Η διάγνωση του καρκίνου αλλάζει τη ζωή όχι μόνο του ασθενούς, αλλά και των ανθρώπων που βρίσκονται δίπλα του. Ποιος, όμως, φροντίζει εκείνους που αναλαμβάνουν καθημερινά τη φροντίδα ενός αγαπημένου προσώπου; Από τη διαχείριση των θεραπειών και των ιατρικών ραντεβού μέχρι τις δουλειές του σπιτιού και την ψυχολογική υποστήριξη, οι φροντιστές καλούνται να ανταποκριθούν σε πολλαπλούς ρόλους, παραμελώντας πολλές φορές τις δικές τους ανάγκες.
Η Kate Lally, γιατρός παρηγορικής φροντίδας, ακούει συχνά τους ασθενείς να λένε για τον άνθρωπο που τους φροντίζει: «Δεν ξέρω τι θα έκανα χωρίς αυτόν». Ωστόσο, οι ίδιοι οι φροντιστές τείνουν να υποβαθμίζουν τις δυσκολίες τους. «Σχεδόν πάντα λένε: “Εγώ δεν περνάω τίποτα. Εσύ είσαι αυτός που περνάει όλα τα δύσκολα”», εξηγεί η ειδικός στη Washington Post, επισημαίνοντας ότι η φροντίδα του εαυτού τους είναι απαραίτητη για να μπορούν να συνεχίσουν να προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στις ΗΠΑ περίπου 6 εκατομμύρια άνθρωποι φροντίζουν κάποιον με καρκίνο. Οι μισοί αναφέρουν υψηλά επίπεδα συναισθηματικού στρες, ενώ ένας στους τέσσερις αντιμετωπίζει σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Την ίδια στιγμή, οι φροντιστές εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, κατάθλιψης και χαμηλότερης ποιότητας ζωής.
Πώς, λοιπόν, οι φροντιστές να προστατεύσουν τη σωματική και συναισθηματική τους ευεξία ενώ φροντίζουν έναν οικείο; Ακολουθούν μερικές στρατηγικές που προτείνουν οι ειδικοί.
1. Αναζητήστε ανθρώπους που μπορούν να σας καταλάβουν
Η επικοινωνία με άλλους φροντιστές μπορεί να μειώσει το αίσθημα της μοναξιάς και την ψυχική πίεση, προσφέροντας παρηγοριά και ανακούφιση. «Έχουμε διαπιστώσει ότι όταν μιλάς με κάποιον που έχει περάσει την ίδια εμπειρία, βρίσκεις δύναμη και ελπίδα, ενώ το άγχος μειώνεται», αναφέρει η Stephanie Lieber, εκτελεστική διευθύντρια της οργάνωσης υποστήριξης ασθενών και φροντιστών Imerman Angels.
Ομάδες υποστήριξης σε νοσοκομεία, διαδικτυακές κοινότητες και σύλλογοι ασθενών μπορούν να προσφέρουν ένα ασφαλές περιβάλλον ανταλλαγής εμπειριών. «Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τόσο καλά αυτή την εμπειρία όσο κάποιος που περνά ακριβώς το ίδιο», προσθέτει η Lally.
2. Κρατήστε καθημερινά λίγο χρόνο για τον εαυτό σας
Ο χρόνος κυλά διαφορετικά για τους φροντιστές, εφόσον κύριο μέλημά τους είναι ο άνθρωπος που φροντίζουν. Ωστόσο, μικρές και απλές καθημερινές συνήθειες μπορούν να κάνουν τη διαφορά. «Επιλέξτε κάτι που κάνατε πριν αναλάβετε τον ρόλο του φροντιστή, κάτι που σας έδινε χαρά ή ηρεμία, και δεσμευτείτε ότι θα συνεχίσετε να το κάνετε», συμβουλεύει η Lieber. Μπορεί να είναι οτιδήποτε, από έναν περίπατο μέχρι ένα τηλεφώνημα σε αγαπημένο πρόσωπο.
Ακόμη και λίγα λεπτά προσωπικού χρόνου μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση της καθημερινής πίεσης. Εάν ο ασθενής δεν μπορεί να μείνει μόνος, ένας συγγενής ή γείτονας μπορεί να αναλάβει προσωρινά τη φροντίδα του.
3. Μην παραμελείτε τις βασικές σας ανάγκες
Υπό αυτό το πρίσμα, τα απαραίτητα για την προσωπική φροντίδα δεν θα πρέπει να παραγκωνίζονται. Η Lally προτείνει στους φροντιστές να αναρωτηθούν: «Τι χρειάζεται να κάνω για να μπορώ να συνεχίσω να προσφέρω φροντίδα χωρίς να εξαντληθώ;».
Αυτό σημαίνει ότι ο επαρκής ύπνος, η σωστή διατροφή, η προσωπική υγιεινή και οι προγραμματισμένες ιατρικές εξετάσεις δε θα πρέπει να περνούν σε δεύτερη μοίρα. Η καταγραφή ορισμένων καθημερινών συνηθειών που δεν πρέπει να παραλείπονται μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο, ουσιαστικό βήμα.
4. Μάθετε να ζητάτε και να δέχεστε βοήθεια
Η ανάθεση απλών υποχρεώσεων, όπως τα ψώνια ή η βόλτα του σκύλου, μπορεί να μειώσει σημαντικά την επιβάρυνση για τους φροντιστές. «Πολλές φορές τους εξηγώ ότι έτσι θα μπορούν να φροντίζουν καλύτερα τον άνθρωπό τους, γιατί αυτό είναι που χρειάζονται να ακούσουν», λέει η Lally. Η Lieber προτρέπει επίσης τους φροντιστές να αποδέχονται ακόμη και τις μικρές προσφορές βοήθειας: «Μην τις αποφεύγετε. Αξιοποιήστε τις».
5. Αναγνωρίστε τα σημάδια εξουθένωσης
Δεν είναι σπάνιο οι φροντιστές να νιώθουν κόπωση συμπόνιας, έναν συνδυασμό επαγγελματικής εξουθένωσης και στρες που προκαλείται από το τραύμα της διάγνωσης και της θεραπείας ενός αγαπημένου προσώπου, σημειώνει η Lieber, ή αντίστοιχα τη λεγόμενη «επιβάρυνση του φροντιστή», την αίσθηση ότι οι ευθύνες της φροντίδας έχουν επηρεάσει αρνητικά τη συναισθηματική, σωματική και κοινωνική τους ζωή.
Σύμφωνα με την ειδικό, και οι δύο καταστάσεις «ξεπερνούν την απλή εξάντληση ή το συνηθισμένο άγχος». Συχνότεροι καβγάδες, ευερεθιστότητα και δυσανάλογα έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια, προειδοποιεί.
Η ψυχολογική συμβουλευτική και η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία ενδέχεται να βοηθήσουν, αν και τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. «Θέλουμε οι φροντιστές να καταλάβουν ότι έχουν σημασία, ότι οι ανάγκες τους, τα συναισθήματά τους και η ευημερία τους αξίζουν επίσης προσοχή», τονίζει η Lieber. «Είναι κάτι περισσότερο από τον ρόλο τους ως φροντιστές ενός άλλου ανθρώπου» καταλήγει.
Διαβάστε επίσης
Στη Λάρισα το πρώτο πρόγραμμα παρηγορητικής φροντίδας στην Ευρώπη
Παρηγορική Φροντίδα: Το μήνυμα του Ευάγγελου Φιλόπουλου για τις ανάγκες των ασθενών
Παρηγορική Φροντίδα: Ανύπαρκτες οι υπηρεσίες για τους ασθενείς – Μόλις 1 στους 7 τις λαμβάνει
