Σας ακολουθεί στους πολυσύχναστους δρόμους, στις γειτονιές, στα γραφεία. Ακόμη και μέσα στο σπίτι -ένα μέρος που προορίζεται για ξεκούραση- μπορεί να εισβάλει χωρίς προειδοποίηση.
Η ηχορύπανση έχει εξελιχθεί σε μια αυξανόμενη κρίση δημόσιας υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη, επηρεάζοντας περίπου 112 εκατομμύρια ανθρώπους – δηλαδή 1 στους 5 κατοίκους. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), η μακροχρόνια έκθεση σε υπερβολικό περιβαλλοντικό θόρυβο θέτει εκατομμύρια ανθρώπους προ του κινδύνου σοβαρών προβλημάτων υγείας.
Πότε ο θόρυβος γίνεται επικίνδυνος;
Ο «υπερβολικός» θόρυβος, όπως ορίζεται από τα ευρωπαϊκά πρότυπα, αναφέρεται σε μέση ετήσια έκθεση άνω των 55 ντεσιμπέλ κατά τη διάρκεια της ημέρας, του απογεύματος και της νύχτας, και άνω των 50 ντεσιμπέλ κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Αν κι αυτά τα επίπεδα μπορεί να μην φαίνονται ακραία σε σύγκριση με τους ξαφνικούς δυνατούς ήχους, η χρόνια έκθεση έχει σημαντικές συνέπειες. Ο ΕΟΠ εκτιμά ότι ο παρατεταμένος θόρυβος από τις μεταφορές συμβάλλει σε περίπου 66.000 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρώπη. Συνδέεται, επίσης, με 50.000 νέες περιπτώσεις καρδιαγγειακών παθήσεων ετησίως και περίπου 22.000 περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2.
Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα. Μόνο το 2021, η έκθεση στον θόρυβο των μεταφορών συνδέθηκε με περισσότερες από 560.000 περιπτώσεις μειωμένης κατανόησης του γραπτού λόγου, 63.000 περιπτώσεις συμπεριφορικών δυσκολιών και 272.000 περιπτώσεις παιδικής παχυσαρκίας.
Η κυκλοφορία στην κορυφή της λίστας
Η οδική κυκλοφορία είναι μακράν η κύρια πηγή έκθεσης σε επιβλαβή θόρυβο. Τα αυτοκίνητα, τα φορτηγά, οι μοτοσικλέτες και άλλα οχήματα επηρεάζουν περίπου 92 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Ο θόρυβος των σιδηροδρόμων κατατάσσεται δεύτερος, επηρεάζοντας περίπου 18 εκατομμύρια κατοίκους, ενώ ο θόρυβος των αεροσκαφών επηρεάζει 2,6 εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η Γαλλία ξεχωρίζει ως η πιο επηρεασμένη μεγάλη χώρα συνολικά, με περισσότερα από 20 εκατομμύρια άτομα να εκτίθενται σε θόρυβο από την οδική κυκλοφορία πάνω από το όριο των 55 ντεσιμπέλ. Ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά έκθεσης καταγράφονται στην Κορσική και σε περιοχές που συνορεύουν με την Ιταλία. Η Ιταλία αντιμετωπίζει το σοβαρότερο πρόβλημα θορύβου από σιδηροδρόμους στην Ευρώπη, με περίπου 5,3 εκατομμύρια άτομα να εκτίθενται σε αυτόν. Η Γερμανία, από την άλλη πλευρά, αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο πρόβλημα θορύβου από αεροσκάφη, που επηρεάζει σχεδόν ένα εκατομμύριο κατοίκους.
Πού είναι η Ευρώπη πιο θορυβώδης και πού πιο ήσυχη;
Σε αναλογικούς όρους, η Γαλλία προηγείται μεταξύ των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών χωρών, με το 36% του πληθυσμού της να εκτίθεται σε υπερβολικό θόρυβο. Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από αυτό της Ιταλίας, της Ισπανίας (και οι δύο στο 25%) και της Γερμανίας (26%). Μεταξύ όλων των χωρών, το Λουξεμβούργο και η Κύπρος βρίσκονται στην κορυφή της λίστας, με το 62% και το 58% των κατοίκων τους να εκτίθενται σε μη ασφαλή επίπεδα θορύβου.
Στην πιο ήσυχη πλευρά, η Σλοβακία, η Πορτογαλία και η Εσθονία αναφέρουν μερικά από τα χαμηλότερα συνολικά ποσοστά έκθεσης, ακολουθούμενα από την Ελλάδα.
Σε ό,τι αφορά στην ησυχία τη νύχτα – παράγοντα ζωτικής σημασίας για την υγεία και την ανάρρωση– η Εσθονία ξεχωρίζει. Μόνο το 3% του πληθυσμού της εκτίθεται σε επιβλαβή επίπεδα θορύβου τη νύχτα.
Ωστόσο, η πρόσβαση σε ήσυχα περιβάλλοντα παραμένει περιορισμένη. Σύμφωνα με τον ΕΟΠ, μόνο το 34% των Ευρωπαίων έχει πρόσβαση σε πράσινο ή ήσυχο χώρο σε απόσταση 400 μέτρων με τα πόδια από το σπίτι του.
Και η φύση υπό πίεση
Ο αντίκτυπος της ηχορύπανσης εκτείνεται πολύ πέρα από την ανθρώπινη υγεία. Τουλάχιστον το 29% των προστατευόμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000 εκτίθεται σε επίπεδα θορύβου που μπορεί να βλάψουν την άγρια φύση. Τα θαλάσσια οικοσυστήματα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα. Τμήματα της Μάγχης, του Στενού του Γιβραλτάρ, τμήματα της Αδριατικής Θάλασσας, των Δαρδανελίων και περιοχές της Βαλτικής Θάλασσας έχουν χαρακτηριστεί ως περιοχές με τα υψηλότερα επίπεδα υποβρύχιας ηχορύπανσης στην Ευρώπη. Η έκθεση σε τέτοια επίπεδα μπορεί να διαταράξει τα πρότυπα διατροφής, μετανάστευσης, επικοινωνίας και αναπαραγωγής τόσο των θαλάσσιων, όσο και των χερσαίων ειδών.
Αργή η πρόοδος
Παρά την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση, οι προσπάθειες για τη μείωση της ηχορύπανσης έχουν αποφέρει περιορισμένα αποτελέσματα. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης της ΕΕ για το 2021, η Ένωση δεσμεύτηκε να μειώσει τον αριθμό των ατόμων που υποφέρουν από χρόνια διαταραχή λόγω του θορύβου των μεταφορών κατά 30% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2017. Ωστόσο, μεταξύ 2017 και 2022, ο αριθμός των ατόμων που επηρεάστηκαν μειώθηκε μόνο κατά 3%.
Ο ΕΟΠ τονίζει ότι, για να επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος, απαιτείται η αντιμετώπιση του θορύβου στην πηγή του. Αυτό περιλαμβάνει:
- αυστηρότερη ρύθμιση των εκπομπών θορύβου από οδικά οχήματα,
- βελτίωση του οδοστρώματος,
- μείωση των ορίων ταχύτητας στις αστικές περιοχές,
- τακτική συντήρηση των σιδηροδρόμων, όπως η λείανση των σιδηροτροχιών, και
- βελτιστοποίηση των διαδρομών πτήσης των αεροσκαφών, ώστε να αποφεύγονται οι πυκνοκατοικημένες περιοχές.
Η προώθηση τεχνολογιών για πιο αθόρυβα οχήματα και αεροσκάφη είναι επίσης καθοριστικής σημασίας.
Μια αυξανόμενη πρόκληση δημόσιας υγείας
Η ηχορύπανση μπορεί να μην είναι τόσο ορατή όσο το νέφος για παράδειγμα, αλλά η επίδρασή της στην υγεία είναι σημαντική. Επηρεάζει τον ύπνο, την καρδιά, την ψυχική ευεξία και την ανάπτυξη των παιδιών — συχνά αθόρυβα και σωρευτικά. Καθώς η Ευρώπη συνεχίζει να αστικοποιείται και τα δίκτυα μεταφορών να επεκτείνονται, η πρόκληση θα είναι η εξισορρόπηση της κινητικότητας με τη δημόσια υγεία.
Γιατί, τελικά, η ησυχία δεν είναι πολυτέλεια — είναι αναγκαιότητα.
Διαβάστε επίσης
Ατμοσφαιρική ρύπανση και ηχορύπανση οι δύο μεγάλοι εχθροί της γονιμότητας
Πόσα χρόνια ζωής μας «κλέβει» ο θόρυβος – Τα επικίνδυνα ντεσιμπέλ – Ποιοι απειλούνται περισσότερο
Οι ηλικιωμένοι που μένουν σε θορυβώδεις γειτονιές κινδυνεύουν περισσότερο από άνοια
