Ανοιχτά φώτα ή σβηστά; Η συγκεκριμένη διαμάχη είναι υπαρκτή σε αρκετά γραφεία, δημιουργώντας μικρές προστριβές. Μήπως, όμως, όσοι τα θέλουν σβηστά έχουν κι ένα λόγο παραπάνω; Μια νέα μελέτη του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν αναδεικνύει μια λιγότερο γνωστή διάσταση του εσωτερικού τεχνητού φωτισμού: την πιθανή επίδρασή της στο βιολογικό ρολόι, στον μεταβολισμό και στην αναπαραγωγική λειτουργία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι πειραματόζωα που εκτέθηκαν σε συμβατικό φωτισμό φθορισμού, αντίστοιχο με εκείνον των γραφείων, παρουσίασαν ασθενέστερους κιρκάδιους ρυθμούς, συχνότερα αυξημένα επίπεδα σακχάρου και σημαντικά μειωμένη κινητικότητα των σπερματοζωαρίων, σε σύγκριση με ζώα που ζούσαν υπό φωτισμό αντίστοιχο του φυσικού φωτός της ημέρας.
Ωστόσο, παρατηρήθηκε και κάτι θετικό: ακόμα και μία ώρα έκθεσης σε φωτισμό που προσομοίωνε το φυσικό φως, κατά το μεσημέρι, φάνηκε να βελτιώνει εν μέρει τους ημερήσιους βιολογικούς ρυθμούς.
«Καθώς οι σύγχρονοι άνθρωποι περνούν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η ποιότητα του φωτισμού επηρεάζει τη φυσιολογία μας μπορεί να έχει σημαντικές προεκτάσεις για τον σχεδιασμό κατοικιών, σχολείων, χώρων εργασίας και δομών υγείας», επισημαίνει η Lily Yan, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Michigan State University και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Όπως εξηγεί, «το φως δεν είναι απλώς κάτι που μας βοηθά να βλέπουμε. Αποτελεί ένα βιολογικό σήμα που επηρεάζει την οργάνωση των κιρκάδιων ρυθμών και, ενδεχομένως, μια σειρά από επιπτώσεις στην υγεία».
Τι εξέτασε και τι συμπέρανε η μελέτη;
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Biological Rhythms, εξέτασε πώς διαφορετικές συνθήκες φωτισμού επηρεάζουν τη φυσιολογία του οργανισμού. Για τις ανάγκες της, χρησιμοποιήθηκαν αφρικανικοί αρουραίοι των λιβαδιών του Νείλου, ένα είδος που, όπως οι άνθρωποι, είναι δραστήριο την ημέρα. Η επιλογή τους θεωρείται σημαντική, καθώς τα περισσότερα εργαστηριακά τρωκτικά είναι νυκτόβια.
Στο πρώτο πείραμα, οκτώ αρσενικά ζώα εκτέθηκαν διαδοχικά σε τέσσερις διαφορετικές συνθήκες φωτισμού: σταθερό φως αντίστοιχο της ημέρας, φωτισμό που προσομοίωνε την ανατολή και τη δύση του ήλιου, συμβατικό φωτισμό γραφείου και φωτισμό γραφείου με μία επιπλέον ώρα φωτός αντίστοιχου του φυσικού κατά το μεσημέρι.
Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις των ερευνητών, τα ζώα που εκτέθηκαν σε φωτισμό αντίστοιχο του φυσικού φωτός παρουσίασαν τους ισχυρότερους ημερήσιους ρυθμούς, ενώ εκείνα που ζούσαν υπό φωτισμό φθορισμού τους ασθενέστερους. Η πρόσθετη ώρα φωτός το μεσημέρι βελτίωσε εν μέρει αυτή τη διαταραχή.
Στο δεύτερο πείραμα, 20 αρσενικά ζώα έζησαν για έξι εβδομάδες υπό δύο διαφορετικές συνθήκες φωτισμού. Όπως παρατηρήθηκε, τέσσερα στα δέκα ζώα της ομάδας του φωτισμού φθορισμού εμφάνισαν επίπεδα γλυκόζης αίματος εντός του διαβητικού εύρους, έναντι μόλις ενός στα δέκα στην ομάδα που εκτέθηκε σε φωτισμό αντίστοιχο του φυσικού φωτός.
Αντίστοιχα, η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων στην ομάδα του φωτισμού φθορισμού ήταν μικρότερη από τη μισή σε σύγκριση με την άλλη ομάδα. Ο συνολικός αριθμός των σπερματοζωαρίων δεν μεταβλήθηκε, ωστόσο επηρεάστηκε σημαντικά η ικανότητά τους να κινούνται.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τους ανθρώπους
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι πρόκειται για πειραματική μελέτη σε ζώα και ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα προτού εξαχθούν συμπεράσματα για την ανθρώπινη υγεία. Τα αποτελέσματα, επομένως, δεν αποδεικνύουν ότι ο φωτισμός φθορισμού προκαλεί διαβήτη ή υπογονιμότητα στους ανθρώπους. Αναδεικνύουν, ωστόσο, τη σημασία ενός περιβαλλοντικού παράγοντα που πολλές φορές δε λαμβάνεται υπόψιν.
«Οι παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία δεν περιορίζονται στα φάρμακα, τη διατροφή και την άσκηση. Οι συνθήκες φωτισμού που δημιουργούμε στα σπίτια, στα σχολεία και στους χώρους εργασίας μας αποτελούν επίσης βιολογικούς παράγοντες έκθεσης», τονίζει ο Antony Bum Kim, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ. «Η κατανόηση των επιδράσεών τους θα μπορούσε να συμβάλει στον σχεδιασμό πιο υγιεινών εσωτερικών χώρων και στην αναζήτηση πρακτικών, μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων για την υποστήριξη της κιρκάδιας και μεταβολικής υγείας», καταλήγει.
Τα ευρήματα ανοίγουν έτσι μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για το κατά πόσο ο φωτισμός των χώρων όπου ζούμε και εργαζόμαστε θα μπορούσε να αποτελέσει έναν ακόμα παράγοντα πρόληψης και προστασίας της υγείας.
Διαβάστε επίσης
Μία ώρα έκθεσης σ’ αυτό το φως ανοίγει την όρεξη για γλυκό
Όραση: Η έκθεση στο τεχνητό φως το βράδυ συνδέεται με 3 σοβαρές παθήσεις των ματιών
Kοιμάστε με ανοιχτό φως μετά τα μεσάνυχτα; H μεταβολική νόσος που σας απειλεί
