Στον ισχυρότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο του ενδομητρίου αναδεικνύεται πλέον η παχυσαρκία, σύμφωνα με νεότερα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν σε ειδική επιστημονική ημερίδα στις 23 Ιανουαρίου 2026.
Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο ημερίδας με θέμα «Καρκίνος ενδομητρίου και παχυσαρκία», από ιατρούς της Α’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής και της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»). Τα δεδομένα συνοψίστηκαν από τη Μαρία Μαρούλη, τον καθηγητή Γυναικολογικής Ογκολογίας, Δημήτρη Χαϊδόπουλο, την καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και τον καθηγητή Θεραπευτικής – Αιματολογίας – Ογκολογίας και τέως πρύτανη του ΕΚΠΑ, Θάνο Δημόπουλο.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία που αφορούν τη χώρα μας. Η Ελλάδα κατατάσσεται σταθερά στις πρώτες θέσεις στην Ευρώπη όσον αφορά τα ποσοστά υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων, τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά. Περισσότεροι από 6 στους 10 ενήλικες έχουν αυξημένο δείκτη μάζας σώματος, ενώ η παιδική παχυσαρκία αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα δημόσιας υγείας, με μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η παχυσαρκία έχει λάβει πλέον διαστάσεις πανδημίας. Περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο άτομα ζουν σήμερα με παχυσαρκία, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ότι έως το 2030 σχεδόν το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού θα έχει αυξημένο δείκτη μάζας σώματος, εάν δεν υπάρξουν ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις πολιτικές δημόσιας υγείας.
Μέχρι πρόσφατα, η παχυσαρκία συζητούνταν κυρίως για τη σύνδεσή της με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και το μεταβολικό σύνδρομο. Πλέον, όμως, είναι τεκμηριωμένο ότι συνδέεται και με την ανάπτυξη καρκίνου. Συγκεκριμένα, σχετίζεται με τουλάχιστον 13 διαφορετικούς τύπους κακοήθειας, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του ενδομητρίου, του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, του παχέος εντέρου, του παγκρέατος, του ήπατος, του νεφρού, του στομάχου και του οισοφάγου.
Από όλους αυτούς, η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρείται με τον καρκίνο του ενδομητρίου. Πρόκειται για τον συχνότερο γυναικολογικό καρκίνο στις ανεπτυγμένες χώρες και τον 6ο συχνότερο καρκίνο στις γυναίκες παγκοσμίως, με περισσότερα από 417.000 νέα περιστατικά κάθε χρόνο. Η επίπτωσή του είναι υψηλότερη στις ανεπτυγμένες χώρες και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.
Η παχυσαρκία αποτελεί τον ισχυρότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της νόσου. Ο κίνδυνος αυξάνεται προοδευτικά με την αύξηση του δείκτη μάζας σώματος, με γυναίκες με σοβαρή παχυσαρκία να εμφανίζουν έως και τετραπλάσιο κίνδυνο σε σύγκριση με γυναίκες φυσιολογικού βάρους. Ενδεικτικά, κάθε αύξηση κατά 5 μονάδες BMI σχετίζεται με αύξηση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου κατά περισσότερο από 50%.
Πέρα από την αυξημένη επίπτωση, η παχυσαρκία συνδέεται και με δυσμενέστερη πρόγνωση. Γυναίκες με BMI ≥30 kg/m² εμφανίζουν υψηλότερο κίνδυνο υποτροπής της νόσου, καθώς και αυξημένη συνολική θνησιμότητα.
Πρόληψη και σύγχρονες παρεμβάσεις
Παρά τη σοβαρότητα των δεδομένων, η παχυσαρκία παραμένει ένας τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου. Η αυξημένη φυσική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή και οι στοχευμένες παρεμβάσεις απώλειας βάρους έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου. Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, η μέτρια σωματική άσκηση σχετίζεται με μείωση του κινδύνου κατά περίπου 6%, ενώ η άσκηση υψηλής έντασης με μείωση έως και 18%.
Τα τελευταία χρόνια, οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 έχουν αλλάξει τα δεδομένα στη φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και είναι ευρύτερα γνωστοί ως «ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας». Η σημαντική απώλεια βάρους που επιτυγχάνεται με τη χρήση τους, σε συνδυασμό με τη βελτίωση των καρδιομεταβολικών παραμέτρων, τα καθιστά ένα σημαντικό εργαλείο στη συνολική στρατηγική πρόληψης.
Αν και μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να τεκμηριώνουν άμεση αντικαρκινική δράση των φαρμάκων αυτών, η επιστημονική έρευνα εστιάζει στο κατά πόσο μπορούν να αξιοποιηθούν με ασφάλεια και όφελος και σε γυναίκες με διάγνωση καρκίνου του ενδομητρίου, στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης που στοχεύει στη βελτίωση της μεταβολικής υγείας και της συνολικής πρόγνωσης.
Ένα σαφές μήνυμα δημόσιας υγείας
Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας αποτελεί κρίσιμη στρατηγική τόσο για την πρόληψη όσο και για τη βελτίωση της πρόγνωσης του καρκίνου του ενδομητρίου. Η ενσωμάτωση παρεμβάσεων απώλειας βάρους στην κλινική πράξη, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη έρευνα γύρω από τις νέες φαρμακευτικές επιλογές, αναμένεται να διαμορφώσει το μέλλον της ολιστικής φροντίδας των γυναικών και να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του φορτίου της νόσου.
Διαβάστε επίσης
Μπορεί ένα απλό παυσίπονο να προστατεύει από τον καρκίνο; Η επιστήμη έχει την απάντηση
Καρκίνος του ενδομητρίου: Oι σύγχρονες εξελίξεις στη διάγνωση και θεραπεία
