Λιγότερο από ένα παιδί ανά γυναίκα καταγράφει ο δείκτης γονιμότητας στην Ευρυτανία, στη Φωκίδα και στον Κεντρικό Τομέα Αθηνών, ενώ στις Κυκλάδες πλησιάζει τα δύο. Η αντίθεση αποτυπώνει τις σημαντικές διαφορές στο εσωτερικό της Ελλάδας, σε μια περίοδο κατά την οποία η γονιμότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2024, ο συνολικός δείκτης γονιμότητας διαμορφώθηκε σε 1,34 παιδιά ανά γυναίκα στην ΕΕ, τη κατώτερη τιμή από το 2001, όταν ξεκίνησε η καταγραφή. Στην Ελλάδα ήταν ακόμη χαμηλότερος, στο 1,24, με αισθητές αποκλίσεις μεταξύ των περιοχών.
Οι τρεις περιοχές κάτω από τη μονάδα
Η περιφερειακή ανάλυση δείχνει ότι οι χαμηλότερες τιμές στη χώρα μας καταγράφηκαν:
- Στην Ευρυτανία, με 0,82 παιδιά ανά γυναίκα.
- Στη Φωκίδα, με 0,89.
- Στον Κεντρικό Τομέα Αθηνών, με 0,92.
Στον αντίποδα, η στατιστική περιοχή των Κυκλάδων -η οποία περιλαμβάνει τις περιφερειακές ενότητες Άνδρου, Θήρας, Κέας-Κύθνου, Μήλου, Μυκόνου, Νάξου, Πάρου, Σύρου και Τήνου- κατέγραψε 1,95 παιδιά ανά γυναίκα. Ήταν η μοναδική ελληνική περιοχή της συγκεκριμένης γεωγραφικής κατάταξης με δείκτη τουλάχιστον 1,75.
Ακολουθούσαν η Ζάκυνθος με 1,71 και η Δυτική Αττική με 1,70. Ακόμη και στις Κυκλάδες, πάντως, ο δείκτης παρέμενε κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, το οποίο τοποθετείται περίπου στα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.
Οι παραπάνω περιοχές ανήκουν, μαζί με άλλες της ΕΕ, στο στατιστικό επίπεδο NUTS 3: Δεν πρόκειται για ελληνικές διοικητικές περιφέρειες, αλλά για μικρότερες γεωγραφικές ενότητες ή ομάδες περιφερειακών ενοτήτων.
Τι σημαίνει «1,24 παιδιά ανά γυναίκα»
Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας εκτιμά πόσα παιδιά θα αποκτούσε κατά μέσο όρο μια γυναίκα, εάν σε όλη την αναπαραγωγική της ζωή ίσχυαν τα ποσοστά γεννήσεων ανά ηλικία που καταγράφηκαν το συγκεκριμένο έτος.
Επομένως, το 1,24 δεν μεταφράζεται ως ότι κάθε γυναίκα στην Ελλάδα έχει ήδη αποκτήσει αυτόν τον αριθμό απογόνων αλλά αποτυπώνει τις συνθήκες τεκνοποίησης του 2024 και επιτρέπει συγκρίσεις μεταξύ περιοχών και διαφορετικών ετών.
Όσον αφορά το επίπεδο των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, αυτό αντιστοιχεί περίπου στην αναπλήρωση των γενεών στις ανεπτυγμένες χώρες, χωρίς να συνυπολογίζεται η μετανάστευση. Ωστόσο, η μεταβολή του συνολικού πληθυσμού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη και με άλλους παράγοντες, όπως η ηλικιακή του σύνθεση, η θνησιμότητα και οι μεταναστευτικές ροές.
Πηγή: Eurostat – Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας στις ελληνικές περιοχές το 2024: από 0,82 παιδιά ανά γυναίκα στην Ευρυτανία έως 1,95 στις Κυκλάδες.
Στον Βόρειο Τομέα Αθηνών η υψηλότερη διάμεση ηλικία μητρότητας
Η περιφερειακή έκθεση αναδεικνύει και μια ακόμη ελληνική ιδιαιτερότητα: ο Βόρειος Τομέας Αθηνών κατέγραψε το 2024 την υψηλότερη διάμεση ηλικία των μητέρων κατά τον τοκετό μεταξύ των περιοχών της ΕΕ με διαθέσιμα στοιχεία, στα 35,7 έτη.
Στον Νότιο Τομέα Αθηνών και στη Λευκάδα η αντίστοιχη ηλικία ήταν 34,7 έτη, ενώ στον Κεντρικό Τομέα Αθηνών 34,3 έτη.
Σημειώνεται ότι ο δείκτης αφορά όλες τις γεννήσεις και όχι αποκλειστικά την απόκτηση πρώτου παιδιού. Η διάμεση ηλικία χωρίζει τις καταγεγραμμένες γεννήσεις σε δύο ίσα μέρη: οι μισές αφορούν νεότερες μητέρες και οι άλλες μισές μεγαλύτερες.
Η Eurostat συνδέει τη μετατόπιση της τεκνοποίησης σε μεγαλύτερες ηλικίες με πιθανούς παράγοντες όπως η παρατεταμένη εκπαίδευση, η επαγγελματική διαδρομή, η εργασιακή αβεβαιότητα και το κόστος στέγασης και ανατροφής των παιδιών.
Πηγή: Eurostat – Διάμεση ηλικία των μητέρων κατά τον τοκετό ανά περιοχή, το 2024. Ο Βόρειος Τομέας Αθηνών καταγράφει την υψηλότερη τιμή στην ΕΕ, στα 35,7 έτη.
Μια Ευρώπη με μεγάλες εσωτερικές διαφορές
Τα τελευταία 20 χρόνια, ο δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ παρέμεινε σταθερά κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης, κυμαινόμενος μεταξύ 1,34 και 1,57 παιδιών ανά γυναίκα.
Συγκεκριμένα, η Eurostat εξέτασε 1.165 περιοχές με διαθέσιμα στοιχεία. Από αυτές, 439 (37,7%) βρίσκονταν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, 714 (61,3%) πάνω από αυτόν και 12 ακριβώς στο ίδιο επίπεδο.
Σχετικά υψηλές τιμές, τουλάχιστον 1,75 παιδιά ανά γυναίκα, καταγράφηκαν σε 14 περιοχές της Βουλγαρίας και σε άλλες 14 της Γαλλίας. Αντίθετα, δείκτες κάτω από τη μονάδα εμφανίστηκαν σε 16 περιοχές της Ισπανίας, επτά της Πολωνίας και πέντε της Ιταλίας. Στην Ελλάδα, μία περιοχή κατέγραψε δείκτη τουλάχιστον 1,75 και τρεις βρέθηκαν κάτω από τη μονάδα.
Πηγή: Eurostat – Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας ανά περιοχή στην Ευρώπη το 2024. Ο μέσος όρος της ΕΕ διαμορφώθηκε σε 1,34 παιδιά ανά γυναίκα. Για τη Γερμανία και τη Μολδαβία, τα στοιχεία αφορούν το 2023.
Πηγή: Eurostat – Συνολικός δείκτης γονιμότητας ανά περιοχή στην Ελλάδα, 2021-2024 (παιδιά ανά γυναίκα)
Διαβάστε επίσης
75 μωρά θα «φέρει» πρόγραμμα που δίνει πνοή ζωής σε ακριτικές περιοχές – Μετρά ήδη 973 παιδιά
