Για πολλά χρόνια, η εικόνα που συνόδευε τον καρκίνο πνεύμονα ήταν σχεδόν στερεοτυπική: Ένας άνδρας μεγαλύτερης ηλικίας που καπνίζει πολλά χρόνια. Η εικόνα αυτή, όμως, αλλάζει.
Η διάγνωση του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ έφερε ξανά στο προσκήνιο μία μεταβολή που οι ογκολόγοι παρακολουθούν τα τελευταία χρόνια: Περισσότερες γυναίκες, άνθρωποι που δεν κάπνισαν ποτέ, αλλά και νεότεροι ασθενείς διαγιγνώσκονται με τη νόσο.
Όπως εξηγεί με άρθρο της στο The Conversation, η Estelamari Rodriguez, Αναπληρώτρια Διευθύντρια Κοινοτικής Ενημέρωσης και Δράσεων στον τομέα της Ογκολογίας Θώρακος στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, δεν είναι όμως ο μοναδικός.
Όλο και περισσότερες γυναίκες στο «κάδρο»
Τα στοιχεία που παραθέτει η ειδικός είναι ενδεικτικά της αλλαγής. Σύμφωνα με την American Lung Association, τα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες έχουν αυξηθεί κατά 79% τα τελευταία 44 χρόνια, την ώρα που στους άνδρες μειώθηκαν κατά 43%. Μάλιστα, για πρώτη φορά οι διαγνώσεις μεταξύ νεαρών γυναικών ξεπερνούν εκείνες των συνομήλικων ανδρών.
Περίπου το 20% των γυναικών που διαγιγνώσκονται με καρκίνο πνεύμονα δεν έχουν καπνίσει ποτέ, ποσοστό υψηλότερο από το αντίστοιχο των ανδρών.
Η Estelamari Rodriguez, ως ογκολόγος με εξειδίκευση στους καρκίνους του θώρακα, αναφέρει ότι βλέπει στην κλινική πράξη νεότερες γυναίκες και μη καπνιστές να φτάνουν με μία νέα διάγνωση καρκίνου πνεύμονα. Και ακριβώς επειδή η νόσος θεωρείται απροσδόκητη σε αυτούς τους ανθρώπους, τόσο οι ίδιοι όσο και οι γιατροί τους μπορεί να μην υποψιαστούν εγκαίρως την αιτία των συμπτωμάτων, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η διάγνωση.
Καρκίνος πνεύμονα χωρίς κάπνισμα – Ποιοι παράγοντες ενοχοποιούνται
Το παθητικό κάπνισμα είναι ένας από τους γνωστούς παράγοντες κινδύνου, αλλά δεν είναι ο μόνος. Η ειδικός αναφέρει επίσης την ατμοσφαιρική ρύπανση, το ραδόνιο, τον αμίαντο, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου, καθώς την έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες στον χώρο εργασίας, όπως το αρσενικό, το βηρύλλιο, το κάδμιο, το πυρίτιο και το νικέλιο.
Παράλληλα, η έρευνα εξετάζει όλο και περισσότερο τον ρόλο της γενετικής προδιάθεσης. Μελέτες οικογενειών με ισχυρό ιστορικό καρκίνου πνεύμονα αναζητούν γονίδια που ενδεχομένως αυξάνουν την ευαισθησία στη νόσο, με στόχο στο μέλλον να εντοπιστούν νέοι βιοδείκτες που θα βοηθούν στην πρώιμη διάγνωση ανθρώπων υψηλού κινδύνου.
Το κενό στον προληπτικό έλεγχο
Εδώ βρίσκεται, σύμφωνα με την Rodriguez, μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις. Οι άνθρωποι που δεν έχουν καπνίσει δεν περιλαμβάνονται σήμερα στις κατευθυντήριες οδηγίες για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου πνεύμονα. Έτσι, ένας όγκος μπορεί να ανακαλυφθεί τυχαία ή αφού έχει ήδη προκαλέσει συμπτώματα.
Στις ΗΠΑ, ο έλεγχος με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης συνιστάται σε άτομα 50 έως 80 ετών με συγκεκριμένο ιστορικό καπνίσματος. Ωστόσο, ακόμη και μεταξύ όσων πληρούν τα κριτήρια, η συμμετοχή παραμένει χαμηλή: Λιγότερο από 6% των επιλέξιμων καπνιστών υποβάλλονται σε screening, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ειδικός.
Η έγκαιρη διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία. Όταν ο καρκίνος εντοπιστεί σε πρώιμο στάδιο, όπως συνέβη στην περίπτωση του Πάπα, μπορεί να αντιμετωπιστεί χειρουργικά, με δυνατότητα ίασης τόσο στους καπνιστές όσο και στους μη καπνιστές.
Τα συμπτώματα που μπορεί να παραβλεφθούν
Επίμονος βήχας, δύσπνοια, έντονη κόπωση και πόνος στην πλάτη, στο στήθος ή στον ώμο είναι συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με τον καρκίνο του πνεύμονα, αλλά εύκολα αποδίδονται σε άλλες καταστάσεις.
Στις γυναίκες και στους νεότερους ανθρώπους ο κίνδυνος καθυστέρησης μπορεί να είναι μεγαλύτερος, ακριβώς επειδή ο καρκίνος πνεύμονα δεν αποτελεί πάντοτε την πρώτη υποψία.
Τα τελευταία χρόνια, πάντως, η καλύτερη κατανόηση των μοριακών μεταβολών των όγκων έχει οδηγήσει σε νέες στοχευμένες θεραπείες και ανοσοθεραπείες, βελτιώνοντας την πρόγνωση πολλών ασθενών.
Για την Rodriguez, το μήνυμα που αναδεικνύεται είναι σαφές: Η αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων, η διεύρυνση του προσυμπτωματικού ελέγχου και η αξιοποίηση των γενετικών βιοδεικτών αποτελούν κρίσιμα βήματα απέναντι σε μια νόσο της οποίας το προφίλ του ασθενούς δεν είναι πια αυτό που πιστεύαμε.
Διαβάστε επίσης
Πάπας Λέων ΙΔ’: Τι είναι το αδενοκαρκίνωμα του πνεύμονα με το οποίο διαγνώστηκε
Με καρκίνο στον πνεύμονα διαγνώστηκε ο Πάπας Λέων, αφαιρέθηκε μέρος του δεξιού λοβού
Καρκίνος του πνεύμονα: 7 στους 10 φροντιστές με άγχος και εξουθένωση – Τα κενά στη στήριξη
