Ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα αποτελεί αντικείμενο πρόσφατης μελέτης Ελλήνων ερευνητών. Αφορά στον καρκίνο και την ολιστική αντιμετώπισή του στη χώρα μας αλλά εστιάζει στο γυναικείο φύλο. Σε ποιο βαθμό ανταποκρίνεται το σύστημα Υγείας στις ανάγκες των γυναικών που νοσούν έχοντας, παράλληλα, όλους τους άλλους ρόλους που έχουν; Σύντροφοι, μητέρες, εργαζόμενες.
Η έρευνα με τίτλο «Ο καρκίνος στις γυναίκες» εκπονήθηκε από τους: Βασιλική Τσιάντου, Ελευθερία Καραμπλή, Παναγιώτα Ναούμ, Ηλία Κυριόπουλο με επικεφαλής τον Καθηγητή Οικονομικών της Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Κώστα Αθανασάκη. Παρουσιάστηκε αυτή την εβδομάδα στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας και δείχνει τα κενά του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) στην καθολική κάλυψη των γυναικών ασθενών με καρκίνο, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ευαλωτότητά τους.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η πρόοδος της χώρας μας στο πεδίο του καρκίνου έχει υπάρξει αξιοσημείωτη τα προηγούμενα χρόνια. Το πεδίο της πρόληψης μέσω των δωρεάν προσυμπτωματικών ελέγχων αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πώς, όμως, το σύστημα ανταποκρίνεται στις ανάγκες που προκύπτουν από τους ρόλους της ζωής; Ειδικά στις γυναίκες, των οποίων ο κοινωνικός ρόλος είναι εξαιρετικά σύνθετος. Υπό αυτό το πρίσμα, οι ερευνητές εξετάζουν το σύστημα υγείας όχι μόνο απέναντι στις κλινικές ανάγκες αλλά και απέναντι στις ανάγκες που προκύπτουν από τους ρόλους ζωής, δηλαδή τις ευθύνες φροντίδας, εργασίας, οικογένειας και οικονομικής επιβίωσης.
Απουσία ολοκληρωμένου Εθνικού Σχεδίου, έλλειψη ανακουφιστικής φροντίδας
Μελετώντας τα παραπάνω ερωτήματα ανά τομέα του συστήματος, στο πεδίο της διακυβέρνησης παρατηρούνται θετικά βήματα: Η ψηφιακή υποδομή και η δημιουργία του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές επισημαίνουν, μεταξύ άλλων, τη συγκεντρωτική λήψη αποφάσεων, τις συχνές αλλαγές στην πολιτική ηγεσία με αποτέλεσμα την περιορισμένη συνέχεια πολιτικών. Επίσης, γίνονται πολλές δράσεις για τον καρκίνο αλλά με μικρό συντονισμό, ενώ τονίζεται η απουσία ολοκληρωμένου Εθνικού Σχεδίου για τον Καρκίνο.
Σε ό,τι αφορά στους πόρους, έχει πραγματοποιηθεί πρόοδος στη διαπίστευση υπηρεσιών και στα Ολοκληρωμένα Ογκολογικά Κέντρα. Ωστόσο, οι ερευνητές εντοπίζουν πολύ περιορισμένη δυναμικότητα του συστήματος στη φροντίδα επιβίωσης, την ψυχολογική στήριξη, την ανακουφιστική και κατ’ οίκον φροντίδα. Επίσης, καταγράφουν ανισότητες στη γεωγραφική κατανομή πόρων και προβλήματα στη συνέχεια της φροντίδας, καθώς και απουσία εθνικού πλαισίου συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης, με σημαντικές προεκτάσεις για την ποιότητα και την ασφάλεια της φροντίδας.
Στα ύψη οι ιδιωτικές δαπάνες
«Καταπέλτης» για όσα πρέπει να γίνουν στη χώρα μας αναφορικά με τη φροντίδα γυναικών με καρκίνο είναι τα αποτελέσματα της μελέτης σε ό,τι αφορά στη χρηματοδότηση. Ειδικότερα, καταγράφουν ιστορικά υψηλές ιδιωτικές δαπάνες και συγκεκριμένα οι ιδιωτικές δαπάνες αντιπροσωπεύουν το 40% των συνολικών δαπανών υγείας. Το ποσοστό των καταστροφικών δαπανών αγγίζει το 50% στις περιπτώσεις καρκίνου του μαστού, ενώ καταγράφεται διακοπή εργασίας λόγω του καρκίνου, μειωμένο εισόδημα και μακροχρόνια οικονομική ανασφάλεια.
Όπως προκύπτει από τη μελέτη, η ιδιωτική δαπάνη κατά τη διάρκεια του συνόλου της θεραπείας για τον καρκίνο του μαστού είναι 4.673 ευρώ, ποσό αμετάβλητο τα τελευταία 12 χρόνια που παρουσιάζεται σε επαναλαμβανόμενες έρευνες.
Η μελέτη εξέτασε και το πεδίο παροχής υπηρεσιών εστιάζοντας, μεταξύ άλλων, και στον εμβολιασμό έναντι του ιού HPV ο οποίος είναι μεν διαθέσιμος και αποζημιούμενος αλλά η κάλυψη είναι κάτω από τους στόχους που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) για το 2030. Παράλληλα, επιμένουν οι κοινωνικοοικονομικές και γεωγραφικές ανισότητες στην πρόσβαση, ελλείψεις σε ανακουφιστική και κατ’ οίκον φροντίδα και μεταφορά βάρους στους φροντιστές. Οι ερευνητές καταγράφουν, επίσης, περιορισμένη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων πρόληψης, καθώς και δυσκολία πρόσβασης σε αγροτικούς και νησιωτικούς πληθυσμούς.
Τι προτείνεται να αλλάξει
Οι συγγραφείς της μελέτης, βασιζόμενοι στα βασικά συμπεράσματα της έρευνας, καταλήγουν σε μια σειρά από προτάσεις για όλα τα παραπάνω πεδία. Κάποιες εξ αυτών είναι οι εξής:
-Εθνικό σχέδιο δράσης για τον καρκίνο, με σαφείς στόχους, χρονοδιαγράμματα, ευθύνες υλοποίησης, και με ρητά διατυπωμένες συνιστώσες για τον καρκίνο στις γυναίκες σε όλο το συνεχές της φροντίδας.
-Εθνικό πλαίσιο social screening για τον έγκαιρο εντοπισμό κοινωνικοοικονικών κινδύνων και ανισοτήτων.
-Επένδυση στις κοινοτικές, κατ’ οίκον, ψυχοκοινωνικές και ανακουφιστικές υπηρεσίες.
-Εκσυγχρονισμός της δια βίου εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας με έμφαση στη φροντίδα σε ορίζοντα ζωής, τις δεξιότητες επικοινωνίας και τον εντοπισμό κοινωνικοοικονομικού κινδύνου για την ανάπτυξη νοσηρότητας.
-Θεσμοθέτηση του ρόλου του συντονιστή φροντίδας (patient navigator).
-Αναγνώριση και ενίσχυση των άτυπων φροντιστών, μέσω εκπαιδευτικών και
συμβουλευτικών προγραμμάτων.
-Διερεύνηση επιπλέον πηγών εσόδων για το σύστημα υγείας, όπως η φορολόγηση μη υγιεινών καταναλώσεων, για την υποστήριξη της ογκολογικής φροντίδας.
-Καθιέρωση ειδικού ταμείου για τις καινοτόμες θεραπείες, με ευρωπαϊκή συνεργασία, για έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση.
-Ανάπτυξη ολοκληρωμένων κέντρων αναφοράς για τους γυναικολογικούς καρκίνους, εντός δομημένων περιφερειακών και εθνικών δικτύων.
-Εφαρμογή κλινικών κατευθυντήριων οδηγιών – θεραπευτικά μονοπάτια.
-Ενίσχυση των κινητών μονάδων υγείας και λειτουργική ένταξη της τηλεϊατρικής.
Στο πλαίσιο της εταιρικής ευθύνης, μάλιστα, η μελέτη προχωρά σε μια άμεσα εφαρμόσιμη πρόταση: Οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα να καλύπτουν αμειβόμενη οικιακή βοήθεια για ορισμένο αριθμό ημερών (5-7) γύρω από ένα ογκολογικό χειρουργείο ή την έναρξη της θεραπείας.
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος: Ο ανεπαρκής ύπνος «πυροδοτεί» την αύξηση των κρουσμάτων στους κάτω των 50 ετών
Καρκίνος μαστού: Τα φάρμακα GLP-1 μειώνουν τον κίνδυνο έως και 30%
Η Βανέσα Τραμπ αποκάλυψε ότι διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού
