Η εικόνα που έχουμε για έναν «έξυπνο» άνθρωπο είναι συχνά – υπερβολικά – άκαμπτη: οργανωμένος, παραγωγικός, πάντα σε εγρήγορση, έτοιμος να απαντήσει, να λύσει, να προλάβει.
Όμως, η ανθρώπινη νοημοσύνη δεν λειτουργεί σαν μηχανή που μπορεί να αποδίδει στο μέγιστο χωρίς διακοπή. Οι γνωστικοί, σωματικοί και συναισθηματικοί πόροι είναι περιορισμένοι. Και όσοι ξέρουν να τους διαχειρίζονται… έξυπνα, δεν μοιάζουν πάντα με το στερεότυπο του ακούραστου «υπερ-αποδοτικού» ανθρώπου.
Μερικές φορές, όπως εξηγεί ο ψυχολόγος Mark Travers στο Psychology Today, οι συνήθειές τους μπορεί να παρεξηγηθούν ως τεμπελιά. Στην πραγματικότητα, βέβαια, ίσως αποκαλύπτουν έναν πιο ευφυή τρόπο λειτουργίας.
1. Αποφεύγουν την περιττή προσπάθεια
Η πρώτη συνήθεια μοιάζει αντιφατική: οι έξυπνοι άνθρωποι συχνά αποφεύγουν τη σκληρή δουλειά – όχι όμως με την έννοια της αδιαφορίας.
Αυτό που αποφεύγουν είναι η άσκοπη προσπάθεια. Αναζητούν πιο σύντομες διαδρομές, αυτοματοποιούν επαναλαμβανόμενες εργασίες, αμφισβητούν διαδικασίες που δεν αποφέρουν καρπούς και προτιμούν λύσεις που εξοικονομούν χρόνο και ενέργεια.
Δύο άνθρωποι μπορεί να φτάσουν στο ίδιο αποτέλεσμα, αλλά ο ένας να το κάνει ακολουθώντας κάθε πιθανό βήμα και ο άλλος εντοπίζοντας γρήγορα το μοτίβο που οδηγεί στη λύση. Το δεύτερο άτομο μπορεί να φαίνεται ότι προσπαθεί λιγότερο. Στην πραγματικότητα, έχει βρει τον πιο αποδοτικό τρόπο.
2. Προστατεύουν την ξεκούρασή τους
Ο ύπνος, ειδικά όταν χαρακτηρίζεται από την (μεγάλη) διάρκειά του ή όταν αποτελείται από αρκετές ανάπαυλες μέσα στην ημέρα, αντιμετωπίζεται σαν ένδειξη χαλαρότητας. Η νευροεπιστήμη, όμως, σχηματίζει μια διαφορετική εικόνα.
Δεν πρόκειται για παθητική αδράνεια αλλά για μια ενεργή διαδικασία που συνδέεται με την εδραίωση της μνήμης, τη μάθηση, τη συναισθηματική ρύθμιση, τη δημιουργική σκέψη και τη λήψη αποφάσεων.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στην ευφυΐα και ορισμένα μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια απογευματινού ύπνου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν συσχέτιση ανάμεσα στην ευέλικτη νοημοσύνη και χαρακτηριστικά του ύπνου που σχετίζονται με αποτελεσματικότερη γνωστική επεξεργασία.
Το εύρημα αμφισβητεί την εικόνα του «ιδιοφυούς» που θυσιάζει συστηματικά τον ύπνο για την παραγωγικότητα. Στην πραγματικότητα, η στέρηση ανάπαυλας πλήττει την προσοχή, τη μνήμη, την κρίση και τη συναισθηματική ισορροπία.
3. Δεν αντιδρούν σε όλα
Η τρίτη συνήθεια αφορά κάτι που πολλές φορές παρεξηγείται: την επιλογή να αφήνει κανείς ορισμένα πράγματα «να πέσουν κάτω».
Σε μια κουλτούρα που επιβραβεύει τη διαρκή αντίδραση, την άμεση απάντηση και την ανάγκη να έχει κανείς πάντα τον τελευταίο λόγο, η ψυχραιμία μπορεί να εκληφθεί ως αδιαφορία. Όμως δεν είναι πάντα έτσι.
Η ικανότητα να μην εμπλέκεται κάποιος σε κάθε σύγκρουση, να μη σπαταλά ενέργεια σε κάθε (κακεντρεχές) σχόλιο και να μην αναμασά κάθε ενόχληση μπορεί να αποτελεί ένδειξη συναισθηματικής νοημοσύνης. Πρακτικά, αφορά την επιλογή των μαχών. Δεν χρειάζεται κάθε προσβολή διόρθωση, κάθε απογοήτευση ανάλυση, κάθε πρόβλημα άμεση αντίδραση.
Έρευνες για τη ρύθμιση του στρες συνδέουν την ψυχολογική αποστασιοποίηση (την ικανότητα να αποσυνδέεται κανείς νοητικά από στρεσογόνους παράγοντες) με καλύτερη ψυχική υγεία και ευεξία.
Η ενέργεια είναι πόρος. Και η ευφυΐα δεν αποτυπώνεται μόνο στο πόσο γρήγορα σκέφτεται κανείς, αλλά και στο πότε επιλέγει να μη «σπαταλήσει» τη σκέψη του.
Η οφθαλμαπάτη της οκνηρίας
Τελικά, αυτό που μοιάζει με τεμπελιά μπορεί να είναι μια πιο ώριμη μορφή αυτορρύθμισης. Η ευφυΐα δεν φαίνεται μόνο στην ταχύτητα, την προσπάθεια ή τη διαρκή εγρήγορση, αλλά και στην ικανότητα να εξοικονομεί κανείς ενέργεια, να προστατεύει την ανάπαυσή του και να επιλέγει πού αξίζει πραγματικά να επενδύσει την προσοχή του.
Διαβάστε επίσης
Ευφυΐα: 12 παράξενες συνήθειες των πολύ έξυπνων ανθρώπων
Οι έξυπνοι άνθρωποι δεν έχουν μόνο υψηλό IQ – Έχουν και αυτά τα 10 χαρακτηριστικά
Ευφυΐα: Οι δύο «ενοχλητικές» συνήθειες που δείχνουν υψηλή νοημοσύνη
