Νέα ένταση προκαλεί στον χώρο της αισθητικής ιατρικής η απόφαση του υπουργείου Υγείας να καθορίσει εκ νέου ποιοι γιατροί έχουν δικαίωμα να πραγματοποιούν θεραπείες με βοτουλινική τοξίνη και υαλουρονικό οξύ για αισθητικούς σκοπούς.
Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν γνωρίσει μεγάλη ανάπτυξη και στην Ελλάδα, βρίσκονται εδώ και καιρό στο επίκεντρο μιας ευρύτερης συζήτησης για τα όρια των ιατρικών ειδικοτήτων, την επάρκεια της εκπαίδευσης και την ασφάλεια των ασθενών.
Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να βάλει σαφέστερους κανόνες, προκαλεί όμως εκ νέου αντιπαράθεση ανάμεσα σε επιστημονικούς φορείς και επαγγελματικές ομάδες, που θεωρούν ότι αποκλείονται από πράξεις σχετικές με το γνωστικό τους αντικείμενο.
Μόνο τρεις ειδικότητες για αισθητικές ενέσιμες πράξεις
Με βάση το νέο πλαίσιο, οι αισθητικές θεραπείες με βοτουλινική τοξίνη και υαλουρονικό οξύ θα μπορούν να πραγματοποιούνται αποκλειστικά από γιατρούς με ειδικότητα στην πλαστική χειρουργική, τη δερματολογία και τη στοματική και γναθοπροσωπική χειρουργική.
Η επιλογή αυτή περιορίζει σημαντικά το εύρος των επαγγελματιών που είχαν έως σήμερα δυνατότητα εμπλοκής στις συγκεκριμένες παρεμβάσεις και, ουσιαστικά, κλείνει το θεσμικό περιθώριο που είχε δημιουργηθεί για άλλες ειδικότητες. Το υπουργείο φαίνεται να επιδιώκει ένα περισσότερο αυστηρό και ελεγχόμενο πλαίσιο, κυρίως ως προς τις αισθητικές εφαρμογές των ενέσιμων υλικών, οι οποίες έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια.
Πώς ξεκίνησε η διαμάχη
Η αντιπαράθεση γύρω από το Botox δεν είναι καινούργια. Το 2024 είχε εκδοθεί απόφαση που αναγνώριζε ως βασικές ειδικότητες την πλαστική χειρουργική, τη δερματολογία και τη στοματική και γναθοπροσωπική χειρουργική, άφηνε όμως ανοιχτό το πεδίο και για άλλους γιατρούς υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Νευρολόγοι, νευροχειρουργοί και οφθαλμίατροι είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν ενέσιμες θεραπείες για αυστηρά θεραπευτικούς σκοπούς, σε συγκεκριμένες ανατομικές περιοχές και μόνο για παθήσεις με τεκμηριωμένες ιατρικές ενδείξεις.
Η διαφοροποίηση ανάμεσα στην αισθητική και τη θεραπευτική χρήση αποτέλεσε βασικό στοιχείο της προηγούμενης ρύθμισης. Στην πράξη, όμως, η εφαρμογή της δημιούργησε ερωτήματα σχετικά με τα ακριβή όρια κάθε ειδικότητας και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να ελέγχονται.
Οι αντιδράσεις των οδοντιάτρων
Ιδιαίτερα έντονη ήταν τότε η αντίδραση του οδοντιατρικού κλάδου. Οι οδοντίατροι υποστήριξαν ότι η βοτουλινική τοξίνη και το υαλουρονικό οξύ δεν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για αισθητικές παρεμβάσεις, αλλά μπορούν να αποτελέσουν θεραπευτικά εργαλεία για παθήσεις της στοματικής και γναθοπροσωπικής περιοχής.
Μεταξύ των ενδείξεων που επικαλέστηκαν περιλαμβάνονται ο βρουξισμός, δηλαδή το έντονο σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών, καθώς και ορισμένες μυϊκές δυστονίες.
Ύστερα από τις αντιδράσεις, το υπουργείο Υγείας εξέδωσε τροποποιητική απόφαση, με την οποία οι οδοντίατροι εντάχθηκαν στις επαγγελματικές κατηγορίες που μπορούσαν να πραγματοποιούν τις συγκεκριμένες πράξεις. Η ρύθμιση αυτή παρέμεινε σε ισχύ μέχρι την πρόσφατη αλλαγή.
Η «γκρίζα ζώνη» που επιχειρεί να κλείσει το υπουργείο
Η διεύρυνση των εξαιρέσεων δημιούργησε, με τον χρόνο, ένα σύνθετο τοπίο. Οι διαφορετικές ερμηνείες ως προς το τι θεωρείται θεραπευτική και τι αισθητική πράξη, σε συνδυασμό με τη δυσκολία αποτελεσματικού ελέγχου, οδήγησαν σε μια θεσμική ασάφεια.
Η νέα υπουργική απόφαση επιχειρεί να βάλει τέλος σε αυτή τη «γκρίζα ζώνη», οριοθετώντας με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιοι έχουν δικαίωμα να πραγματοποιούν ενέσιμες αισθητικές παρεμβάσεις.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με τη λογική της ρύθμισης, είναι να υπάρχει πιο σαφής αντιστοίχιση ανάμεσα στην εκπαίδευση κάθε ειδικότητας και στις πράξεις που επιτρέπεται να εκτελεί.
Παρέμβαση του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών
Οι νέες εξελίξεις προκάλεσαν κινητοποίηση στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, ο οποίος αναλαμβάνει πρωτοβουλία διαλόγου μετά τις επιστολές δεκατεσσάρων επιστημονικών και επαγγελματικών φορέων και τις αντιδράσεις που διατυπώθηκαν από μέλη της δερματολογικής κοινότητας.
Ο ΙΣΑ επισημαίνει ότι δεν πρέπει να θεσπίζονται αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί γιατρών από πράξεις που ανήκουν στο επιστημονικό τους πεδίο, εφόσον διαθέτουν την απαιτούμενη κατάρτιση, εμπειρία και εξειδίκευση.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι κάθε ιατρική πράξη πρέπει να πραγματοποιείται με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, τις επιστημονικές ενδείξεις και τους κανόνες της ιατρικής δεοντολογίας.
Ο Σύλλογος είχε ήδη ενημερώσει την ηγεσία του υπουργείου Υγείας για τις ενστάσεις που έχουν καταγραφεί, ζητώντας να επανεξεταστεί συνολικά το ζήτημα.
Σε άνοδο οι ενέσιμες θεραπείες στην Ελλάδα
Η αντιπαράθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της αυξανόμενης δημοτικότητας των μη χειρουργικών αισθητικών παρεμβάσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Εταιρείας Αισθητικής Πλαστικής Χειρουργικής, η Ελλάδα βρίσκεται στη 10η θέση παγκοσμίως ως προς τις θεραπείες με βοτουλινική τοξίνη και στην 9η θέση ως προς τις εφαρμογές υαλουρονικού οξέος, μεταξύ 32 χωρών που συμμετείχαν στην καταγραφή.
Μόνο το 2024 πραγματοποιήθηκαν στη χώρα τουλάχιστον 271.720 ενέσιμες αισθητικές θεραπείες. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν, μάλιστα, ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερος.
Το κόστος μπορεί να φτάσει τα 1.000 ευρώ τον χρόνο
Η οικονομική επιβάρυνση για όσους επιλέγουν τις συγκεκριμένες θεραπείες εξαρτάται από το είδος της παρέμβασης, την περιοχή εφαρμογής, την ποσότητα του υλικού και τη συχνότητα επανάληψης.
Καθώς τα αποτελέσματα τόσο της βοτουλινικής τοξίνης όσο και του υαλουρονικού οξέος δεν είναι μόνιμα, οι συνεδρίες συνήθως επαναλαμβάνονται μέσα στο έτος.
Έτσι, η συνολική ετήσια δαπάνη μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να προσεγγίσει ή και να φτάσει τα 1.000 ευρώ ανά άτομο.
Στο επίκεντρο η εκπαίδευση και η ασφάλεια
Πίσω από τη σύγκρουση των ειδικοτήτων βρίσκεται ένα ευρύτερο ζήτημα: ποια εκπαίδευση θεωρείται επαρκής για την ασφαλή εφαρμογή ενέσιμων αισθητικών θεραπειών.
Η απάντηση δεν αφορά μόνο τα επαγγελματικά δικαιώματα των γιατρών, αλλά και την προστασία των πολιτών, καθώς οι πράξεις αυτές, παρά τον μη χειρουργικό χαρακτήρα τους, δεν στερούνται κινδύνων και επιπλοκών.
Η νέα απόφαση μπορεί να περιορίζει το πεδίο εφαρμογής, ωστόσο η συζήτηση για την επιστημονική επάρκεια, την εξειδίκευση και τα όρια κάθε ειδικότητας φαίνεται ότι θα συνεχιστεί.
Διαβάστε επίσης
Αισθητικές επεμβάσεις: Ποιες προτιμούν οι Έλληνες – Ποια είναι η Nο1 επέμβαση παγκοσμίως
