Μια διαχρονική ιδέα είναι ότι «η μοναξιά βλάπτει την υγεία». Τώρα, οι ερευνητές έρχονται να θέσουν έναν νέο προβληματισμό: Μήπως οι τοξικές σχέσεις κάνουν μεγαλύτερο κακό στον οργανισμό μας; Τι συμβαίνει όταν τα άτομα που μας περιβάλλουν γίνονται πηγή χρόνιου στρες; Η νέα μελέτη, που δημοσιεύεται στο PNAS, διαπιστώνει ότι οι τοξικές σχέσεις -ιδίως με μέλη της οικογένειας και συναδέλφους- ενδέχεται να επιταχύνουν τη βιολογική γήρανση, αυξάνοντας τη φλεγμονή, το άγχος και τον κίνδυνο χρόνιων παθήσεων.
Το κρυφό «κόστος» των δύσκολων σχέσεων για την υγεία
Οι τοξικές σχέσεις δεν είναι μόνο εξαντλητικές, γεμάτες συγκρούσεις, που υπονομεύουν την ψυχική ηρεμία. Αντίθετα, φτάνουν πολύ πιο βαθιά – μέχρι τα κύτταρά μας. Σύμφωνα με τα ερευνητικά ευρήματα, οι αρνητικές σχέσεις στον στενό κοινωνικό κύκλο ενός ατόμου –άτομα που δημιουργούν συστηματικά άγχος ή δυσκολεύουν την καθημερινή ζωή- συνδέονται με ταχύτερη βιολογική γήρανση. Κάθε επιπλέον τοξικό άτομο στο δίκτυο κάποιου συνδέθηκε, ειδικότερα, με μια μικρή αύξηση της βιολογικής ηλικίας, ισοδύναμη με περίπου 9 επιπλέον μήνες, παράλληλα με υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής, άγχους, κατάθλιψης και μεγαλύτερο βάρος χρόνιων ασθενειών.
Το άγχος, χαραγμένο στο σώμα
Το χρόνιο άγχος συνδέεται εδώ και καιρό με τη γήρανση, εν μέρει λόγω της επίδρασής του στα φλεγμονώδη συστήματα του οργανισμού και την κυτταρική υγεία. Η νέα μελέτη χρησιμοποίησε επιγενετικά ρολόγια, βασισμένα στη μεθυλίωση του DNA για να μετρήσει τη βιολογική γήρανση, προσφέροντας μία από τις πιο σαφείς εικόνες μέχρι σήμερα για το πώς το κοινωνικό άγχος μπορεί να αφήσει ένα μετρήσιμο αποτύπωμα στον οργανισμό.
Η παρατεταμένη συναισθηματική ένταση, σύμφωνα με τους ερευνητές, διαταράσσει τον ύπνο, εξασθενεί την ανοσολογική λειτουργία, αυξάνει τη φλεγμονή και συμβάλλει σε μια χρόνια φλεγμονή, χαμηλού βαθμού, που συνδέεται με τη γήρανση. Με άλλα λόγια, από βιολογική άποψη, οι τοξικές σχέσεις μπορεί να κάνουν τους ανθρώπους να γερνούν γρηγορότερα.
Ποιες σχέσεις είναι πιο επιζήμιες
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της μελέτης είναι ότι οι τοξικές οικογενειακές σχέσεις και οι δύσκολες σχέσεις στο χώρο εργασίας έδειξαν ισχυρότερη σύνδεση με την επιταχυνόμενη γήρανση σε σύγκριση με τις τοξικές ρομαντικές σχέσεις. Οι ειδικοί υποδεικνύουν ότι ο λόγος έγκειται στο πόσο δύσκολο είναι να ξεφύγει κανείς από ορισμένες σχέσεις. Έναν δύσκολο σύντροφο μπορεί, τουλάχιστον θεωρητικά, να τον αφήσει κανείς πίσω. Δεν ισχύει, όμως, το ίδιο για έναν τοξικό γονέα, παιδί ή προϊστάμενο.
Αυτές οι σχέσεις μπορεί να είναι πιο επιζήμιες ακριβώς επειδή περιπλέκονται από την υποχρέωση, τον συναισθηματικό δεσμό και τη χρόνια έκθεση. Οι ερευνητές τις περιγράφουν ως «αμφιλεγόμενες σχέσεις» -δεσμούς που συνδυάζουν τη σύγκρουση με την εξάρτηση ή την αγάπη- και υποδεικνύουν ότι μπορεί να προκαλούν ένα ιδιαίτερα διαβρωτικό είδος άγχους.
Η ποιότητα της σχέσης έχει μεγαλύτερη σημασία από την ποσότητα
Οι ερευνητές προειδοποιούν: Η μελέτη δεν υποδηλώνει ότι η μοναξιά είναι πιο υγιεινή από τη δύσκολη συντροφιά. Η μοναξιά παραμένει ένας καθιερωμένος παράγοντας κινδύνου για ταχύτερη γήρανση, άνοια, καρδιαγγειακές παθήσεις και πρόωρο θάνατο.
Το δίδαγμα, λένε οι ειδικοί, είναι ότι οι καλύτερες σχέσεις έχουν σημασία. Οι υποστηρικτικές φιλίες, οι υγιείς οικογενειακοί δεσμοί και τα ισχυρά κοινωνικά δίκτυα μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των συνεπειών των αγχωτικών σχέσεων στην υγεία, μειώνοντας τις ορμόνες του στρες και καταστέλλοντας τις φλεγμονώδεις αντιδράσεις.
Τα καλά νέα; Οι θετικές σχέσεις φαίνεται να δρουν στις ίδιες βιολογικές οδούς με τις τοξικές – μόνο που το κάνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Διαβάστε επίσης
4 συμπεριφορές που διαλύουν αθόρυβα τη σχέση – Τι να κάνετε
Ποιο συναίσθημα κυριαρχεί σε κάθε «κακή» σχέση – Πώς να σπάσετε τον φαύλο κύκλο
6 ύπουλα σημάδια μιας τοξικής σχέσης, σύμφωνα με την ψυχολόγο
