Εάν κοντεύετε τα 60 και σας παίρνει ο ύπνος στον καναπέ αρκετά συχνά κατά τη διάρκεια της ημέρας, τότε δε σημαίνει μόνο ότι χρειάζεστε περισσότερη ξεκούραση.
Σύμφωνα με νεότερη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Jama Network Open, ερευνητών του Mass General Brigham στη Βοστώνη, η συχνή ανάγκη για ύπνο νωρίς μέσα στην ημέρα στους ηλικιωμένους μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενων προβλημάτων υγείας.
Η μελέτη, που διήρκεσε σχεδόν δύο δεκαετίες και περιέλαβε περισσότερους από 1.330 συμμετέχοντες, ενισχύει προηγούμενα ευρήματα που είχαν δείξει ότι οι μικρές στιγμές ξεκούρασης μέσα στη μέρα ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά τόσο τη γνωστική λειτουργία όσο και την καρδιαγγειακή υγεία.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, κάθε επιπλέον ώρα ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας συνδέθηκε με 13% αυξημένο κίνδυνο θανάτου, ενώ κάθε επιπλέον υπνάκος αύξανε τον κίνδυνο κατά 7%. Παράλληλα, όσοι έπαιρναν έναν υπνάκο και το πρωί, εμφάνιζαν 30% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας σε σύγκριση με όσους κοιμούνταν το απόγευμα.
Παρακολούθηση για 19 χρόνια
Τα δεδομένα προήλθαν από το Rush Memory and Aging Project, το οποίο ξεκίνησε το 1997 και περιλάμβανε κυρίως λευκούς συμμετέχοντες άνω των 56 ετών στο βόρειο Ιλινόις.
Οι συμμετέχοντες φορούσαν συσκευές παρακολούθησης δραστηριότητας στον καρπό για 10 ημέρες, με πρώτη καταγραφή τον Απρίλιο του 2005, και επαναλάμβαναν τη διαδικασία κάθε χρόνο επί 19 χρόνια. Μέσω αυτών των μετρήσεων, οι ερευνητές κατέγραψαν πότε και για πόσο χρόνο κοιμούνταν οι ηλικιωμένοι μέσα στην ημέρα.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι δεν αξιολόγησαν την ποιότητα των μικρών υπνάκων, ούτε εξέτασαν διαφοροποιήσεις μεταξύ φυλετικών ομάδων ή εργαζομένων σε βάρδιες, τονίζοντας ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τον ρόλο του ακανόνιστου ύπνου.
Ωστόσο, οι διευκρινίζουν ότι τα ευρήματα καταδεικνύουν συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση. «Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι πρόκειται για συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση. Η υπερβολική ανάγκη για ύπνο πιθανότατα υποδεικνύει υποκείμενη νόσο, χρόνιες παθήσεις, διαταραχές ύπνου ή απορρύθμιση του κιρκαδικού ρυθμού», δήλωσε ο Dr. Chenlu Gao, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Όπως πρόσθεσε, «τώρα που γνωρίζουμε ότι υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των μοτίβων ύπνου και των ποσοστών θνησιμότητας, μπορούμε να υποστηρίξουμε την εφαρμογή φορετών συσκευών που αξιολογούν τους ημερήσιους υπνάκους για την πρόβλεψη προβλημάτων υγείας και την πρόληψη περαιτέρω επιδείνωσης».
Πώς εξηγείται η σύνδεση;
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η φλεγμονή, υποκείμενες διαταραχές ύπνου και χρόνιες παθήσεις που προκαλούν κόπωση μπορεί να συνδέονται τόσο με αυξημένο κίνδυνο θανάτου όσο και με υπερβολική ανάγκη για ύπνο.
«Πολλές χρόνιες παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν κόπωση και υπερβολική υπνηλία, οδηγώντας στον ύπνο ως μηχανισμό αντιμετώπισης, όπως οι χρόνιες παθήσεις του κατώτερου αναπνευστικού, ο χρόνιος πόνος, ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, το μεταβολικό σύνδρομο, οι διαταραχές διάθεσης και οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες», αναφέρουν οι ερευνητές.
Ο Δρ. Gao σημείωσε ακόμη ότι μέχρι σήμερα η σύνδεση των μοτίβων ύπνου με την υγεία παραμένει σχετικά υπομελετημένη, παρά το γεγονός ότι η ίδια ερευνητική ομάδα είχε εντοπίσει ήδη από το 2022 σύνδεση μεταξύ υπερβολικών υπνάκων και νόσου Αλτσχάιμερ.
«Η μελέτη μας είναι από τις πρώτες που δείχνουν συσχέτιση μεταξύ αντικειμενικά μετρημένων μοτίβων ύπνου και θνησιμότητας και υποδηλώνει ότι υπάρχει σημαντική κλινική αξία στην παρακολούθηση αυτών των μοτίβων για την έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων υγείας», ανέφερε.
Τι συστήνουν οι ειδικοί
Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, οι υπνάκοι στους ενήλικες καλό είναι να διαρκούν 15-20 λεπτά, ενώ οι περισσότεροι δεν θα πρέπει να ξεπερνούν τη μία ώρα. Η ιδανική ώρα είναι νωρίς το απόγευμα, πριν από τις 2 με 3 μ.μ., ώστε να μην επηρεάζεται ο νυχτερινός ύπνος.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Δρ. Suzanne Salamon, αναπληρώτρια επικεφαλής γηριατρικής στο Beth Israel Deaconess Medical Center, επισημαίνει: «Αν χρειάζεται να κοιμηθείτε, προσπαθήστε να περιοριστείτε μέχρι 30 λεπτά. Λίγος ύπνος είναι φυσιολογικός καθώς μεγαλώνουμε, και οι σύντομοι υπνάκοι μπορούν να σας αναζωογονήσουν. Αυτό που μας ανησυχεί είναι ο πολύς ύπνος».
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μεταξύ 20% και 60% των ηλικιωμένων κοιμούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας, γεγονός που καθιστά την κατανόηση των μοτίβων ύπνου σημαντικό πεδίο για την πρόληψη και την έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων υγείας.
Διαβάστε επίσης
Ελλάδα: Τι μπορεί να συμβεί όταν μια ολόκληρη χώρα σταματάει τη μεσημεριανή σιέστα
Πόσο «κακός» μπορεί να γίνει ένας υπνάκος μέσα στην ημέρα – Tips για το τέλειο power nap
Power naps: Κερδίζουμε ή χάνουμε παίρνοντας έναν υπνάκο στη διάρκεια της ημέρας; Έρευνα απαντά
