Σταδιακή υποχώρηση των θανάτων από αυτοκτονία καταγράφεται την τελευταία δεκαετία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Eurostat. Πίσω από τη συνολική βελτίωση, ωστόσο, παραμένουν σημαντικές διαφορές τόσο μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών όσο και ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.
Το 2023 καταγράφηκαν στην ΕΕ 48.370 θάνατοι από αυτοκτονία, αριθμός που αντιστοιχεί στο 1% του συνόλου των θανάτων. Ο τυποποιημένος δείκτης θνησιμότητας διαμορφώθηκε στους 10,4 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους, έναντι 10,6 το 2022 και 12,2 το 2013. Τα στοιχεία δείχνουν επομένως μία μακροπρόθεσμη πτωτική τάση, χωρίς, ωστόσο, αυτή να είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Ελλάδα στις χώρες με τους χαμηλότερους δείκτες
Οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών είναι μεγάλες. Το 2023, τον υψηλότερο τυποποιημένο δείκτη θανάτων από αυτοκτονία κατέγραψε η Λιθουανία, με 18,8 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους, και ακολούθησαν η Σλοβενία με 16,4 και η Ουγγαρία με 16,1.
Στον αντίποδα, η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τους χαμηλότερους δείκτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Κύπρος κατέγραψε 3,5 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους, η Ελλάδα 4,3 και η Μάλτα 5,5.
Οι αριθμοί, πάντως, χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση. Όπως επισημαίνουν οι Samaritans, οργάνωση που δραστηριοποιείται στην πρόληψη των αυτοκτονιών, η αυτοκτονία αποτελεί σύνθετο φαινόμενο και συνήθως δεν μπορεί να αποδοθεί σε ένα μεμονωμένο γεγονός ή αίτιο. Σύμφωνα με την οργάνωση, ο κίνδυνος διαμορφώνεται μέσα από την αλληλεπίδραση πολλών ατομικών, κοινωνικών και κοινοτικών παραγόντων.
Περισσότεροι από 3 στους 4 θανάτους αφορούν άνδρες
Ένα από τα πλέον αξιοσημείωτα ευρήματα των ευρωπαϊκών στοιχείων αφορά τη διαφορά μεταξύ των δύο φύλων. Το 2023 ο δείκτης θανάτων από αυτοκτονία στους άνδρες στην ΕΕ ήταν 16,9 ανά 100.000 κατοίκους, έναντι 5 ανά 100.000 στις γυναίκες. Συνολικά, οι άνδρες αντιπροσώπευαν το 76,4% των θανάτων από αυτοκτονία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η διαφορά αυτή καταγράφηκε σχεδόν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Εξαίρεση αποτέλεσαν οι ανήλικοι ηλικίας κάτω των 15 ετών, όπου οι δείκτες ήταν παρόμοιοι.
Δεν υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση για τη σημαντικά μεγαλύτερη επιβάρυνση των ανδρών. Σύμφωνα με τους Samaritans, ορισμένοι παράγοντες κινδύνου μπορεί να επηρεάζουν διαφορετικά άνδρες και γυναίκες.
Οι κοινωνικές προσδοκίες γύρω από τον ανδρικό ρόλο, για παράδειγμα, ενδέχεται να καθιστούν ορισμένους άνδρες λιγότερο πρόθυμους να μιλήσουν για αυτοκτονικές σκέψεις ή να αναζητήσουν βοήθεια. Η οργάνωση επισημαίνει επίσης ότι η διάλυση μιας σχέσης φαίνεται να συνδέεται με μεγαλύτερη αύξηση του κινδύνου στους άνδρες. Πρόκειται, ωστόσο, για παράγοντες που αλληλεπιδρούν με πολλούς άλλους και δεν μπορούν από μόνοι τους να εξηγήσουν μια αυτοκτονία.
Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία
Τα στοιχεία της Eurostat αναδεικνύουν και μια δεύτερη σημαντική παράμετρο: Tην ηλικία. Ο δείκτης αυξανόταν στις μεγαλύτερες ηλικίες και έφτανε τους 17,3 θανάτους ανά 100.000 άτομα στους ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω. Στα παιδιά κάτω των 15 ετών ήταν 0,2 ανά 100.000. Οι άνδρες εμφάνιζαν υψηλότερους δείκτες σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες, με εξαίρεση την ομάδα κάτω των 15 ετών.
Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ψυχική υγεία έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια μεγαλύτερη βαρύτητα στην ευρωπαϊκή πολιτική. Από τον Ιούνιο του 2023 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ενισχύσει τη σχετική στρατηγική της, συνδέοντας την ψυχική υγεία και με την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Euronews, οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ψυχική υγεία και την πρόληψη της αυτοκτονίας υποστηρίζονται από επενδύσεις άνω των 1,2 δισ. ευρώ μέσω προγραμμάτων όπως το EU4Health, το Horizon Europe και το Erasmus+.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει δράσεις στα κράτη-μέλη που περιλαμβάνουν εκπαίδευση εκπαιδευτικών, μοντέλα αλληλοϋποστήριξης και εργαλεία για την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση της ψυχικής δυσφορίας.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι οι δείκτες αυτοκτονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινούνται χαμηλότερα σε σχέση με μία δεκαετία πριν. Ταυτόχρονα, όμως, οι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ χωρών, φύλων και ηλικιακών ομάδων υπογραμμίζουν, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, ότι η πρόληψη εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία.
Διαβάστε επίσης
