Στην αρχή μιας σχέσης, όλα μοιάζουν ιδανικά. Ο νέος σύντροφος είναι τρυφερός, προσεκτικός, δείχνει ενδιαφέρον και φαίνεται να γνωρίζει ακριβώς τι χρειαζόμαστε, πολλές φορές πριν ακόμη το εκφράσουμε. Λέει όμορφα λόγια, οι κινήσεις του είναι γεμάτες φροντίδα – δημιουργεί την εντύπωση ότι επιτέλους γνωρίσαμε τον κατάλληλο άνθρωπο.

Όσο περνά ο καιρός, όμως, κάτι αρχίζει να αλλάζει: Η συνεχής επικοινωνία μάς κουράζει, οι απαιτήσεις για περισσότερο χρόνο μαζί μάς πιέζουν και η σκέψη να μείνουμε λίγο μόνοι μας γίνεται όλο και πιο ελκυστική. Μήπως το συναίσθημα αυτό προσπαθεί να μας προειδοποιήσει ότι κάτι δεν λειτουργεί σωστά; Η Wendy L. Patrick, νομικός και ειδικός σε ζητήματα συμπεριφοράς και διαπροσωπικών σχέσεων, εξηγεί σε άρθρο της στο Psychology Today γιατί ο τρόπος που μας κάνει να αισθανόμαστε ένας σύντροφος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενδείξεις για την ποιότητα της σχέσης.

Το ένστικτο μάς προειδοποιεί

Αξιολογώντας έναν σύντροφο, συχνά εστιάζουμε στην εικόνα που παρουσιάζει στους άλλους. Όμως, σύμφωνα με την Patrick, πιο σημαντικό είναι πώς αισθανόμαστε όταν βρισκόμαστε μόνοι μαζί του. Νιώθουμε άνετα να είμαστε ο εαυτός μας; Μπορούμε να εκφράσουμε τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας χωρίς φόβο ή αισθανόμαστε ότι πρέπει διαρκώς να ανταποκρινόμαστε στις προσδοκίες του;

Η ειδικός υπογραμμίζει τη σημασία της διαίσθησης, δηλαδή της ικανότητάς μας να αντιλαμβανόμαστε πότε μια κατάσταση μάς προκαλεί δυσφορία ή ανασφάλεια, ακόμη κι αν δε μπορούμε αμέσως να εξηγήσουμε γιατί. Αυτό δε σημαίνει ότι κάθε δυσάρεστο συναίσθημα αποτελεί απόδειξη μιας προβληματικής σχέσης. Μπορεί, όμως, να είναι ένα μήνυμα που αξίζει να διερευνήσουμε.

Η υπερβολική προσοχή ως μέσο χειραγώγησης

Έρευνα της Shahida Arabi (2023) εξέτασε τη σχέση ανάμεσα σε ναρκισσιστικά και ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά ενός συντρόφου και στα συμπτώματα διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD) του άλλου. Σύμφωνα με την έρευνα, άτομα με τέτοια χαρακτηριστικά μπορεί, ιδιαίτερα στην αρχή μιας σχέσης, να κατακλύζουν τον σύντροφό τους με προσοχή και εκδηλώσεις θαυμασμού (love bombing) – σε ορισμένες περιπτώσεις, η συμπεριφορά αυτή χρησιμοποιείται ως μέσο συναισθηματικής χειραγώγησης.

Η αρχική υπερβολική τρυφερότητα ενδέχεται, στη συνέχεια, να δώσει τη θέση της σε εντελώς διαφορετικές συμπεριφορές: Άρνηση επικοινωνίας ή gaslighting, όπου το ένα άτομο αμφισβητεί συστηματικά τις αναμνήσεις και τις αντιλήψεις του συντρόφου του για την πραγματικότητα. Μέσα σε μια σχέση, η δυναμική αυτή μπορεί να οδηγήσει τον άλλο σύντροφο να αμφισβητεί τη δική του κρίση και αξία.

Βέβαια, η έντονη εκδήλωση ενδιαφέροντος δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη χειραγώγησης. Το ζήτημα είναι αν η προσοχή συνοδεύεται από σεβασμό στα προσωπικά όρια ή μετατρέπεται σταδιακά σε πίεση και έλεγχο.

5 συμπεριφορές που δείχνουν πως κάτι δεν πάει καλά

1. Ανάγκη για διαρκή επικοινωνία

Τα συχνά μηνύματα και οι κλήσεις μας κάνουν αρχικά να αισθανόμαστε επιθυμητοί και σημαντικοί. Όταν, όμως, η επικοινωνία γίνεται υπερβολική, η εικόνα αλλάζει. Ένας σύντροφος που απαιτεί συνεχείς απαντήσεις, δυσανασχετεί όταν καθυστερούμε να ανταποκριθούμε ή περιμένει να είμαστε διαρκώς διαθέσιμοι μπορεί να δημιουργήσει αίσθημα πίεσης. Η διαφορά έγκειται στο αν η επικοινωνία αποτελεί αμοιβαία επιθυμία ή μια υποχρέωση που προκαλεί άγχος.

2. Υπερβολικές απαιτήσεις για κοινό χρόνο

Στην αρχή μιας σχέσης, είναι φυσιολογικό να θέλουμε να περνάμε όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο με τον άνθρωπο που μας ενδιαφέρει. Ωστόσο, αυτό μπορεί να γίνει προβληματικό όταν ο ένας σύντροφος απαιτεί περισσότερη παρουσία απ’ όση επιτρέπουν οι επαγγελματικές, οικογενειακές ή προσωπικές υποχρεώσεις του άλλου. Αν αισθανόμαστε ότι πρέπει συνεχώς να απολογούμαστε επειδή εργαζόμαστε, βλέπουμε φίλους ή χρειαζόμαστε χρόνο για τον εαυτό μας, ίσως υπάρχει μια ανισορροπία στις προσδοκίες.

3. Ακριβά δώρα που δημιουργούν υποχρέωση

Ένα δώρο είναι μια όμορφη έκφραση ενδιαφέροντος. Όταν, όμως, είναι υπερβολικά ακριβό ή δυσανάλογο με το στάδιο της σχέσης; Σύμφωνα με την Patrick, τέτοιες χειρονομίες χρειάζονται προσοχή όταν δημιουργούν την αίσθηση ότι ο παραλήπτης οφείλει να ανταποδώσει κάτι. Η οικονομική γενναιοδωρία μπορεί να χρησιμοποιείται για να καλλιεργηθεί ένα αίσθημα χρέους. Το προειδοποιητικό σημάδι δεν είναι η αξία του δώρου, αλλά το αν συνοδεύεται από προσδοκίες, πίεση ή απαιτήσεις.

4. Σταδιακή απομάκρυνση από φίλους και οικογένεια

Μία από τις πιο ανησυχητικές συμπεριφορές είναι η προσπάθεια απομόνωσης του συντρόφου από το υποστηρικτικό του περιβάλλον. Δε συμβαίνει πάντα με άμεσες απαγορεύσεις. Μπορεί να ξεκινήσει με αρνητικά σχόλια για φίλους, συγγενείς ή συναδέλφους, με δυσαρέσκεια όταν κανονίζουμε να τους συναντήσουμε ή με την προσπάθεια να περιοριστεί ο χρόνος που περνάμε μαζί τους.

5. Ασύμβατες προσδοκίες

Δεν μπαίνουν όλοι σε μια σχέση με τον ίδιο ρυθμό ή τις ίδιες επιθυμίες. Ο ένας μπορεί να επιδιώκει αρχικά συντροφικότητα και σταδιακή γνωριμία, ενώ ο άλλος να επιθυμεί άμεση και έντονη δέσμευση. Όταν ο ένας σύντροφος πιέζει τον άλλον να προχωρήσει γρηγορότερα απ’ όσο αισθάνεται άνετα, η σχέση μπορεί να μετατραπεί σε πηγή άγχους. Η Patrick επισημαίνει ότι η σταδιακή ανάπτυξη μιας φιλικής βάσης μπορεί να βοηθήσει δύο ανθρώπους να οικοδομήσουν χημεία, οικειότητα και εμπιστοσύνη, χωρίς να παραβιάζουν τα όρια ο ένας του άλλου.

Το πιο σημαντικό ερώτημα: Πώς αισθάνεστε μέσα στη σχέση;

Όλα τα παραπάνω έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: Μπορεί, σταδιακά, να επηρεάζουν το πώς νιώθουμε για τον εαυτό μας και τη σχέση. Μια γνωριμία που αρχικά προκαλούσε ενθουσιασμό μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, ενοχές ή την αίσθηση ότι χάνουμε την προσωπική μας ελευθερία.

Η ειδικός συμβουλεύει να μην παραβλέπουμε αυτά τα συναισθήματα, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται επανειλημμένα. Εάν μια σχέση μάς προκαλεί διαρκή δυσφορία ή ανασφάλεια, ίσως είναι προτιμότερο να επιβραδύνουμε την εξέλιξή της και να επανεξετάσουμε όσα συμβαίνουν. Μια υγιής σχέση δε χρειάζεται να εξελίσσεται με τον ίδιο ρυθμό για όλους. Χρειάζεται, όμως, να επιτρέπει και στους δύο ανθρώπους να αισθάνονται ασφαλείς, να εκφράζουν τις ανάγκες τους και να διατηρούν τα προσωπικά τους όρια.

Τελικά, το σημαντικότερο σημάδι ότι ίσως βρισκόμαστε με τον λάθος άνθρωπο δεν είναι απαραίτητα μια εντυπωσιακή ή ξεκάθαρα αρνητική συμπεριφορά. Μπορεί να είναι εκείνο το επίμονο συναίσθημα ότι, ενώ όλα δείχνουν σωστά, εμείς δεν αισθανόμαστε πραγματικά καλά μέσα στη σχέση.

Διαβάστε επίσης

Prowling: Η ύπουλη επιστροφή του πρώην που παίζει με τα συναισθήματα και την αυτοεκτίμησή μας

Επτά συχνές συμπεριφορές των διπρόσωπων ανθρώπων – Αναγνωρίστε τις και πάρτε τα μέτρα σας

Ghosting: Ποιοι είναι πιο επιρρεπείς να εξαφανιστούν χωρίς εξηγήσεις και γιατί