Η «υγεία του εντέρου» έχει γίνει το νέο αγαπημένο θέμα του wellness στο TikTok και στο Instagram. Νερό με σπόρους chia με το που ανοίγεις τα μάτια, σφηνάκια ελαιόλαδου, τζελ από θαλάσσια βρύα στα smoothies, ζωμός οστών «για αποκατάσταση», κομπούχα για… τα πάντα. Τα viral προϊόντα υπόσχονται καλύτερη διάθεση, περισσότερη ενέργεια, «καθαρό» δέρμα, ισορροπία.
Οι επιστήμονες, όμως, κρατούν μικρό καλάθι. Όπως αναφέρεται στο BBC, το μικροβίωμα είναι πράγματι σημαντικό, αλλά ο (διαδικτυακός) χώρος είναι γεμάτος υπερβολές και για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, η εμμονή με το να «θεραπεύσουν» το έντερό τους είναι απλώς περιττή.
Τι είναι, τελικά, το μικροβίωμα του εντέρου
Όταν μιλάμε για «έντερο», μιλάμε για όλο το πεπτικό σύστημα. Εκεί ζει ένα τεράστιο οικοσύστημα από βακτήρια, ιούς και μύκητες: το μικροβίωμα. Είναι τόσο «προσωπικό», που συχνά λέγεται πως μοιάζει να είναι πιο μοναδικό κι από δακτυλικό αποτύπωμα.
Ένα ισορροπημένο μικροβίωμα συνδέεται με καλύτερη αξιοποίηση της ενέργειας από τα τρόφιμα, καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου και πιο αποτελεσματική άμυνα του ανοσοποιητικού. Ταυτόχρονα, η ερευνητική κοινότητα εξετάζει όλο και περισσότερο τους δεσμούς του εντέρου με την ψυχική υγεία, με ενδείξεις ότι μπορεί να σχετίζεται με το άγχος και τη διάθεση. Μόνο που το «σχετίζεται» δεν συνεπάγεται πως «λύνεται με ένα trend».
Οι (διατροφικές) τάσεις με το έντερο στο επίκεντρο
Ειδικοί στη μικροβιολογία και στην υγεία του εντέρου λένε ότι πολλά από τα τρόφιμα της μόδας έχουν ένα στοιχείο βάσης αλλά προωθούνται σαν θαύματα. Συγκεκριμένα, όπως αναλύουν και παρακάτω, ο μικροβιολόγος Alan Walker και η ειδικός στην υγεία του εντέρου Δρ. Megan Rossi, συνήθως, η ουσία χάνεται. Το έντερο δεν θέλει ένα συστατικό-σωτήρα, αλλά έναν συνολικό τρόπο διατροφής.
1. Νερό με σπόρους chia
Οι σπόροι chia έχουν φυτικές ίνες, κάτι που βοηθά την κανονικότητα και «ταΐζει» τα ωφέλιμα μικρόβια. Το πρόβλημα είναι ότι δεν αρκεί ένα πράγμα. Διαφορετικά μικρόβια «τρώνε» διαφορετικές ίνες, άρα η ποικιλία στη διατροφή μετρά περισσότερο από ένα πρωινό ρόφημα. Δεν είναι κακό το νερό με chia, απλώς από μόνο του προσφέρει περιορισμένα οφέλη.
2. Σφηνάκια ελαιόλαδου
Το ελαιόλαδο έχει καλή φήμη για την καρδιά και την αντιφλεγμονώδη δράση, και μπορεί να βοηθήσει και στη δυσκοιλιότητα. Όμως, η ιδέα ότι λειτουργεί καλύτερα ως «σφηνάκι» δεν πατάει σε ισχυρά στοιχεία. Πρακτικά, δεν υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς ότι έχει αισθητά καλύτερο αποτέλεσμα, αν το πιει σκέτο αντί να το βάλει στο φαγητό του.
3. Τζελ από θαλάσσια βρύα
Το sea moss gel έγινε τάση ως «σούπερ» τρόφιμο με ίνες, βιταμίνες και μέταλλα. Η ένσταση είναι διπλή: αφενός τα δεδομένα για πραγματικό όφελος στο μικροβίωμα είναι λίγα, αφετέρου τα φύκια μπορεί να «κουβαλάνε» βαρέα μέταλλα και πολύ ιώδιο. Σε υψηλές δόσεις – ειδικά σε άτομα με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου – μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα αντί να λύσει.
4. Ζωμός οστών
Ο ζωμός οστών είναι θρεπτικός. Όμως, το βασικό επιχείρημα των ειδικών είναι απλό. Τα περισσότερα θρεπτικά συστατικά απορροφώνται στο λεπτό έντερο, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του μικροβιώματος βρίσκεται στο παχύ έντερο. Άρα, από αυτά που πίνουμε, λίγα φτάνουν εκεί που «ζει» το μικροβίωμα. Επιπλέον, αν δεν αφαιρεθεί το κορεσμένο λίπος που ανεβαίνει στην επιφάνεια, μπορεί να επιβαρύνει τα επίπεδα χοληστερόλης.
5. Κομπούχα
Η κομπούχα διαθέτει πιο «καλό φάκελο» από άλλα trends, ειδικά όταν είναι παραδοσιακή, με ζωντανή ζύμωση και τα φυσικά οξέα/αντιοξειδωτικά που αυτή παράγει. Αλλά δεν είναι όλες ίδιες. Όσοι την προτιμούν, λένε οι ειδικοί, καλό είναι να προσέχουν ενδείξεις ότι το προϊόν είναι πραγματικά ζυμωμένο (όχι απλώς «αρωματισμένο»), να αποφεύγουν εκδοχές με προσθήκη ξυδιού και να είναι επιφυλακτικοί με «χωρίς ζάχαρη» ποικιλίες που έχουν γλυκαντικά.
Πότε πρέπει να ανησυχήσουμε
Υπάρχουν σημάδια που δείχνουν ότι κάτι μπορεί να μην πάει καλά. Επίμονη δυσκοιλιότητα, διάρροια, υπερβολικά αέρια, συνεχές κοιλιακό άλγος. Εκεί, η ασφαλής κίνηση δεν είναι «αποτοξίνωση» και ακραίος περιορισμός, αλλά ιατρική συμβουλή. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: αν έχετε πρόβλημα, δεν λύνεται με συστάσεις τύπου «κόβω το ψωμί». Και αν δεν έχετε πρόβλημα, κατά πάσα πιθανότητα δεν χρειάζεστε «θεραπεία εντέρου», υπογραμμίζουν οι ειδικοί.
Οπότε, επιμένουν σε λίγες, απλές συνήθειες που έχουν καλύτερη βάση:
- περισσότερα φυτικά τρόφιμα στην καθημερινότητα
- περισσότερες φυτικές ίνες, από ποικιλία πηγών
- λιγότερα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα
Συμπερασματικά, το έντερο δεν χρειάζεται θαύματα. Θέλει συνέπεια.
Διαβάστε επίσης
Έντερο: Έξι σημάδια που «φωνάζουν» ότι υπάρχει πρόβλημα – Tι να κάνετε
Το τρόφιμο που θα «λατρέψει» το έντερό σας – Παρέχει ίνες, πρωτεΐνες και βιταμίνη D
Έντερο: Τι να κάνουμε κάθε βράδυ για να είναι υγιές – Τέσσερις γιατροί δίνουν 7 πολύτιμες συμβουλές
