*Γράφει η Δρ. Σταματούλα Τσικρικά, Secretary and Treasurer of UEMS Pneumology Section, ΔΣ Ελληνικής Εταιρείας Επείγουσας Ιατρικής
Η εποχικότητα των λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος, με κυριότερες εκπροσώπους το κοινό κρυολόγημα, την εποχική γρίπη, τη νόσο COVID-19 και τη λοίμωξη από τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV), αποτελεί καλά τεκμηριωμένο επιδημιολογικό φαινόμενο, καθώς τα ποσοστά νόσησης αυξάνονται με την πτώση της θερμοκρασίας. Η παρατεταμένη παραμονή σε κλειστούς χώρους και ο συγχρωτισμός διαμορφώνουν τις συνθήκες για αποτελεσματικότερη διασπορά των παθογόνων στην κοινότητα.
Η ανοδική πορεία των κρουσμάτων αναμένεται συνεπώς να αποτυπωθεί, το προσεχές διάστημα, σε αυξημένο αριθμό επισκέψεων και νοσηλειών στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα υγείας. Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα καταδεικνύουν γραμμική συσχέτιση μεταξύ της πτώσης της θερμοκρασίας και της αύξησης των αναπνευστικών λοιμώξεων αφού κάθε μείωση κατά 1°C συνδέεται με αύξηση του σχετικού κινδύνου κατά περίπου 4,3%.
Παρότι η κοινή αντίληψη απέδιδε παραδοσιακά τις ιώσεις αποκλειστικά στην έκθεση στο ψύχος, η σύγχρονη ιατρική επιστήμη διευκρινίζει ότι οι λοιμώξεις προκαλούνται από παθογόνους ιούς και μικροοργανισμούς οι οποίοι σχετίζονται εκτός των άλλων παραγόντων, όχι μόνο με τις εκάστοτε περιβαντολλογικές συνθήκες, αλλά και με την αποτελεσματικότητα των αμυντικών μηχανισμών του προσβαλλόμενου ατόμου.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο έγκαιρος εμβολιασμός συνιστά θεμελιώδες μέτρο προστασίας έναντι των αναπνευστικών λοιμώξεων, ιδίως για τα άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Η τήρηση των συστάσεων της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών για τη γρίπη, τη λοίμωξη COVID-19, τον RSV και την πνευμονιοκοκκική νόσο προασπίζει τόσο την ατομική όσο και τη Δημόσια Υγεία.
Όσον αφορά την εποχική γρίπη, το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για την περίοδο 2026-2027 προβλέπει ετήσιο εμβολιασμό για όλα τα άτομα ηλικίας άνω των έξι μηνών, με προτεραιότητα στις ομάδες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο νόσησης και σοβαρών επιπλοκών. Διατίθενται κυρίως τα τριδύναμα εμβόλια, ενώ για τους ηλικιωμένους άνω των 65 ετών και τους ανοσοκατεσταλμένους προκρίνονται σκευάσματα υψηλής δόσης ή με ανοσοενισχυτικό, τα οποία επάγουν ισχυρότερη ανοσολογική απάντηση.
Το εμβόλιο έναντι του RSV συνιστάται σε μία εφάπαξ δόση για όλους τους ενήλικες άνω των 75 ετών και για τους ενήλικες 60-74 ετών με συννοσηρότητες, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, η καρδιακή ανεπάρκεια και ο σακχαρώδης διαβήτης. Συνιστάται επίσης σε εγκύους ηλικίας 18 ετών και άνω μεταξύ της 32ης και της 36+6 εβδομάδας κύησης, εφόσον η αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού εμπίπτει στο διάστημα από 1 Νοεμβρίου έως 31 Μαρτίου. Σύμφωνα με τα έως σήμερα δεδομένα, τα εγκεκριμένα εμβόλια παρέχουν προστασία διάρκειας έως και τριών ετών.
Η ευρεία χρήση του πνευμονιοκοκκικού εμβολίου έχει συμβάλει στη μείωση της επίπτωσης και της θνησιμότητας από πνευμονιοκοκκική πνευμονία, τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες. Η ενεργητική ανοσοποίηση κατέχει επιπλέον σημαντική θέση στον περιορισμό της αντιβιοτικής αντοχής στους ευρέως χρησιμοποιούμενους αντιμικροβιακούς παράγοντες. Το ζήτημα αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τη χώρα, όπου η κατάχρηση και η μη ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών παραμένει διαδεδομένη πρακτική.
Τέλος, για την περίοδο 2026-2027 συνιστάται ο εμβολιασμός έναντι της COVID-19 με το επικαιροποιημένο εμβόλιο που στοχεύει την παραλλαγή XFG, με έμφαση στα άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσου λόγω ηλικίας, υποκείμενου νοσήματος ή άλλης κατάστασης.
Διαβάστε επίσης
