Τα τελευταία χρόνια, γίνεται όλο και πιο προφανές ότι το περιεχόμενο του πιάτου μας συνδέεται και με την ψυχολογία μας. Η σχέση μεταξύ διατροφής και ψυχικής υγείας απασχολεί ολοένα και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν μια εναλλακτική προσέγγιση, πλέον εξετάζεται συστηματικά μέσα από κλινικές μελέτες και επιστημονικές αναλύσεις.
Μια νέα εκτενής ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Nutrition επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στο ερώτημα: μπορούν οι αντιφλεγμονώδεις διατροφές να βελτιώσουν την ψυχική υγεία των ενηλίκων; Mια εκ των ερευνητών, η Δρ. Cassandra Vieten Ph.D., κλινική καθηγήτρια και Διευθύντρια του Κέντρου Ενσυνειδητότητας στα Κέντρα Ολοκληρωμένης Υγείας, στο Τμήμα Οικογενειακής Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, αναλύει με άρθρο της στο Psychology Today τα βασικά ευρήματα.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές
Η μελέτη βασίστηκε σε δεκάδες κλινικές δοκιμές και ανέλυσε συνολικά 42 τυχαιοποιημένες μελέτες και 23 συστηματικές ανασκοπήσεις. Εστίασε σε διαφορετικά διατροφικά πρότυπα, όπως η μεσογειακή διατροφή, καθώς και τα πρότυπα DASH, MIND και Nordic.
Η δίαιτα DASH δίνει έμφαση σε φρούτα, λαχανικά και τρόφιμα χαμηλά σε αλάτι και κορεσμένα λιπαρά, η MIND συνδυάζει στοιχεία της μεσογειακής και της DASH με στόχο την προστασία της εγκεφαλικής λειτουργίας, ενώ η Nordic βασίζεται σε παραδοσιακά τρόφιμα των σκανδιναβικών χωρών, όπως ψάρια, δημητριακά ολικής άλεσης και μούρα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι αντιφλεγμονώδεις διατροφικές συνήθειες, και ειδικότερα η μεσογειακή διατροφή, συνδέονται σταθερά με:
- μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης,
- χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης κατάθλιψης σε ορισμένες περιπτώσεις.
Αντίθετα, τα στοιχεία για το άγχος, το στρες, τη γενική διάθεση και την ποιότητα ζωής ήταν λιγότερο σαφή. Κάποιες μελέτες έδειξαν βελτίωση, ενώ άλλες δεν εντόπισαν σημαντική επίδραση.
Τα τρόφιμα- κλειδιά της μεσογειακής διατροφής
Η μεσογειακή διατροφή, που βρίσκεται στο επίκεντρο των θετικών ευρημάτων, βασίζεται κυρίως σε φυτικά τρόφιμα. Συγκεκριμένα:
- άφθονα λαχανικά και φρούτα,
- όσπρια όπως φακές, ρεβύθια και φασόλια,
- δημητριακά ολικής άλεσης,
- ξηρούς καρπούς,
- ελαιόλαδο ως βασική πηγή λίπους.
Παράλληλα, περιλαμβάνει:
- τακτική κατανάλωση ψαριών και θαλασσινών,
- μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών, αυγών και πουλερικών,
- περιορισμένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος.
Σημαντικό είναι επίσης τι αποφεύγεται: τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, τα πρόσθετα σάκχαρα και τα βιομηχανικά έλαια.
Η σχέση διατροφής – φλεγμονής
Σύμφωνα με την ειδικό, ο βασικός μηχανισμός πίσω από τη σύνδεση διατροφής και ψυχικής υγείας είναι η φλεγμονή. «Δίαιτες πλούσιες σε επεξεργασμένα τρόφιμα φαίνεται να ενισχύουν τις φλεγμονώδεις διεργασίες στον οργανισμό, οι οποίες έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης. Αντίθετα, μια διατροφή βασισμένη σε φυσικά, ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να συμβάλλει στη ρύθμιση αυτών των διεργασιών» εξηγεί.
Παρά, όμως, τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν μπορούν ακόμη να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα αιτιότητας. Οι λόγοι είναι αρκετοί: από τη μία, οι μελέτες είχαν διαφορετικό σχεδιασμό και δεν υπήρχε πάντα ενιαίο διατροφικό πρωτόκολλο. Από την άλλη, η διάρκεια παρακολούθησης ήταν συχνά περιορισμένη. Επιπλέον, πρόκειται για μια ευρεία ανασκόπηση και όχι για μετα-ανάλυση, κάτι που σημαίνει ότι δεν έγινε τυποποιημένη αξιολόγηση της ποιότητας όλων των μελετών.
Παρόλα αυτά, το μήνυμα είναι σαφές: μικρές, σταθερές αλλαγές στη διατροφή μπορούν να έχουν θετικό αντίκτυπο στην ψυχική ευεξία. «Φαίνεται ότι, ειδικά για όσους έχουν συμπτώματα κατάθλιψης, μια αντιφλεγμονώδης ή -ακόμα καλύτερα- η μεσογειακή διατροφή μπορεί να βοηθήσει – ωστόσο απαιτείται περισσότερη έρευνα», τονίζει η καθηγήτρια.
Συμπέρασμα
Αν και η διατροφή δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη συνολική φροντίδα της ψυχικής υγείας – η οποία περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, ιατρική παρακολούθηση και άλλες παρεμβάσεις- τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η μπορεί να αποτελέσει έναν σημαντικό υποστηρικτικό παράγοντα, έναν τομέα που αξίζει να μελετηθεί ακόμη πιο συστηματικά στο μέλλον.
Διαβάστε επίσης
Κατάθλιψη: Πόσο αυξάνει τον κίνδυνο να χάσουμε το μυαλό μας
Κατάθλιψη: Τα τρόφιμα που τη μετριάζουν – Η έρευνα που αφορά 280 εκατομμύρια παγκοσμίως
Κατάθλιψη: Το δημοφιλές τρόφιμο που μειώνει τον κίνδυνο και προστατεύει την ψυχική υγεία
