Η φιναστερίδη αποτελεί εδώ και δεκαετίες μία από τις πιο συχνά συνταγογραφούμενες θεραπείες κατά της τριχόπτωσης, ειδικά στους άνδρες. Εγκρίθηκε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1990, χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή και λαμβάνεται καθημερινά σε μορφή χαπιού, στοχεύοντας στη βασική ορμονική αιτία της απώλειας μαλλιών.
Όπως εξηγούν στο The Conversation o Nial Wheate, καθηγητής στη Σχολή Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Macquarie και η Jasmine Lee, φαρμακοποιός και υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, η δράση της βασίζεται στην αναστολή ενός ενζύμου που μετατρέπει την τεστοστερόνη σε διυδροτεστοστερόνη (DHT). Η ορμόνη αυτή ευθύνεται για τη σταδιακή συρρίκνωση των θυλάκων της τρίχας, οδηγώντας σε πιο λεπτά και αδύναμα μαλλιά. Μειώνοντας τα επίπεδα DHT (έως και 60-70% στους περισσότερους άνδρες), η φιναστερίδη μπορεί να επιβραδύνει ή ακόμη και να αναστρέψει την τριχόπτωση.
Η αποτελεσματικότητά της θεωρείται καλά τεκμηριωμένη. Ωστόσο, η συζήτηση γύρω από τις πιθανές παρενέργειες έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες που καταγράφηκαν σε κλινικές μελέτες αφορούν τη σεξουαλική λειτουργία – μειωμένη libido, στυτική δυσλειτουργία και χαμηλότερη παραγωγή σπέρματος. Οι οδηγίες αναφέρουν επίσης αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη και πιθανό κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Αρχικά, δεν υπήρχαν σαφείς ενδείξεις για επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Πιο πρόσφατα, όμως, δεδομένα από την παρακολούθηση ασθενών έχουν εγείρει ανησυχίες. Αναφορές κάνουν λόγο για πιθανή αύξηση του κινδύνου κατάθλιψης, άγχους και αυτοκτονικών σκέψεων, αν και η αιτιώδης σχέση δεν έχει τεκμηριωθεί πλήρως. Παρά ταύτα, ρυθμιστικές αρχές στην Ευρώπη έχουν πλέον αναγνωρίσει τις αυτοκτονικές σκέψεις ως πιθανή παρενέργεια, ενώ αντίστοιχες προειδοποιήσεις έχουν εκδοθεί και στις ΗΠΑ. Οι ειδικοί τονίζουν ότι, αν και οι σοβαρές ψυχικές παρενέργειες φαίνεται να είναι σπάνιες, οι ασθενείς θα πρέπει να παρακολουθούν προσεκτικά τυχόν αλλαγές στη διάθεσή τους. Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων, συνιστάται άμεση επικοινωνία με γιατρό και επανεκτίμηση της θεραπείας.
Όταν οι παρενέργειες επιμένουν – Η περίπτωση του Andre
Για τον 25χρονο Andre, η απόφαση να ξεκινήσει φιναστερίδη ήταν εύκολη. Θέλοντας να προλάβει την τριχόπτωση, ξεκίνησε το 2022 τη θεραπεία με αισιοδοξία, θεωρώντας ότι είχε βρει μια αποτελεσματική λύση. Ωστόσο, μέσα σε λίγες εβδομάδες άρχισε να παρατηρεί αλλαγές. Άρχισε να νιώθει ανεξήγητη κόπωση, συναισθηματικό «μούδιασμα» και μειωμένη σεξουαλική απόκριση. Μετά από 3 μήνες, αποφάσισε να διακόψει τη θεραπεία, ελπίζοντας ότι τα συμπτώματα θα υποχωρήσουν.
Αντιθέτως, όμως, η κατάσταση επιδεινώθηκε. Ο Andre αναφέρει στο ABC news ότι ανέπτυξε έντονο άγχος, το οποίο συνεχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητά του μέχρι σήμερα, τρία χρόνια μετά. Ένας άνθρωπος που περιγράφει τον εαυτό του ως εξωστρεφή και γεμάτο αυτοπεποίθηση, βρέθηκε να παλεύει με κρίσεις πανικού, ακόμη και σε ευχάριστες κοινωνικές περιστάσεις, όπως στον γάμο του καλύτερού του φίλου.
Ο Αντρέ, ABC News: Liam Patrick
Παρά τις προσπάθειές του να βρει απαντήσεις, ένιωσε ότι οι ανησυχίες του δεν αντιμετωπίστηκαν με τη δέουσα σοβαρότητα. Όπως πολλοί άλλοι, στράφηκε στο διαδίκτυο, όπου εντόπισε κοινότητες, τα μέλη των οποίων μοιράζονταν παρόμοιες εμπειρίες. Εκεί, ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το «μετά-φιναστερίδη σύνδρομο» (post-finasteride syndrome – PFS), έναν όρο που περιγράφει ένα σύνολο επίμονων σεξουαλικών, σωματικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων μετά τη διακοπή του φαρμάκου.
Ο Andre βρήκε τελικά έναν ενδοκρινολόγο που τον άκουσε και θέλησε να τον βοηθήσει. «Αναγνώρισε ότι υπήρχε κάποιο πρόβλημα», λέει. Έκανε εξετάσεις αίματος και έλαβε φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία. Τελικά, κάποια σωματικά συμπτώματα υποχώρησαν με τον χρόνο, όχι όμως τα ψυχολογικά. Το άγχος και οι αλλαγές στη διάθεση παραμένουν, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής του.
Η ανάγκη για ισορροπία και ενημέρωση
Η φιναστερίδη παραμένει μια αποτελεσματική θεραπεία για την τριχόπτωση, με πλήθος χρηστών να μην αντιμετωπίζουν σοβαρές παρενέργειες με τη χρήση της. Ωστόσο, περιπτώσεις όπως του Andre αναδεικνύουν τη σημασία της πλήρους και ξεκάθαρης ενημέρωσης των ασθενών. Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν ότι δεν προειδοποιήθηκαν ποτέ για τις παρενέργειες. Η απόφαση για τη λήψη ενός τέτοιου φαρμάκου θα πρέπει να βασίζεται σε προσεκτική αξιολόγηση των οφελών και των πιθανών κινδύνων, με συνεχή παρακολούθηση και ανοιχτή επικοινωνία με τον γιατρό.
Διαβάστε επίσης
Τριχόπτωση: Τα πασίγνωστα χάπια που συνδέονται με αραίωση μαλλιών σε μέτωπο και κροτάφους
