*Γράφει ο κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου, πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ)
Ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου
Τα τελευταία χρόνια η φαρμακευτική καινοτομία έχει κάνει άλματα με την ανακάλυψη και διάθεση νέων σημαντικών θεραπειών που βελτιώνουν σημαντικά ή και αλλάζουν τις εκβάσεις σε πολλά σοβαρά χρόνια νοσήματα. Νέες θεραπείες για αρκετούς τύπους καρκίνου, για την σκλήρυνση κατά πλάκας, για αρκετά αυτοάνοσα νοσήματα, για τον σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρκία, για την ηπατίτιδα, και πολλά άλλα νοσήματα έχουν αλλάξει τις εκβάσεις αλλά και την ποιότητα ζωής για τους πάσχοντες. Αυτή η καινοτομία παράγεται και διατίθεται στη χώρα μας, κατά κύριο λόγο, από μεγάλες διεθνείς φαρμακευτικές εταιρείες, και είναι γεγονός πως χωρίς αυτές η εικόνα του συστήματος υγείας μας θα ήταν σημαντικά υποδεέστερη.
Τους τελευταίους μήνες, ωστόσο, αρκετές από τις μεγάλες διεθνείς φαρμακευτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα περιορίζουν την παρουσία τους και μειώνουν το προσωπικό τους. Οι κινήσεις αυτές εντάσσονται στη συνολική στρατηγική και στις διεθνείς αναδιαρθρώσεις των μητρικών εταιρειών, όμως η έκταση της αποεπένδυσης σε κάθε χώρα επηρεάζεται καθοριστικά από τις επιδόσεις και τον βαθμό συνεισφοράς της τοπικής θυγατρικής στα συνολικά αποτελέσματα του Ομίλου. Οι αποφάσεις αυτές συνεπάγονται την απώλεια δεκάδων θέσεων εργασίας και εντείνουν την ανησυχία για την πρόσβαση των ασθενών σε υπάρχουσες καθιερωμένες και μελλοντικές καινοτόμες θεραπείες. Η συρρίκνωση της παρουσίας φαρμακευτικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα αποτελεί προειδοποίηση με επιπτώσεις στην απασχόληση, στην έρευνα και στην πρόσβαση των ασθενών. Η μεταφορά διοικητικών λειτουργιών στο εξωτερικό και η μείωση τοπικών ομάδων αποδυναμώνουν τη δυνατότητα της χώρας να προσελκύει επενδύσεις και να συμμετέχει στην επόμενη ημέρα της θεραπευτικής καινοτομίας.
Όσο και αν κάποιοι δεν θέλουν να δουν την πραγματικότητα, είναι σαφές πως οι κινήσεις αυτές είναι συνέπεια της χρόνιας υποχρηματοδότησης της δημόσιας δαπάνης για το φάρμακο, που έχει οδηγήσει στην καταβολή υπέρογκων υποχρεωτικών επιστροφών από τις εταιρείες, που κατά περίπτωση υπερέβησαν το 80% για κάποια προϊόντα. Η δραστική μείωση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης κατά την οικονομική κρίση, τα μνημόνια και η θέσπιση του clawback το 2012 μετέφεραν αποκλειστικά στις πλάτες της φαρμακοβιομηχανίας την υπέρβαση του δημόσιου προϋπολογισμού. Ενώ βγήκαμε από τα μνημόνια, όμως, το 2018 η δημόσια χρηματοδότηση δεν αποκαταστάθηκε ανάλογα με τις αυξανόμενες ανάγκες των ασθενών της χώρας μας.
Τα στοιχεία για το 2025 είναι αποκαλυπτικά: Η φαρμακοβιομηχανία συνεισφέρει στη φαρμακευτική δαπάνη με ποσοστό 54% της συνολικής αποζημιούμενης αγοράς, ενώ η Πολιτεία καλύπτει μόλις το 36%. Ένας προσωρινός μηχανισμός δημοσιονομικής συγκράτησης έχει εξελιχθεί σε μόνιμο τρόπο χρηματοδότησης από τις φαρμακευτικές εταιρείες, με επιβαρύνσεις που δυσχεραίνουν τον επιχειρηματικό προγραμματισμό και την εισαγωγή νέων θεραπειών. Είμαστε η χώρα που έχει από τις πιο χαμηλές τιμές στα καινοτόμα φάρμακα σε συνδυασμό με τις πιο υψηλές επιστροφές (clawback & rebate) από οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα.
Οι αρνητικές συνέπειες της υποχρηματοδότησης του δημόσιου προϋπολογισμού για το φάρμακο και του δεινού επιχειρηματικού περιβάλλοντος που έχει διαμορφωθεί, αποτυπώνονται ήδη στην πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες. Σύμφωνα με τη μελέτη EFPIA/IQVIA Patients W.A.I.T. Indicator 2025, από τα 168 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) την περίοδο 2021–2024, μόλις τα 69 είναι διαθέσιμα στην Ελλάδα, και από αυτά τα 69 μόνο τα 36 είναι πλήρως προσβάσιμα. Τα υπόλοιπα διατίθενται με περιορισμούς μέσω ειδικών διαδικασιών (ΣΗΠ, ΙΦΕΤ). Συνεπώς, οι Έλληνες ασθενείς έχουν πλήρη πρόσβαση σε μόλις ένα στα πέντε νέα φάρμακα και μάλιστα με καθυστέρηση 641 ημερών, δηλαδή σχεδόν δύο χρόνια.
Για τον ασθενή, όμως, σχεδόν δύο χρόνια αναμονής μπορεί να σημαίνουν μια κρίσιμη θεραπευτική ευκαιρία που καθυστερεί. Για τη χώρα μας, η περιορισμένη πρόσβαση και η αποεπένδυση δημιουργούν έναν κύκλο απώλειας δυνατοτήτων που δύσκολα αναστρέφεται.
Η δουλειά των ανθρώπων της φαρμακοβιομηχανίας συνδέεται με την επιστημονική πρόοδο και τη δυνατότητα των ανθρώπων να ζουν περισσότερο και καλύτερα. Η ασκούμενη πολιτική ωστόσο δεν μας επιτρέπει να κάνουμε πράξη το λόγο ύπαρξής μας.
Επιδιώκουμε συνεργασία με την Πολιτεία για συγκεκριμένες, μετρήσιμες λύσεις που θα διασφαλίσουν την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες και θα κρατήσουν την Ελλάδα στον χάρτη της φαρμακευτικής καινοτομίας, αυτό αποτελεί διαχρονικό στόχο του ΣΦΕΕ.
Η Ελληνική Κυβέρνηση πρέπει να επιλέξει εάν θα στηρίξει την καινοτομία, γιατί η καθυστέρηση έχει κόστος στις δυνατότητες θεραπείας των ασθενών.
Χρειάζεται ένα οργανωμένο σχέδιο επαρκούς δημόσιας χρηματοδότησης, σταδιακής μείωσης των υπέρμετρων επιστροφών και συνυπευθυνότητας μεταξύ Πολιτείας και φαρμακοβιομηχανίας. Παράλληλα, απαιτούνται ουσιαστικός έλεγχος της ζήτησης, πλήρης εφαρμογή των θεραπευτικών πρωτοκόλλων, μητρώα ασθενών και έγκαιρη αξιολόγηση και αποζημίωση νέων θεραπειών με βάση τα πραγματικά αποτελέσματα.
Διαβάστε επίσης
Ελλάδα–ΗΠΑ: Στο επίκεντρο οι επενδύσεις σε φάρμακο και βιοτεχνολογία – «Αγκάθι» το clawback
Ανατροπές και περικοπές σε πολυεθνικές φαρμακευτικές – Τι σημαίνουν για τους Έλληνες ασθενείς
Πολύ πίσω στην καινοτομία η Ευρώπη – Η κατάσταση στην Ελλάδα
