Άτομα με επιβαρυμένη ηπατική λειτουργία ενδέχεται να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ήπατος ή να επιβραδύνουν την εξέλιξή του μέσω μίας απλής διατροφικής παρέμβασης: Της μείωσης της πρόσληψης πρωτεΐνης. Αυτό δείχνει νέα μελέτη με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου Rutgers, η οποία δημοσιεύθηκε στο Science Advances.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, δίαιτες χαμηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη επιβράδυναν την ανάπτυξη ηπατικών όγκων και μείωσαν τη θνησιμότητα από καρκίνο σε ποντίκια. Παράλληλα, οι ερευνητές εντόπισαν τον μηχανισμό μέσω του οποίου η μειωμένη ικανότητα του ήπατος να αποβάλλει τα άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού μπορεί, άθελά της, να «τροφοδοτεί» τον καρκίνο.
Ο καρκίνος του ήπατος παραμένει από τις πιο θανατηφόρες μορφές πρωτοπαθούς καρκίνου στις Ηνωμένες Πολιτείες, με πενταετή επιβίωση μόλις περίπου 22%. Εκτιμάται ότι το 2025 θα καταγραφούν πάνω από 42.000 νέα περιστατικά και περισσότεροι από 30.000 θάνατοι.
Ωστόσο, ο πληθυσμός που διατρέχει αυξημένο κίνδυνο είναι πολύ μεγαλύτερος: περίπου ένας στους τέσσερις ενήλικες στις ΗΠΑ πάσχει από λιπώδη νόσο του ήπατος. Η πάθηση αυτή, σε συνδυασμό με τη ιογενή ηπατίτιδα ή τη μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο κίρρωσης και καρκίνου.
Γιατί η πρωτεΐνη παίζει καθοριστικό ρόλο
«Αν κάποιος έχει ηπατική νόσο ή βλάβη που εμποδίζει τη σωστή λειτουργία του ήπατος, θα πρέπει να εξετάσει σοβαρά τη μείωση της πρόσληψης πρωτεΐνης, ώστε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ήπατος», εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης, Wei-Xing Zong, διακεκριμένος καθηγητής Φαρμακευτικής στο Πανεπιστήμιο Rutgers.
Όταν καταναλώνουμε πρωτεΐνη, το άζωτο που περιέχεται σε αυτή μπορεί να μετατραπεί σε αμμωνία, μία ουσία τοξική για τον οργανισμό και ιδιαίτερα για τον εγκέφαλο. Ένα υγιές ήπαρ μετατρέπει την αμμωνία σε ουρία, η οποία αποβάλλεται μέσω των ούρων.
Στους ασθενείς με καρκίνο του ήπατος, όμως, η ικανότητα αυτή συχνά είναι μειωμένη. «Το κλινικό εύρημα ότι ο μηχανισμός απομάκρυνσης της αμμωνίας δεν λειτουργεί σωστά σε αυτούς τους ασθενείς είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες. Εκείνο που δεν γνωρίζαμε ήταν αν αυτό αποτελεί συνέπεια του καρκίνου ή αν συμβάλλει ενεργά στην ανάπτυξή του», σημειώνει ο ερευνητής.
Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη
Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, οι επιστήμονες προκάλεσαν την ανάπτυξη όγκων στο ήπαρ ποντικιών, χωρίς να επηρεάσουν αρχικά τον μηχανισμό αποβολής της αμμωνίας. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια γονιδιακής τροποποίησης, απενεργοποίησαν ένζυμα που συμμετέχουν στη διαδικασία αυτή σε ορισμένα από τα ζώα και συνέκριναν τα αποτελέσματα.
Τα ευρήματα ήταν εντυπωσιακά: Τα ποντίκια με αυξημένα επίπεδα αμμωνίας εμφάνισαν μεγαλύτερο φορτίο όγκων και πέθαναν πολύ ταχύτερα από εκείνα των οποίων ο μηχανισμός λειτουργούσε κανονικά.
Η περαιτέρω ανάλυση έδειξε ότι η περίσσεια αμμωνίας «ενσωματώνεται» σε μόρια απαραίτητα για την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιείται για τη σύνθεση αμινοξέων και νουκλεοτιδίων, δομικών συστατικών που χρειάζονται οι όγκοι για να πολλαπλασιαστούν.
Τι έδειξε η μείωση της πρωτεΐνης
Αφού τεκμηρίωσαν τον μηχανισμό, οι ερευνητές δοκίμασαν μία απλή παρέμβαση: Τη μείωση της διατροφικής πρωτεΐνης. Τα ποντίκια που τράφηκαν με δίαιτα χαμηλής πρωτεΐνης εμφάνισαν σημαντικά βραδύτερη ανάπτυξη όγκων και έζησαν πολύ περισσότερο από εκείνα που ακολούθησαν δίαιτα με φυσιολογικά επίπεδα πρωτεΐνης.
Για άτομα με υγιές ήπαρ, τα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας, καθώς ο οργανισμός τους μπορεί να διαχειριστεί επαρκώς ακόμη και υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης. Ωστόσο, τα δεδομένα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία για όσους πάσχουν από καρκίνο του ήπατος, λιπώδη νόσο, ιογενή ηπατίτιδα ή άλλες μορφές ηπατικής δυσλειτουργίας.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οποιαδήποτε αλλαγή στη διατροφή πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό. Οι γενικές οδηγίες στην ογκολογία συχνά συστήνουν αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης, ώστε οι ασθενείς να διατηρούν τη μυϊκή τους μάζα και τη δύναμή τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η ιδανική ισορροπία εξαρτάται από τη διάγνωση και τη λειτουργική κατάσταση του ήπατος. Για ασθενείς με αυξημένα επίπεδα αμμωνίας, όμως, η μείωση της κατανάλωσης πρωτεΐνης ενδέχεται να αποτελεί τον πιο απλό και αποτελεσματικό τρόπο περιορισμού της – και, ενδεχομένως, επιβράδυνσης της νόσου.
Διαβάστε επίσης
Γιατί νιώθουμε διαρκώς κουρασμένοι; Πότε φταίει η διατροφή – Δείτε βίντεο
Κρεατίνη: Ο σούπερ σταρ – «σύμμαχος» των γυναικών που λίγες γνωρίζουν – Ποια τα οφέλη της
Λιπώδες ήπαρ: Το διατροφικό πλάνο που οδηγεί σε ταχεία απώλεια βάρους και μειώνει το λίπος
