Όλοι έχουμε ακούσει τη «νόσο Αλτσχάιμερ». Είναι μια λέξη που κουβαλά φόβο, καθώς συνδέεται με τη σταδιακή απώλεια μνήμης και ταυτότητας. Πίσω από αυτό το όνομα, όμως, κρύβεται ένας πραγματικός άνθρωπος: ο Γερμανός γιατρός Alois Alzheimer, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα, 19 Δεκεμβρίου, πριν 120 χρόνια. Και η ιστορία του έχει ενδιαφέρον, γιατί (μεταξύ άλλων) δείχνει πώς η προσεκτική παρατήρηση (σε μια εποχή χωρίς σύγχρονα μηχανήματα) μπορεί να αλλάξει την Ιατρική για πάντα.
Πώς «είδε» μια ασθένεια που δεν είχε όνομα
Στις αρχές του 1900, οι γιατροί έβλεπαν συχνά ηλικιωμένους με σύγχυση και απώλεια μνήμης. Αυτό θεωρούνταν, επί το πλείστον, «γεροντική κατάπτωση». Όταν όμως ο Alzheimer μελέτησε την περίπτωση μιας γυναίκας, της Auguste D., τα πράγματα δεν ταίριαζαν στο συνηθισμένο μοτίβο. Η γυναίκα παρουσίαζε (πολύ) έντονα συμπτώματα: ξεχνούσε, αποπροσανατολιζόταν, έβλεπε και άκουγε πράγματα που δεν υπήρχαν. Και πέθανε στα 50 της – ηλικία πολύ μικρή για να θεωρηθεί απλώς «γερατειά».
Το 1906, ο Alzheimer μίλησε γι’ αυτή την υπόθεση στο 37ο Συνέδριο Ψυχιάτρων στη Νότια Γερμανία. Εκεί είπε κάτι πρωτοποριακό για την εποχή: ότι πιθανότατα πρόκειται για μια «ασυνήθιστη νόσο του εγκεφαλικού φλοιού» και όχι για μια γενική ψυχική κατάσταση.
Τι βρήκε στον εγκέφαλο και γιατί ήταν σημαντικό
Το πιο καθοριστικό κομμάτι ήρθε μετά τον θάνατο της ασθενούς. Στη νεκροψία, ο Alzheimer παρατήρησε διάφορες ανωμαλίες. Συγκεκριμένα, ο εγκεφαλικός φλοιός ήταν πιο λεπτός από το φυσιολογικό, σημάδι ότι ο ιστός «μαραζώνει». Ταυτόχρονα, εντόπισε αλλοιώσεις: πλάκες (που συνδέονταν κυρίως με τους ηλικιωμένους) και παράξενους σχηματισμούς στα νευρικά κύτταρα, τα λεγόμενα (πλέον) νευροϊνιδιακά δεμάτια.
Χρησιμοποιώντας μια νέα τεχνική χρώσης, μπόρεσε να τα δει καθαρά στο μικροσκόπιο και να τα περιγράψει. Με απλά λόγια: δεν έμεινε μόνο στα συμπτώματα. Προσπάθησε να δείξει ότι υπάρχει συγκεκριμένη «υπογραφή» στον εγκέφαλο, κάτι μετρήσιμο και παρατηρήσιμο. Παρότι η ανακάλυψη ήταν σπουδαία, αρχικά δεν έλαβε την προσοχή που της άξιζε. Χρειάστηκε χρόνος, μέχρι η επιστημονική κοινότητα να αναγνωρίσει πόσο μεγάλο ήταν αυτό που είχε μόλις αποκαλυφθεί: το 1910 ο Kraepelin θα ονομάσει τη νόσο «νόσος του Alzheimer» στην 8η έκδοση του «Εγχειριδίου Ψυχιατρικής» (Handbook of Psychiatry).
Ποιος ήταν ο Alzheimer
Ο Alois Alzheimer (ολόκληρο όνομα: Aloysius Alzheimer) γεννήθηκε το 1864 στη Βαυαρία. Σπούδασε Ιατρική σε διάφορα πανεπιστήμια, αποφοιτώντας το 1887. Στη συνέχεια, εργάστηκε σε κρατικό άσυλο στη Φρανκφούρτη, γεγονός που πυροδότησε το ενδιαφέρον του για την έρευνα του φλοιού του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Μετά τον θάνατο της συζύγου του Cecilie Simonette Nathalie Wallerstein (με την οποία απέκτησαν δύο παιδιά, τη Gertrude και τον Hans) το 1901, μετακόμισε στο Μόναχο, έπειτα από πρόσκληση του Emil Kraepelin, ενός από τους σημαντικότερους ψυχιάτρους της εποχής. Εκεί, ξεκίνησε την εκπαίδευσή του στην ψυχιατρική και τη νευροπαθολογία, ενώ δίδαξε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ludwig-Maximilian.
Το 1910, ο Kraepelin έδωσε τελικά όνομα στη νόσο: στην 8η έκδοση του «Εγχειριδίου Ψυχιατρικής» την κατέγραψε ως «νόσος Alzheimer». Έτσι, το επώνυμο πέρασε από την ταυτότητα ενός ανθρώπου στην ονομασία μιας από τις πιο γνωστές ασθένειες του 20ού και του 21ου αιώνα.
Ο Alzheimer πέθανε νωρίς, το 1915, στα 51 του, αφού κόλλησε ένα σοβαρό κρυολόγημα που επιπλέχθηκε από ενδοκαρδίτιδα. Σήμερα, η διάγνωση της νόσου Alzheimer βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ίδιες βασικές τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν το 1906. Το γεγονός αυτό ξεχωρίζει, ειδικά αν σκεφτεί κανείς πόσο έχουν αλλάξει οι διαγνωστικές μέθοδοι σε πολλές άλλες ασθένειες -αλλά δείχνει και πόσο θεμελιώδης (και ακριβής) ήταν η ανακάλυψη του Alzheimer.
Photo: PIcryl
Πηγή: Alzheimer’s Disease International
Διαβάστε επίσης
Άνοια: Η κατάσταση των νεφρών σχετίζεται με τον κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ
Νόσος Αλτσχάιμερ: Το αρωματικό βότανο που βελτιώνει τη μνήμη και καταπολεμά τη φλεγμονή
Νόσος Αλτσχάιμερ: Το σημείο του σώματος που μαρτυρά πρόωρα τον κίνδυνο
