Η παρακεταμόλη είναι το συχνότερα χρησιμοποιούμενο φάρμακο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης για την αντιμετώπιση του πόνου και του πυρετού και παραμένει η συνιστώμενη επιλογή, όταν κρίνεται απαραίτητο. Ωστόσο, νέα έρευνα από τη Δανία θέτει ερωτήματα σχετικά με το αν η έκθεση στο φάρμακο πριν από τη γέννηση θα μπορούσε να σχετίζεται με λεπτές διαφορές στην αναπαραγωγική ανάπτυξη των κοριτσιών.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα κορίτσια ηλικίας 3 μηνών, των οποίων οι μητέρες είχαν λάβει παρακεταμόλη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, είχαν, κατά μέσο όρο, μικρότερες ωοθήκες και μήτρες, λιγότερα ωοθυλάκια και διαφορές στα επίπεδα των αναπαραγωγικών ορμονών σε σύγκριση με τα κορίτσια που δεν είχαν εκτεθεί στο φάρμακο προγεννητικά.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Human Reproduction Open, συνάδουν με παρατηρήσεις από προηγούμενες έρευνες. Ωστόσο, η μελέτη ήταν παρατηρητική και δεν μπορεί να αποδείξει ότι η παρακεταμόλη προκάλεσε αυτές τις διαφορές, ούτε υπάρχουν, προς το παρόν, ενδείξεις ότι τα ευρήματα μεταφράζονται σε μειωμένη γονιμότητα ή πρόωρη εμμηνόπαυση αργότερα στη ζωή.
Γιατί οι ερευνητές εξέτασαν την παρακεταμόλη
Το συνολικό απόθεμα ανώριμων ωοθυλακίων μιας γυναίκας καθορίζεται πριν από τη γέννηση. Τα κορίτσια γεννιούνται με τα ωοθυλάκια που θα έχουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους και αυτό το απόθεμα μειώνεται σταδιακά μέχρι την εμμηνόπαυση. Μελέτες σε ζώα είχαν υποδείξει στο παρελθόν ότι η προγεννητική έκθεση στην παρακεταμόλη θα μπορούσε να επηρεάσει τον σχηματισμό των ωοθυλακίων. Μέχρι τώρα, ωστόσο, δεν έχει καταστεί σαφές αν παρόμοια συσχέτιση παρουσιάζεται και στους ανθρώπους.
Για να διερευνήσουν το θέμα, οι ερευνητές δημιούργησαν την προοπτική μελέτη «Copenhagen Analgesic Study» (COPANA) στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κοπεγχάγης – Rigshospitalet. Από τις 3.425 υγιείς έγκυες γυναίκες που κλήθηκαν να συμμετάσχουν, 685 εντάχθηκαν στη μελέτη κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου της εγκυμοσύνης τους. Τελικά, 302 από τις κόρες τους εξετάστηκαν σε ηλικία 3 μηνών.
Οι ερευνητές ρωτούσαν τις μητέρες για την παρακεταμόλη κάθε 2 εβδομάδες. Επίσης, αναλύθηκαν δείγματα ούρων που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου για την ανίχνευση του φαρμάκου. Στη συνέχεια, τα μωρά χωρίστηκαν ανάλογα με την έκθεσή τους: 92 είχαν εκτεθεί πριν από την 17η εβδομάδα της εγκυμοσύνης, 67 κατά την 17η εβδομάδα ή αργότερα, ενώ 143 δεν είχαν υποστεί προγεννητική έκθεση στην παρακεταμόλη.
Μικρότερες ωοθήκες και λιγότερα ωοθυλάκια
Οι διαφορές που εντοπίστηκαν στους 3 μήνες ήταν αξιοσημείωτες. Σύμφωνα με την επικεφαλής ερευνήτρια, δρ. Margit Bistrup Fischer, του Τμήματος Ανάπτυξης και Αναπαραγωγής του Rigshospitalet, «τα κορίτσια που εκτέθηκαν σε παρακεταμόλη κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ζωής παρουσίαζαν, κατά μέσο όρο, 40% μικρότερο όγκο ωοθηκών, 13% μικρότερο όγκο μήτρας και 23% λιγότερα ωοθυλάκια». Παρουσίαζαν, επίσης, χαμηλότερα επίπεδα της αντι-μυλλερίου ορμόνης (AMH), ενός δείκτη αξιολόγησης της ωοθηκικής εφεδρείας.
Τι σημαίνει αυτό για τη γονιμότητα;
Πειράματα σε ζώα έχουν δείξει ότι η διαταραχή του σχηματισμού των ωοθυλακίων μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη γονιμότητα και πρόωρη αναπαραγωγική γήρανση. Ωστόσο, η δανική μελέτη δεν παρέχει στοιχεία ότι τα κορίτσια που εκτέθηκαν στην παρακεταμόλη θα παρουσιάσουν κάτι από αυτά. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι ανατομικές ή ορμονικές διαφορές που εντοπίζονται σε νεαρή ηλικία δεν μεταφράζονται αυτόματα σε αναπαραγωγικά προβλήματα δεκαετίες αργότερα.
Δε χρειάζεται ανησυχία, μόνο προσοχή
Οι συμμετέχουσες χρησιμοποιούσαν σχετικά μικρές δόσεις παρακεταμόλης και καμία δεν ξεπέρασε τη συνιστώμενη μέγιστη ημερήσια δόση των 4.000mg. Οι περισσότερες ανέφεραν ότι το έπαιρναν για πονοκεφάλους ή μυοσκελετικούς πόνους και όχι για σοβαρές ασθένειες.
Οι συγγραφείς δε συνιστούν στις έγκυες γυναίκες να αποφεύγουν εντελώς την παρακεταμόλη. Οι τρέχουσες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες εξακολουθούν να θεωρούν την παρακεταμόλη ως φάρμακο πρώτης επιλογής για τον πόνο και τον πυρετό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Η αποφυγή της κατάλληλης θεραπείας μπορεί να ενέχει άλλους κινδύνους – καταστάσεις όπως ο έντονος πόνος ή ο υψηλός πυρετός μπορεί επίσης να είναι επιβλαβείς για τη μητέρα και το αναπτυσσόμενο έμβρυο.
Οι αποφάσεις σχετικά με τη διαχείριση του πόνου πρέπει να είναι εξατομικευμένες και να συζητούνται με τον γιατρό. Για ορισμένα ήπια συμπτώματα, μέθοδοι όπως η ανάπαυση, η ενυδάτωση, η φυσιοθεραπεία, η κατάλληλη άσκηση, η θερμοθεραπεία ή άλλα υποστηρικτικά μέτρα μπορεί να είναι επαρκείς.
Μια συζήτηση σε εξέλιξη
Ο καθηγητής Christian De Geyter, επικεφαλής του Τμήματος Αναπαραγωγικής Ιατρικής και Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Βασιλείας, χαρακτήρισε τα ευρήματα εξαιρετικά σημαντικά. Υποστήριξε ότι «πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο η δόση, όσο και η διάρκεια της έκθεσης στην παρακεταμόλη». Ζήτησε, επιπλέον, να επανεξεταστούν οι συστάσεις σχετικά με τη χρήση της παρακεταμόλης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Οι ερευνητές παραμένουν επιφυλακτικοί. Η έρευνα ήταν παρατηρητική, επομένως παράγοντες εκτός από τη χρήση παρακεταμόλης θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εξήγηση των αποτελεσμάτων.
Προς το παρόν, η έρευνα παρατηρεί ότι η προγεννητική έκθεση στην παρακεταμόλη συσχετίστηκε με μετρήσιμες διαφορές στην αναπαραγωγική ανάπτυξη των γυναικών, αλλά παραμένει άγνωστο εάν αυτές οι διαφορές επηρεάζουν τη μελλοντική γονιμότητα. Θα χρειαστεί μακροχρόνια παρακολούθηση μέχρι την ενηλικίωση και την εμμηνόπαυση, για να διαπιστωθεί αν τα ευρήματα έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην αναπαραγωγική λειτουργία.
Διαβάστε επίσης
Παρακεταμόλη στην εγκυμοσύνη: Τι έδειξε μελέτη σε 120.000 αδέρφια για την ασφάλειά της
Η παρακεταμόλη στην κύηση δεν συνδέεται με κίνδυνο αυτισμού – Νέα μελέτη καθησυχάζει
Εγκυμοσύνη: Αυξημένος κίνδυνος υπέρτασης από χημικά σε πλαστικά, αρώματα και καλλυντικά
