Ένα παιδί ξυπνά μέσα στη νύχτα και ζητά να κοιμηθεί στο κρεβάτι των γονιών του. Πρόκειται για μια εικόνα αρκετά γνώριμη σε πολλές οικογένειες, ιδιαίτερα έπειτα από έναν εφιάλτη, μια περίοδο έντονων φόβων ή κάποια αλλαγή στην καθημερινότητα. Πρέπει όμως αυτή η συμπεριφορά να ανησυχήσει τους γονείς σχετικά με την ψυχική του υγεία;
Η Δρ. Ayten Bilgin, Λέκτορας Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Essex, επιχειρεί να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα μέσα από μια σειρά ερευνών που παρουσιάζει σε άρθρο της στο Psychology Today.
«Οι γονείς πολλές φορές λαμβάνουν αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με τον ύπνο των παιδιών τους. Κάποιοι ακούν ότι το να κοιμούνται με τα παιδιά τους ενισχύει την εγγύτητα και το αίσθημα ασφάλειας, ενώ άλλοι ανησυχούν ότι μπορεί να ενθαρρύνει την εξάρτηση ή να προκαλέσει συναισθηματικές δυσκολίες. Η πραγματικότητα φαίνεται πως είναι πιο σύνθετη» τονίζει.
Τι έχουν δείξει προηγούμενες μελέτες
Η ερευνητική ομάδα της Δρ. Bilgin είχε ήδη εξετάσει εκτενώς το ζήτημα. Σε μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2022 στο Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, οι ερευνητές εξέτασαν τον κοινό ύπνο γονιού και παιδιού κατά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής και τη σχέση της με τον δεσμό μητέρας-βρέφους. Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν συσχέτιση με λιγότερο ασφαλή δεσμό, προβλήματα στη συμπεριφορά του βρέφους, ούτε με χαμηλότερη μητρική ευαισθησία ή ασθενέστερο συναισθηματικό δεσμό της μητέρας με το παιδί.
Μια δεύτερη, πολύ μεγαλύτερη μελέτη της ίδιας ερευνήτριας, που δημοσιεύθηκε το 2024 στο Attachment & Human Development, παρακολούθησε 16.599 παιδιά στη Βρετανία. Οι επιστήμονες εξέτασαν τον κοινό ύπνο στους εννέα μήνες και την πορεία συναισθηματικών και συμπεριφορικών προβλημάτων από την ηλικία των 3 έως τα 11 χρόνια.
Και πάλι, δεν διαπιστώθηκε σύνδεση. Τα παιδιά που μοιράζονταν το κρεβάτι των γονιών τους στη βρεφική ηλικία δεν εμφάνιζαν περισσότερα προβλήματα άγχους, κατάθλιψης, επιθετικότητας ή υπερκινητικότητας αργότερα.
Ωστόσο, ένα σημαντικό ερώτημα παρέμεινε αναπάντητο: Είναι το ίδιο ένα μωρό που κοιμάται εξαρχής με τους γονείς του και ένα τρίχρονο παιδί που ξαφνικά αρχίζει να ζητά να κοιμηθεί μαζί τους;
Η ηλικία κάνει τη διαφορά
Σε αυτό το ερώτημα επιχείρησε να απαντήσει η πιο πρόσφατη μελέτη της ειδικού και της ερευνητικής της ομάδας. Στη νέα ανάλυση συμμετείχαν 7.077 παιδιά και το ενδιαφέρον δεν επικεντρώθηκε απλώς στο αν κοιμούνταν με τους γονείς τους, αλλά στο πότε άρχισαν να το κάνουν: στους 6 μήνες, στους 18 μήνες ή στα 3,5 χρόνια.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν διαγνώσεις άγχους και κατάθλιψης στις ηλικίες των 8 και 13 ετών. Όπως παρατήρησαν, τα παιδιά που μοιράζονταν το κρεβάτι των γονιών τους ήδη από τη βρεφική ηλικία δεν εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο άγχους ή κατάθλιψης αργότερα.
Ωστόσο, η εικόνα άλλαζε όταν τα παιδιά ξεκινούσαν αργότερα τον κοινό ύπνο. Ειδικότερα, όσα άρχισαν να κοιμούνται με τους γονείς τους στη νηπιακή ή την πρώιμη παιδική ηλικία, είχαν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν αγχώδη διαταραχή στην ηλικία των 8 ετών, σε σύγκριση με όσα δεν μοιράζονταν το κρεβάτι των γονιών τους.
Το εύρημα χρειάζεται, ωστόσο, προσεκτική ερμηνεία σύμφωνα με την ειδικό. «Ένα παιδί τριών ετών που ξαφνικά δεν θέλει να κοιμάται μόνο του μπορεί να έχει περισσότερους φόβους, να βιώνει άγχος αποχωρισμού, να βλέπει εφιάλτες, να περνά μια στρεσογόνο περίοδο ή να αντιμετωπίζει άλλα προβλήματα ύπνου» σημειώνει.
Τι άλλο μπορεί να κρύβεται από πίσω;
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι ο κοινός ύπνος γονιού και παιδιού που ξεκινούσε αργότερα ήταν συχνότερη σε οικογένειες που αντιμετώπιζαν και άλλες δυσκολίες, όπως προβλήματα ύπνου του παιδιού, δυσκολίες στην ψυχική υγεία της μητέρας, μονογονεϊκότητα και κοινωνικοοικονομικές πιέσεις.
«Αυτό σημαίνει ότι το πού κοιμάται ένα παιδί δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει. Όσα συμβαίνουν στο σπίτι και στην καθημερινότητα της οικογένειας μπορεί να παίζουν ρόλο» σημειώνει η ειδικός.
Τι θα πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Εάν ένα παιδί κοιμηθεί περιστασιακά στο κρεβάτι των γονιών του, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Όπως εξηγεί η ειδικός, μια ασθένεια, ένας εφιάλτης, μια δύσκολη περίοδος ή μια αλλαγή στο σπίτι ή στο σχολείο μπορεί προσωρινά να αυξήσει την ανάγκη του για εγγύτητα.
Αν όμως ένα παιδί που μέχρι τότε κοιμόταν μόνο του αρχίσει ξαφνικά και επίμονα να ζητά το κρεβάτι των γονιών, ίσως αξίζει να αναζητηθεί το «γιατί». Όπως επισημαίνει η Δρ. Bilgin, το να βρεθεί η ρίζα του προβλήματος μπορεί να αποδειχθεί πιο χρήσιμη από την προσπάθεια να σταματήσει απλώς το παιδί να κοιμάται μαζί σας.
Το συνολικό μήνυμα των ερευνών είναι καθησυχαστικό: το μοίρασμα του κρεβατιού στη βρεφική ηλικία δεν έχει συνδεθεί με προβλήματα στον δεσμό με τη μητέρα ή με χειρότερη συναισθηματική και συμπεριφορική ανάπτυξη αργότερα.
«Αντί, λοιπόν, να αντιμετωπίζουμε όλες τις περιπτώσεις με τον ίδιο τρόπο, έχει μεγαλύτερη σημασία να εξετάζουμε πότε ξεκίνησε και γιατί. Για έναν γονέα, ίσως η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι “Κάνει κακό στο παιδί μου να κοιμάται μαζί μου;”, αλλά: “Γιατί το παιδί μου έχει ανάγκη από περισσότερη εγγύτητα τη νύχτα αυτή την περίοδο;”. Μερικές φορές, οι συνήθειες ύπνου των παιδιών μάς λένε κάτι σημαντικό όχι για το πού κοιμούνται, αλλά για το τι χρειάζονται από τους ανθρώπους που τα φροντίζουν» καταλήγει η ειδικός.
Διαβάστε επίσης
Rooming in: H πρακτική που μειώνει το άγχος και ενισχύει τον δεσμό μητέρας – νεογνού
