Ένα κουτί φαρμάκων ξεχασμένο στο αυτοκίνητο. Μια συσκευή εισπνοών μέσα σε τσάντα. Μια πένα ινσουλίνης εκτεθειμένη για ώρα στη ζέστη. Στις μέρες του καύσωνα, τέτοιες μικρές καθημερινές αμέλειες μπορεί να έχουν μεγαλύτερη σημασία απ’ όση φανταζόμαστε.
Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, οι περισσότεροι θυμόμαστε το αντηλιακό και το νερό. Σπάνια όμως σκεφτόμαστε τα φάρμακά μας. Κι όμως, σύμφωνα με τα όσα αναφέρει στο The Conversation, η Dipa Kamdar, ανώτερη λέκτορας στον τομέα της Πρακτικής Φαρμακευτικής στο Πανεπιστήμιο Kingston, η θερμότητα μπορεί να αλλοιώσει αθόρυβα ορισμένα φάρμακα, κάνοντάς τα λιγότερο αποτελεσματικά ή ακόμη και μη ασφαλή.
Πολλά φάρμακα είναι πιο ευαίσθητα στη θερμοκρασία απ’ όσο νομίζουμε. Συχνά πρέπει να φυλάσσονται κάτω από τους 25°C, ιδανικά μεταξύ 15°C και 25°C. Όσα χρειάζονται ψυγείο πρέπει να διατηρούνται συνήθως σε θερμοκρασία 2°C έως 8°C, όπως αναγράφεται στη συσκευασία τους.
Πάνω από τους 25°C, η χημική δομή ορισμένων φαρμάκων μπορεί να αρχίσει να αλλοιώνεται, επηρεάζοντας τη δράση τους. Η υπερβολική ζέστη μπορεί επίσης να κάνει τις κρέμες να διαχωριστούν, τα υγρά φάρμακα να εξατμιστούν ή τις κάψουλες να λιώσουν.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται η ινσουλίνη. Επειδή είναι πρωτεΐνη, μπορεί να αλλάξει μορφή όταν εκτεθεί σε υψηλές θερμοκρασίες. Όταν συμβεί αυτό, ενδέχεται να μη λειτουργεί αποτελεσματικά. Γι’ αυτό οι κατασκευαστές συνιστούν η κλειστή ινσουλίνη να φυλάσσεται στο ψυγείο, ενώ οι ανοιγμένες πένες ή τα φιαλίδια να χρησιμοποιούνται σε θερμοκρασία δωματίου μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Το ίδιο ισχύει και για φάρμακα GLP-1, τα οποία χρησιμοποιούνται για τον διαβήτη τύπου 2 και τη διαχείριση του βάρους. Επειδή και αυτά είναι πρωτεϊνικής βάσης, μπορεί να αλλοιωθούν με τη ζέστη και να χάσουν μέρος της αποτελεσματικότητάς τους. Πριν από τη χρήση πρέπει να φυλάσσονται στο ψυγείο, ενώ μετά το άνοιγμα κάτω από τους 30°C.
Κίνδυνος υπάρχει και για τις συσκευές εισπνοών, οι οποίες περιέχουν αέρια που μπορεί να διασταλούν με τη θερμότητα. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την ποσότητα του φαρμάκου που απελευθερώνεται ή, σε ακραίες περιπτώσεις, να προκαλέσει ακόμη και έκρηξη της συσκευής.
Μελέτη σε συσκευές εισπνοών σαλβουταμόλης σε πραγματικές καλοκαιρινές συνθήκες, με θερμοκρασίες που συχνά έφταναν τους 40°C, έδειξε ότι αποδίδονταν έως και 12% λιγότερη σαλβουταμόλη, ενώ τα σωματίδια του αερολύματος ήταν μεγαλύτερα. Αυτό σημαίνει ότι λιγότερη δραστική ουσία φτάνει στους πνεύμονες και οι ασθενείς μπορεί να έχουν μικρότερη ανακούφιση από τα συμπτώματα του άσθματος.
Η ζέστη μπορεί να επηρεάσει ακόμη και ιατρικές συσκευές, όπως οι μετρητές σακχάρου. Σύντομη έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία 42°C και υγρασία 83% μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς υψηλές μετρήσεις, ακόμη και κατά 30% μέσα σε μόλις 15 λεπτά. Έτσι, ακόμη και μια σύντομη έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη υπερεκτίμηση της γλυκόζης.
Το πρόβλημα είναι ότι τα φάρμακα συχνά υπερθερμαίνονται σε σημεία της καθημερινότητας που δεν υποψιαζόμαστε. Το αυτοκίνητο είναι από τα χειρότερα μέρη, καθώς ένα σταθμευμένο όχημα μπορεί να ξεπεράσει τους 40°C σε μία ζεστή ημέρα. Επικίνδυνα είναι και τα περβάζια των παραθύρων, καθώς το άμεσο ηλιακό φως μπορεί να ζεστάνει τα φάρμακα πολύ περισσότερο από τη θερμοκρασία του δωματίου.
Τα μπάνια και οι κουζίνες δεν είναι ιδανικοί χώροι φύλαξης, καθώς η υγρασία και οι απότομες αλλαγές θερμοκρασίας μπορεί να επηρεάσουν τόσο τα φάρμακα όσο και τις συσκευές. Η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα: Ένα φάρμακο μπορεί να αντέξει για λίγο σε υψηλότερη θερμοκρασία, όμως αρκετές ημέρες καύσωνα αυξάνουν τον κίνδυνο αλλοίωσης και απώλειας δραστικότητας.
Για να προστατεύσετε τα φάρμακά σας, φυλάξτε τα στο πιο δροσερό σημείο του σπιτιού, μακριά από το φως του ήλιου. Ένα θερμόμετρο χώρου μπορεί να βοηθήσει, ενώ το κλείσιμο κουρτινών, στόρι και παραθύρων και η χρήση ανεμιστήρα μπορεί να μειώσουν τη θερμοκρασία στο δωμάτιο.
Στα ταξίδια χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή. Τα φάρμακα μπορεί να ζεσταθούν σε τσέπες και τσάντες, γι’ αυτό είναι προτιμότερο να μεταφέρονται σε ισοθερμικές θήκες ή μικρές τσάντες ψύξης. Δεν πρέπει όμως να ακουμπούν απευθείας σε παγοκύστες, καθώς και η κατάψυξη μπορεί να είναι εξίσου επιβλαβής με τη ζέστη. Και βέβαια, δεν πρέπει ποτέ να μένουν σε σταθμευμένο αυτοκίνητο.
Υπάρχουν και σημάδια που πρέπει να μας υποψιάσουν. Τα δισκία μπορεί να γίνουν μαλακά, εύθρυπτα ή να αλλάξουν χρώμα. Τα υγρά φάρμακα μπορεί να φαίνονται θολά ή να εμφανίσουν κρυστάλλους. Οι συσκευές εισπνοών μπορεί να είναι ζεστές στην αφή ή να αποδίδουν πιο αδύναμες δόσεις.
Κάθε αλλαγή στην εμφάνιση ή στη δράση ενός φαρμάκου πρέπει να ελέγχεται από φαρμακοποιό. Για όσους χρησιμοποιούν ινσουλίνη ή φάρμακα GLP-1, ανεξήγητα υψηλές τιμές σακχάρου μπορεί να είναι ένδειξη ότι το φάρμακο έχει αλλοιωθεί.
Οι καύσωνες μπορεί να μοιάζουν με απλή καλοκαιρινή ταλαιπωρία, όμως κρύβουν κινδύνους για τα φάρμακα. Όσο οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, η προστασία τους γίνεται τόσο σημαντική όσο και η προστασία του δέρματος από τον ήλιο.
Διαβάστε επίσης
Ηλεκτρολύτες ή νερό; Τι χρειαζόμαστε πραγματικά για ενυδάτωση στον καύσωνα
Τι να φοράμε στη ζέστη για να παραμείνουμε δροσεροί – Ποια είναι τα ιδανικά ρούχα
