Αν το τραγούδι «Anarchy in the UK» είχε γραφτεί σήμερα, ίσως να μην αφορούσε την πολιτική, αλλά τις σχέσεις. Από όλες τις τάσεις στο dating που αναμένεται να κυριαρχήσουν το 2026, λίγοι θα περίμεναν μια πιο… αναρχική προσέγγιση στον έρωτα. Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα από γνωστή εφαρμογή γνωριμιών, 1 στους 5 ήδη εφαρμόζει την αναρχία στη σχέση ή αλλιώς relationship anarchy.

Τι είναι η σχεσιακή αναρχία 

Ο όρος καθιερώθηκε από τη συγγραφέα και ακτιβίστρια Andie Nordgren μέσα από ένα μανιφέστο που δημοσιεύτηκε το 2006 και περιγράφει ένα μοντέλο σχέσεων που δεν υπακούει σε προκαθορισμένους κανόνες, παρά μόνο σε όσους έχουν συμφωνηθεί συνειδητά από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Όπως εξηγεί η ίδια, η σχεσιακή αναρχία «αμφισβητεί την αντίληψη ότι η αγάπη είναι ένας περιορισμένος πόρος, που μπορεί να είναι αληθινός μόνο όταν περιορίζεται σε ένα ζευγάρι».

Στην πράξη, αυτό σημαίνει την απουσία ταμπελών, αυστηρών δομών και ιεραρχιών. Σύμφωνα με τη Nordgren, «ένα άτομο στη ζωή μας δεν χρειάζεται να ορίζεται ως “μοναδικό” για να είναι μια σχέση ουσιαστική». Έτσι, όροι όπως «σύντροφος» ή άλλοι συμβατικοί χαρακτηρισμοί παραχωρούν τη θέση τους σε μια πιο ρευστή, εξατομικευμένη προσέγγιση των ανθρώπινων σχέσεων, ανεξαρτήτως της φύσης τους.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μη ρωτάς, μη λες» – Η νέα τάση που επαναπροσδιορίζει τα όρια στις σύγχρονες σχέσεις

Πολυσυντροφικότητα ή μονογαμία; Ποια σχέση εγγυάται την πορεία προς την ευτυχία – Η απάντηση θα σας εκπλήξει

Πολυγαμία: Μήπως τελικά η αγάπη θέλει… τρίο; Δείτε ποιοι ψηφίζουν ένθερμα «υπέρ»

Τι έδειξε η μελέτη

Σύμφωνα με έρευνα σε περισσότερους από 9.000 συμμετέχοντες, το 20% όσων δεν χρησιμοποιούν ήδη την εφαρμογή βρίσκονται σε ένα τέτοιο καθεστώς σχέσης χωρίς να το συνειδητοποιούν, ενώ το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 50% μεταξύ των χρηστών της. Οι νεότερες γενιές, όπως η γενιά Ζ, είναι πιο πιθανό να εφαρμόζει την αναρχία στη σχέση από ό,τι οι baby boomers.

Κερδίζουν κάτι όσοι την εφαρμόζουν; Όπως συμπέρανε η ίδια μελέτη, όσοι δοκιμάζουν την αναρχία στη σχέση είναι κατά 20% πιο πιθανό να δηλώνουν ότι διαθέτουν ένα αξιόπιστο δίκτυο υποστήριξης, ενώ είναι και κατά 27% πιο πιθανό να εκτιμούν τις μικρές αλλά βαθιές συνδέσεις ως μέσο μείωσης της μοναξιάς.

Πώς διαφέρει από άλλου τύπου ελεύθερες σχέσεις 

Παρότι έχει κοινά σημεία με μια ελεύθερη σχέση, το υπόβαθρο είναι πιο ιδεολογικό: «Στην πράξη μπορεί να μοιάζει με συναινετική μη μονογαμία, αλλά επειδή η αναρχία είναι ένας φιλοσοφικός ή ακόμη και ιδεολογικός όρος, η νοοτροπία είναι διαφορετική», εξηγεί η Δr Audrey Tang, πιστοποιημένο μέλος της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας. «Στη συναινετική μη μονογαμία, ένα ζευγάρι μπορεί να συμφωνήσει συναισθηματικά ότι θα βλέπει και άλλα άτομα, αλλά αν η οπτική τους είναι αυτή της “σχεσιακής αναρχίας”, απορρίπτουν ενεργά οποιουσδήποτε όρους ή προσδοκίες γύρω από τις σχέσεις, με κάθε σχέση -γονεϊκή, συγγενική, ρομαντική ή άλλη- να διαπραγματεύεται με τους δικούς της όρους».

Οι επικριτές της σχεσιακής αναρχίας υποστηρίζουν ότι πρόκειται απλώς για έναν ακόμη τρόπο με τον οποίο κάποιοι προσπαθούν να δικαιολογήσουν την απιστία. Όπως επισημαίνει η Dr Audrey Tang, «χρειάζεται μεγάλη προσοχή στον τρόπο που χρησιμοποιούνται τέτοιοι όροι, ειδικά όταν πολλοί “θεραπευτικοί” όροι έχουν περάσει πια στην καθημερινή γλώσσα». Υπάρχει, όπως τονίζει, ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε κάποιον που απορρίπτει τις ταμπέλες επειδή πιστεύει στη φιλοσοφία της σχεσιακής αναρχίας και σε κάποιον που απλώς δεν θέλει δεσμεύσεις επειδή κάνει casual dating. Όταν ο όρος χρησιμοποιείται για να «νομιμοποιήσει» πρόχειρες επιλογές ή συναισθηματική ασυνέπεια, τότε χάνει το νόημά του και παρερμηνεύεται, αδικώντας τόσο τη σχεσιακή αναρχία όσο και τη συναινετική μη μονογαμία, αλλά και τους ανθρώπους που εμπλέκονται σε αυτές τις δυναμικές.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα;

Όταν εφαρμόζεται με υπευθυνότητα, η σχεσιακή αναρχία μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη. Προτείνει μια πιο ευέλικτη προσέγγιση τόσο στη ρομαντική όσο και στην πλατωνική αγάπη, προσαρμοσμένη στις ανάγκες και τις αξίες των ανθρώπων που συμμετέχουν. Βασική της προϋπόθεση είναι η ξεκάθαρη επικοινωνία και η συνειδητή συναίνεση, στοιχεία απαραίτητα ώστε όλοι να γνωρίζουν πού βρίσκονται και να νιώθουν ασφαλείς μέσα στις σχέσεις τους. Παράλληλα, δίνει έμφαση στην προσωπική αυτονομία και στην απομάκρυνση από κοινωνικά πρότυπα που, ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές, μοιάζουν όλο και πιο ξεπερασμένα.

Όπως εξηγεί ο διεθνώς αναγνωρισμένος σύμβουλος σχέσεων Lorin Krenn, «πολλοί άνθρωποι νιώθουν βαθιά δυσαρεστημένοι μέσα σε σχέσεις που τους περιορίζουν συναισθηματικά ή δεν τους εκφράζουν πλέον». Για κάποιους, η σχεσιακή αναρχία λειτουργεί ως ανάσα ελευθερίας από ρόλους και προσδοκίες που δεν τους ταιριάζουν, προσφέροντας έναν εναλλακτικό τρόπο να βιώσουν τη συναισθηματική εγγύτητα.

Ποιες οι δυσκολίες;

Φυσικά, η μετάβαση σε μη παραδοσιακά μοντέλα σχέσεων δεν έρχεται χωρίς εμπόδια. Απαιτεί συναισθηματική ωριμότητα, αυτογνωσία και σαφή όρια. Σύμφωνα με την έρευνα της εφαρμογής γνωριμιών, αρκετοί άνθρωποι που πειραματίζονται με τη σχεσιακή αναρχία δυσκολεύονται ακριβώς σε αυτό: στη διαπραγμάτευση των ορίων.

Ένα ακόμη εμπόδιο εμφανίζεται όταν η σχεσιακή αναρχία υιοθετείται ως λύση σε προβλήματα μιας ήδη προβληματικής σχέσης. «Η αλλαγή της δομής δεν θεραπεύει αυτόματα τα βαθύτερα ζητήματα», προειδοποιεί ο Krenn. Χωρίς εσωτερική δουλειά και συναισθηματική ετοιμότητα, τα ίδια προβλήματα μπορεί απλώς να επανεμφανιστούν με άλλη μορφή.

Συμπέρασμα

Αν εφαρμοστεί με κατανόηση, ειλικρίνεια και σαφή όρια, η σχεσιακή αναρχία μπορεί να λειτουργήσει ως ένα εργαλείο που επιτρέπει στους ανθρώπους να επιλέγουν σχέσεις που τους ταιριάζουν πραγματικά και όχι αυτές που «υποτίθεται» ότι θα πρέπει να έχουν. Όπως καταλήγει η Δρ. Tang, όταν οι σχέσεις βασίζονται σε κοινές αξίες και ανοιχτή επικοινωνία, το μέλλον τους μπορεί να είναι αισιόδοξο.

Διαβάστε επίσης

Σχέσεις – Επτά χρόνια φαγούρας: Μύθος ή αλήθεια; 6 tips για να παραμείνετε μαζί

Σχέσεις: Επτά τοξικές συνήθειες που μπορούν να τις καταστρέψουν – Πώς να τις διορθώσουμε

Τέσσερις νέες μορφές σχέσεων – Εσείς με πόσους έχετε δεσμό;