Για τους ανθρώπους που ζουν με HIV, η θεραπεία είναι μια πράξη συνέπειας. Κάθε μέρα, για χρόνια ή και δεκαετίες. Η σύγχρονη αντιρετροϊκή αγωγή έχει αλλάξει ριζικά την πορεία της λοίμωξης, κρατώντας τον ιό σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα και αποτρέποντας τη σεξουαλική μετάδοσή του.
Νέα διεθνής κλινική δοκιμή στο The New England Journal of Medicine έδειξε πως ένα χάπι που λαμβάνεται μία φορά την εβδομάδα διατήρησε τον HIV υπό έλεγχο τόσο αποτελεσματικά όσο και η καθιερωμένη καθημερινή θεραπεία. Συγκεκριμένα, η εξεταζόμενη αγωγή συνδυάζει δύο αντιρετροϊκά φάρμακα σε ένα δισκίο, την ισλατραβίρη και τη λενακαπαβίρη.
Ο συγκεκριμένος εβδομαδιαίος συνδυασμός παραμένει πειραματικός και δεν έχει ακόμη εγκριθεί για κλινική χρήση.
Η μελέτη φάσης 3, με την ονομασία ISLEND-1, περιέλαβε 607 ενήλικες σε 106 κέντρα και 12 χώρες. Όλοι είχαν ήδη πετύχει ιική καταστολή, με ιικό φορτίο κάτω από 50 αντίγραφα ανά χιλιοστόλιτρο για τουλάχιστον έξι μήνες. Οι 304 πέρασαν στην εβδομαδιαία αγωγή, ενώ οι υπόλοιποι (303) συνέχισαν την ημερήσια θεραπεία.
Στις 48 εβδομάδες, κανένας από όσους έλαβαν το εβδομαδιαίο χάπι δεν είχε ιικό φορτίο ίσο ή υψηλότερο από 50 αντίγραφα ανά χιλιοστόλιτρο. Στην ομάδα ελέγχου, το όριο αυτό ξεπεράστηκε από έναν συμμετέχοντα. Επίσης, σε αμφότερες ομάδες παρατηρήθηκε ότι πάνω από το 93% διατήρησε την ιική καταστολή. Δεν καταγράφηκε ιολογική αποτυχία, ενώ οι δείκτες CD4, που δείχνουν την κατάσταση του ανοσοποιητικού, παρέμειναν σταθεροί.
Ο Charles Flexner, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Johns Hopkins, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε στο Healthline τα δεδομένα «πολύ πειστικά», ενώ τόνισε πως «ένα εβδομαδιαίο χάπι με δύο φάρμακα κατά του HIV μπορεί να εμποδίζει την αναπαραγωγή του ιού με την ίδια επιτυχία με το καθιερωμένο σχήμα».
Από 365 δόσεις σε 52
Το σημαντικό δεν είναι μόνο ότι η αγωγή λειτούργησε αλλά και το πώς μπορεί να ωφελήσει την καθημερινότητα των ατόμων.
Οι συγγραφείς της μελέτης μιλούν για την «κόπωση από τα χάπια»: την ψυχική, συναισθηματική ή πρακτική εξάντληση που συνδέεται με τη σταθερή λήψη φαρμάκων. Για έναν άνθρωπο με HIV, ένα δισκίο την ημέρα μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από θεραπεία – μια διαρκής υπενθύμιση της νόσου.
Ένα εβδομαδιαίο σχήμα θα μείωνε τις προγραμματισμένες δόσεις από 365 τον χρόνο σε 52. Αυτό δεν καταργεί την ανάγκη συνέπειας αλλά «ελαφρύνει» τη διαδικασία της αγωγής.
Αισιοδοξία με… όρια
Η εικόνα ασφάλειας ήταν παρόμοια στις δύο ομάδες. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ήπιες ή μέτριες, όπως λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, διάρροια, πονοκέφαλος και ναυτία.
Ο Michael Saag, διευθυντής του Center for AIDS Research, σημείωσε ότι «με κάθε νέο θεραπευτικό σχήμα μπορεί να προκύψουν ζητήματα μακροπρόθεσμης ασφάλειας». Πρόσθεσε, πάντως, ότι υπάρχουν ήδη σημαντικά δεδομένα για τα δύο δραστικά συστατικά από άλλα ερευνητικά προγράμματα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από εγκεκριμένες χρήσεις τους σε διαφορετικά θεραπευτικά σχήματα.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζουν οι συγγραφείς, η εβδομαδιαία αγωγή δεν αποτελεί θεραπεία για τη χρόνια ηπατίτιδα Β. Επιπλέον, η μελέτη δεν σχεδιάστηκε ειδικά για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη συνεπή λήψη της καθημερινής αγωγής, δηλαδή μια ομάδα που θα μπορούσε θεωρητικά να ωφεληθεί ιδιαίτερα από λιγότερες δόσεις.
Οι συμμετέχοντες είχαν ήδη δείξει ότι μπορούν να ακολουθούν σωστά τη θεραπεία τους. Άρα τα ευρήματα είναι ισχυρά για ανθρώπους με σταθερά ελεγχόμενο HIV, αλλά δεν απαντούν ακόμη σε όλα τα (ανοιχτά) ερωτήματα.
Περισσότερες (διαθέσιμες) επιλογές
Η θεραπεία του HIV έχει διανύσει μεγάλη απόσταση: από πολύπλοκα σχήματα πολλών χαπιών, σε αγωγές ενός ημερήσιου δισκίου και – πλέον – σε μακράς δράσης επιλογές. Οι ενέσιμες θεραπείες υπάρχουν, αλλά δεν ταιριάζουν σε όλους. Ένα χάπι την εβδομάδα μπορεί να λειτουργήσει ως ενδιάμεση λύση.
Η Chloe Orkin, καθηγήτρια στο Queen Mary University of London και συγγραφέας της μελέτης, στάθηκε (και) στο ζήτημα του στίγματος. «Εξακολουθεί να επηρεάζει τους ανθρώπους που ζουν με HIV», δήλωσε, σημειώνοντας ότι περισσότερες επιλογές μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς να λαμβάνουν ορθά τη θεραπεία τους και να έχουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.
Προς το παρόν, η δοκιμή συνεχίζεται και αναμένονται δεδομένα 96 εβδομάδων. Μέχρι να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση και να αποφανθούν οι ρυθμιστικές αρχές, το εβδομαδιαίο χάπι δεν αποτελεί διαθέσιμη θεραπευτική επιλογή. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η θεραπεία του HIV κινείται προς μια πιο ευέλικτη και εξατομικευμένη μορφή.
Διαβάστε επίσης
Ελληνική μελέτη αποκαλύπτει πώς θα αποφύγουμε πάνω από 1.000 νέες διαγνώσεις HIV έως το 2030
Η PrEP ήρθε στην Ελλάδα και έφερε ελπίδα για ένα μέλλον χωρίς HIV – Τι προσφέρει και ποιους αφορά
