Η ημικρανία δεν εξαντλείται στον πονοκέφαλο. Για ορισμένους ασθενείς, οι οπτικές διαταραχές, το μούδιασμα ή η δυσκολία στην ομιλία που χαρακτηρίζουν την αύρα είναι το πιο εξουθενωτικό κομμάτι της νόσου. Σε αυτή την ομάδα στρέφεται μια σουηδική έρευνα, εξετάζοντας τις δυνατότητες ενός ήδη διαθέσιμου φαρμάκου: της λαμοτριγίνης.
Σύμφωνα με ανακοίνωση στο EurekAlert!, η χορήγησή της συνδέθηκε με υποχώρηση των ημερών με αύρα από 6,9 σε 1,4 τον μήνα, κατά μέσο όρο. Πρόκειται για μείωση περίπου 80%, σε μελέτη 81 ασθενών που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Neurology.
Όταν η αύρα γίνεται το κύριο πρόβλημα
Στην Ελλάδα, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι υποφέρουν από ημικρανία, σύμφωνα με τον Σύλλογο Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος. Ο φορέας εκτιμά ότι η νόσος αφορά περίπου το 10% του πληθυσμού, ενώ στις γυναίκες το ποσοστό φτάνει το 18-20%.
Διεθνώς, έως και το ένα τρίτο των ανθρώπων με ημικρανία εμφανίζουν αύρα, δηλαδή παροδικά νευρολογικά συμπτώματα, που επηρεάζουν κυρίως την όραση, αλλά μπορεί να αφορούν και τις αισθήσεις ή τον λόγο. Παρά την πρόοδο στην αντιμετώπιση της ημικρανίας, δεν υπάρχει καθιερωμένη θεραπεία που να στοχεύει ειδικά την αύρα.
Όπως εξηγεί ο Gürdal Sahin, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Lund και νευρολόγος στην κλινική Skåneuro, «οι ημικρανίες με και χωρίς αύρα συχνά αντιμετωπίζονται με παρόμοιο τρόπο, παρόλο που η αύρα φαίνεται να βασίζεται εν μέρει σε διαφορετικούς μηχανισμούς από τον ίδιο τον πονοκέφαλο».
Τι άλλαξε για τους 81 ασθενείς
Η λαμοτριγίνη χρησιμοποιείται στην επιληψία και τη διπολική διαταραχή, αλλά δεν είναι εγκεκριμένη για την ημικρανία. Το ενδιαφέρον των ερευνητών προκύπτει από την επίδρασή της στη δραστηριότητα των νευρώνων. Θεωρητικά, θα μπορούσε να περιορίζει τη διάδοση ενός κύματος μεταβολής της ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκεφαλικό φλοιό, το οποίο θεωρείται ότι συνδέεται με την αύρα.
Η ομάδα ανέλυσε στοιχεία ανθρώπων με συχνά ή ιδιαίτερα ενοχλητικά συμπτώματα αύρας, οι οποίοι είχαν λάβει λαμοτριγίνη σε νευρολογική κλινική του Lund μεταξύ 2014 και 2022.
Συνολικά, 69 από τους 81 ασθενείς, δηλαδή περίπου το 85%, εμφάνισαν τουλάχιστον 50% λιγότερες ημέρες με αύρα. Οι αριθμοί αφορούν τη συχνότητα εμφάνισης αυτών των συμπτωμάτων, όχι το σύνολο των κρίσεων ημικρανίας ούτε την ένταση του πονοκεφάλου.
Ωστόσο, η αξιολόγηση μιας πιθανής θεραπείας δεν περιορίζεται στο όφελός της. Στη μελέτη, 29 ασθενείς εμφάνισαν ανεπιθύμητες ενέργειες, συχνότερα δερματικές εκδηλώσεις, και πέντε σταμάτησαν τη λήψη του φαρμάκου. Επίσης, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η βραδύτερη αύξηση της δόσης συνδεόταν με λιγότερες παρενέργειες, στοιχείο που μπορεί να βοηθήσει στον σχεδιασμό επόμενων δοκιμών.
Από την ένδειξη στην απόδειξη
Το επόμενο βήμα είναι να εξεταστεί η λαμοτριγίνη σε συνθήκες που επιτρέπουν ασφαλέστερα συμπεράσματα. Η αναδρομική καταγραφή δεν μπορεί να αποκλείσει άλλες εξηγήσεις για τη βελτίωση, όπως τις φυσικές διακυμάνσεις των συμπτωμάτων.
«Καθώς η μελέτη είναι αναδρομική και δεν διαθέτει ομάδα ελέγχου, τα αποτελέσματα πρέπει να επιβεβαιωθούν», τονίζει η Sena Uzun, διδακτορική φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Lund. Σύμφωνα με την ίδια, η ομάδα προχωρά σε εθνική, τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή δοκιμή με εικονικό φάρμακο: οι συμμετέχοντες θα κατανεμηθούν τυχαία στις ομάδες, χωρίς οι ίδιοι ή οι ερευνητές που τους αξιολογούν να γνωρίζουν ποια αγωγή λαμβάνουν.
Αν το όφελος επιβεβαιωθεί, ένα ήδη διαθέσιμο φάρμακο θα μπορούσε να αποκτήσει έναν νέο θεραπευτικό ρόλο.
Οι τέσσερις φάσεις της ημικρανίας
Μια κρίση, σύμφωνα με την ανακοίνωση, μπορεί να περιλαμβάνει τέσσερις φάσεις, χωρίς όλοι οι ασθενείς να τις βιώνουν όλες ή σε κάθε επεισόδιο:
- Πρόδρομη φάση: Ώρες ή ημέρες πριν από την κρίση μπορεί να εμφανιστούν κόπωση, ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης και ευαισθησία στο φως ή τον ήχο.
- Αύρα: Οπτικές, αισθητικές ή γλωσσικές διαταραχές, με συνήθη διάρκεια 5-60 λεπτών για κάθε μεμονωμένο σύμπτωμα.
- Φάση κεφαλαλγίας: Πονοκέφαλος διάρκειας 4-72 ωρών, συχνά με ναυτία, έμετο και αυξημένη ευαισθησία στο φως, τον ήχο και τις οσμές.
- Μεταδρομική φάση: Κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης και αίσθημα νοητικής νωθρότητας, που μπορεί να επιμένουν για 24-48 ώρες.
Διαβάστε επίσης
Οι εργαζόμενοι με ημικρανία «κοστίζουν» στην Ελλάδα 5,56 δισ. ευρώ τον χρόνο
Λιγότερες κρίσεις ημικρανίας με νέα φάρμακα που μειώνουν πόνο και παρενέργειες
Ο μικροσκοπικός εχθρός που χειροτερεύει τις κρίσεις ημικρανίας – Βρίσκεται παντού
