Στα 19 του χρόνια, ένας νεαρός φοιτητής στη Βρετανία περιμένει να μάθει εάν μία πρωτοποριακή επέμβαση θα του δώσει τη δυνατότητα που κάποτε πίστευε ότι είχε χάσει: Να αποκτήσει στο μέλλον βιολογικά παιδιά.
Ο νεαρός, που επέλεξε να διατηρήσει την ανωνυμία του, έγινε ο πρώτος άνθρωπος στη Βρετανία και μόλις ο δεύτερος παγκοσμίως που υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση ορχικού ιστού, ο οποίος είχε αφαιρεθεί και καταψυχθεί πριν από θεραπεία με υψηλές δόσεις χημειοθεραπείας. Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε από γιατρούς του NHS Lothian στο Εδιμβούργο και βασίζεται σε περισσότερο από μία δεκαετία έρευνας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου.
Η ιστορία του 19χρονου έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει έναν πιθανό νέο δρόμο για τη διατήρηση της γονιμότητας σε αγόρια που χρειάζεται να υποβληθούν σε θεραπείες ικανές να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη στην παραγωγή σπέρματος.
Τρία χρόνια στην κατάψυξη ο ιστός
Όπως αναφέρει ο Guardian, ο 19χρονος είχε διαγνωστεί με σοβαρή αιματολογική νόσο και το 2023 χρειάστηκε να υποβληθεί σε μεταμόσχευση μυελού των οστών. Η θεραπεία του περιλάμβανε υψηλές δόσεις χημειοθεραπείας, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη στα κύτταρα που είναι απαραίτητα για την παραγωγή σπερματοζωαρίων.
Πριν ξεκινήσει τη θεραπεία, οι γιατροί αφαίρεσαν και κατέψυξαν ορχικό ιστό του, με την προοπτική να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον. Τρία χρόνια αργότερα, οι εξετάσεις έδειξαν ότι δεν υπήρχαν σπερματοζωάρια στο σπέρμα του.
Τον Αύγουστο του 2026, οι γιατροί του NHS Lothian προχώρησαν στο επόμενο, πειραματικό βήμα: Mεταμόσχευσαν μέρος του κατεψυγμένου ιστού πίσω στο σώμα του νεαρού, με την ελπίδα ότι θα αρχίσει να παράγει σπερματοζωάρια. Το εάν αυτό συνέβη, ωστόσο, δεν το γνωρίζουμε ακόμη.
Όπως σημειώνει το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ο 19χρονος έχει αναρρώσει καλά από την επέμβαση και παρακολουθείται στενά. Οκτώ μήνες μετά τη μεταμόσχευση, οι γιατροί σχεδιάζουν να αφαιρέσουν ένα μικρό τμήμα του μεταμοσχευμένου ιστού και να το εξετάσουν, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν έχουν παραχθεί σπερματοζωάρια.
«Πάντα ήθελα να αποκτήσω δικά μου παιδιά»
Μιλώντας για την εμπειρία του, ο 19χρονος δεν έκρυψε πόσο σημαντική είναι γι’ αυτόν ακόμη και η πιθανότητα αποκατάστασης της γονιμότητάς του. Όπως αναφέρει ο Guardian, ο νεαρός δήλωσε ότι η γονιμότητα είναι ένα ζήτημα με το οποίο δυσκολεύεται εδώ και πολύ καιρό. «Πάντα ήθελα να αποκτήσω δικά μου παιδιά», είπε, εξηγώντας ότι σταδιακά είχε αρχίσει να αποδέχεται πως αυτό ίσως να μην ήταν ποτέ δυνατό. Δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν θα πετύχει», παραδέχθηκε. Ωστόσο, σύμφωνα με τη δήλωσή του που δημοσιεύει και το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, η επέμβαση του έχει δώσει «πραγματική ελπίδα για το μέλλον».
Γιατί η μέθοδος μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα για τα παιδιά
Η σημασία της επέμβασης ξεπερνά την περίπτωση του συγκεκριμένου 19χρονου. Η κατάψυξη σπέρματος αποτελεί καθιερωμένη επιλογή για εφήβους μετά την εφηβεία και ενήλικες που πρόκειται να υποβληθούν σε θεραπείες οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τη γονιμότητά τους. Για τα αγόρια πριν από την εφηβεία, όμως, αυτή η δυνατότητα δεν υπάρχει, καθώς δεν παράγουν ακόμη ώριμα σπερματοζωάρια.
Όπως εξηγεί το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ο ορχικός ιστός περιέχει σπερματογόνια βλαστοκύτταρα, από τα οποία αρχίζει η παραγωγή σπερματοζωαρίων μετά την εφηβεία.
Η νέα προσέγγιση βασίζεται στην αφαίρεση και κατάψυξη ενός μικρού τμήματος αυτού του ιστού πριν από μια θεραπεία που μπορεί να προκαλέσει υπογονιμότητα. Χρόνια αργότερα, ο ιστός μπορεί να μεταμοσχευθεί ξανά στον ίδιο ασθενή, με στόχο να ξεκινήσει η παραγωγή σπέρματος.
Η πρώτη περίπτωση στον κόσμο
Η τεχνική έχει ήδη δώσει μια πρώτη σημαντική ένδειξη ότι μπορεί να λειτουργήσει στον άνθρωπο. Νωρίτερα μέσα στο 2026, στο Βέλγιο, ορχικός ιστός που είχε αφαιρεθεί και καταψυχθεί πριν από την εφηβεία μεταμοσχεύθηκε ξανά χρόνια αργότερα. Όπως αναφέρουν τόσο ο Guardian όσο και το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ο ιστός παρήγαγε ώριμα σπερματοζωάρια, στην πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση αυτού του είδους στον κόσμο.
Η επέμβαση του 19χρονου στο Εδιμβούργο είναι η δεύτερη. Το ενδιαφέρον για τη μέθοδο είναι ήδη σημαντικό. Σύμφωνα με στοιχεία του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, περισσότεροι από 1.200 ασθενείς στη Βρετανία και 3.100 παγκοσμίως έχουν ήδη καταψύξει ορχικό ιστό με την προοπτική να μπορέσει να αξιοποιηθεί στο μέλλον.
Ένα βήμα προς τη διατήρηση της γονιμότητας
Ο καθηγητής Αναπτυξιακής Ενδοκρινολογίας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου Rod Mitchell, ο οποίος ηγείται της σχετικής ερευνητικής προσπάθειας, χαρακτηρίζει την εξέλιξη σημαντικό βήμα προς τη δυνατότητα να βοηθηθούν αγόρια που υποβάλλονται σε θεραπείες επιβαρυντικές για τη γονιμότητά τους ώστε να μπορέσουν στο μέλλον να αποκτήσουν βιολογικά παιδιά.
Οι επιστήμονες, πάντως, παραμένουν προσεκτικοί. Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε, αλλά δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι ο μεταμοσχευμένος ιστός του 19χρονου παράγει σπερματοζωάρια.
Η απάντηση αναμένεται τους επόμενους μήνες. Εάν είναι θετική, θα προσθέσει ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο στις προσπάθειες να μετατραπεί μια πειραματική τεχνική σε πραγματική επιλογή διατήρησης της γονιμότητας για παιδιά που αναγκάζονται να υποβληθούν σε ιδιαίτερα επιβαρυντικές θεραπείες.
Διαβάστε επίσης
Για πρώτη φορά 66χρονος έζησε 9 μήνες με νεφρό χοίρου σε αναμονή μεταμόσχευσης
Μεταμοσχεύσεις… χωρίς σύνορα: 35 ελληνικά μοσχεύματα έσωσαν τη ζωή ασθενών στο εξωτερικό
