλά ως αδυναμία εκείνης της στιγμής να δει τον άλλον ως άνθρωπο με συναισθήματα. Όταν ο άλλος μετατρέπεται ψυχικά σε «εμπόδιο», η βία γίνεται ευκολότερη.
Σε ψυχοδυναμικούς όρους, θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για:
εύθραυστη αυτοεκτίμηση που εξαρτάται από εξωτερική επιβεβαίωση
ναρκισσιστικό πλήγμα από την απόρριψη
χρήση πρωτόγονων αμυνών (διάσπαση, άρνηση, ιδεοποίηση–υποτίμηση)
δυσκολία στη ρύθμιση έντονων συναισθημάτων όπως θυμός και ταπείνωση
ανάγκη διατήρησης μιας φαντασιωσικής εικόνας δύναμης και ελέγχου
Αυτό το περιστατικό δεν είναι μόνο μια «έκρηξη ζήλιας». Δεν ενίσχυσε καμία στιγμή. Είναι μια υπενθύμιση του τι μπορεί να συμβεί όταν:
η ταυτότητα βασίζεται σε ψευδαισθήσεις
η αυτοεκτίμηση είναι εύθραυστη
η απόρριψη βιώνεται ως απειλή ύπαρξης
και η αγάπη συγχέεται με την εξουσία
Γιατί τελικά, το πιο επικίνδυνο δεν είναι μόνο ο θυμός.
Είναι ο άνθρωπος που δεν μπορεί να αντέξει ποιος πραγματικά είναι.
Εσύ πώς το βλέπεις; Είναι αυτή μια «κακιά στιγμή, εκτός ελέγχου»… ή το αποτέλεσμα μιας προσωπικότητας που είχε χτιστεί πάνω σε διαστρεβλωμένες πεποιθήσεις και ανάγκη για δύναμη;»
Διαβάστε επίσης
Η μία και μόνη ερώτηση που αποκαλύπτει αν κάποιος είναι ναρκισσιστής, σύμφωνα με εγκληματολόγο
6 σημάδια ότι μεγαλώσατε με ναρκισσιστή γονέα – Τι αποκαλύπτουν οι ψυχολόγοι
Ναρκισσιστές: Γιατί λατρεύουν να τους μισούν και να τους κουτσομπολεύουν; Ένας καθηγητής απαντά
