Η συστηματική αργοπορία δεν είναι πάντα θέμα αδιαφορίας ή κακής οργάνωσης. Σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), που συνδέεται με τη λεγόμενη «χρονική τύφλωση».
Η «χρονική τύφλωση» αφορά στην αδυναμία ακριβούς εκτίμησης του χρόνου που απαιτεί μία δραστηριότητα ή του χρόνου που έχει ήδη περάσει. Πρόκειται για χαρακτηριστικό που έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με τη ΔΕΠΥ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με το φάσμα του αυτισμού.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Σύμφωνα με τους ειδικούς η χρονική τύφλωση σχετίζεται με τις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου, οι οποίες εδράζονται στους μετωπιαίους λοβούς. Για τα άτομα με ΔΕΠΥ, η δυσκολία αυτή μπορεί να προκαλέσει πραγματική λειτουργική επιβάρυνση στην καθημερινότητα.
«Όλοι μπορεί να αργούμε πού και πού. Στη ΔΕΠΥ, όμως, η καθυστέρηση επηρεάζει σοβαρά τη δουλειά, την οικογενειακή ζωή, τις σχέσεις και τη διαχείριση του χρόνου και των χρημάτων», εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια Stephanie Sarkis.
Δεν αργούν όλοι λόγω ΔΕΠΥ
Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι δεν έχουν όλοι όσοι αργούν ΔΕΠΥ και ότι η διαταραχή δεν αποτελεί αυτόματη δικαιολογία για τη συμπεριφορά.
Έρευνες δείχνουν ότι τα φάρμακα που χορηγούνται για τη ΔΕΠΥ μπορούν να μειώσουν συμπτώματα όπως η απροσεξία και, παράλληλα, να βελτιώσουν και την αίσθηση του χρόνου.
Οι διαφορετικοί λόγοι πίσω από την καθυστέρηση
Ο θεραπευτής Jeffrey Meltzer επισημαίνει ότι η επαναλαμβανόμενη καθυστέρηση δεν έχει πάντα την ίδια αιτία:
- Κάποιοι αποφεύγουν να φτάνουν νωρίς λόγω κοινωνικού άγχους.
- Άλλοι χρησιμοποιούν ασυνείδητα την καθυστέρηση για να νιώσουν ότι έχουν περισσότερο έλεγχο στη ζωή τους.
- Για άλλους η καθυστέρηση συνδέεται με αίσθηση ανωτερότητας και ανάγκη για προσοχή.
Πρακτικοί τρόποι για καλύτερη διαχείριση χρόνου
Όποια κι αν είναι η αιτία, όλοι παραμένουν υπεύθυνοι για το πώς η συμπεριφορά τους επηρεάζει τους άλλους.
Οι ειδικοί προτείνουν:
- χρήση smartwatch ή περισσότερων από ένα ρολόγια,
- αποφυγή περισπασμών από το κινητό,
- «διαχωρισμό των δραστηριοτήτων σε απλά, διαδοχικά βήματα,
- ρεαλιστικό προγραμματισμό χωρίς υπερφόρτωση.
Η μουσικός Alice Lovatt, η οποία διαγνώστηκε με ΔΕΠΥ στα 22 της, εφαρμόζει πλέον αυτές τις πρακτικές. Όπως λέει, αυτό που νόμιζε ότι ήταν 20 λεπτά αποδείχθηκε ότι διαρκεί σχεδόν 45.
«Δεν λειτουργεί πάντα τέλεια», παραδέχεται. «Αλλά πλέον είμαι πολύ πιο αξιόπιστη».
Η καθυστέρηση δεν είναι πάντα επιλογή. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα μιας υπαρκτής νευροαναπτυξιακής δυσκολίας. Η κατανόηση, όμως, δεν αναιρεί την ευθύνη. Με σωστή ενημέρωση και απλά εργαλεία, η σχέση μας με τον χρόνο μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά.
Διαβάστε επίσης
Βάδιση και στάση σώματος που σχετίζεται με αυτισμό και ΔΕΠΥ – Τα στοιχεία
Ποια ψηφιακά μέσα αποσπούν τους εφήβους και «ευθύνονται» για άνοδο της ΔΕΠΥ
ΔΕΠΥ: Γιατί αυξάνονται οι διαγνώσεις σε παιδιά και ενήλικες – Τι δείχνει μελέτη
