Επίμονη κόπωση, πονοκέφαλος, δυσκολία συγκέντρωσης – συμπτώματα που αποδίδονται εύκολα στον κακό ύπνο, το άγχος ή σ’ ένα υπερφορτωμένο πρόγραμμα. Όταν, όμως, επιμένουν, μπορεί να υπάρχουν πολλές πιθανές εξηγήσεις – μεταξύ των οποίων η έλλειψη φυλλικού οξέος (βιταμίνη Β9).
Το φυλλικό οξύ διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο σε μερικές από τις πιο βασικές διαδικασίες του οργανισμού: «Το ανθρώπινο σώμα χρειάζεται φυλλικό οξύ για τη σύνθεση του DNA, την κυτταρική διαίρεση και την παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο σε όλο το σώμα», εξηγεί ο δρ. Ρόμπερτ Τόμσον, οικογενειακός γιατρός.
Σε αντίθεση με ορισμένες ουσίες που ο οργανισμός μπορεί να παράξει μόνος του, το φυλλικό οξύ πρέπει να προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής. Οι καλύτερες πηγές πρόσληψής του είναι σκούρα φυλλώδη λαχανικά, όπως το σπανάκι και το λάχανο, φασόλια, μπιζέλια, ξηροί καρποί και εσπεριδοειδή. Η συνθετική μορφή της βιταμίνης χρησιμοποιείται σε συμπληρώματα διατροφής και προστίθεται σε εμπλουτισμένα τρόφιμα, όπως ορισμένα είδη ψωμιού και δημητριακών.
Αν και η σοβαρή έλλειψη φυλλικού οξέος είναι σπάνια, μπορεί να παρατηρηθεί ανεπαρκής πρόσληψη – και ορισμένες ομάδες ανθρώπων είναι πιο ευάλωτες.
Γιατί είναι σημαντικό το φολικό οξύ
Μία από τις πιο εμφανείς συνέπειες της έλλειψης φυλλικού οξέος παρουσιάζεται στην παραγωγή αιμοσφαιρίων: Ο οργανισμός δεν μπορεί να παράξει αποτελεσματικά φυσιολογικά ερυθρά αιμοσφαίρια. Μια σημαντική έλλειψη μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλοβλαστική αναιμία, μια ασθένεια κατά την οποία παράγονται ασυνήθιστα μεγάλα ερυθρά αιμοσφαίρια. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, αδυναμία, δύσπνοια, πονοκεφάλους και αίσθημα παλμών. Ορισμένα άτομα ενδέχεται, επίσης, να παρουσιάσουν πόνο ή πρήξιμο στη γλώσσα και στοματικά έλκη.
Άτομα με έλλειψη ενδέχεται, επιπροσθέτως, να παρουσιάσουν ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης, σύγχυση ή να ξεχνούν. Μια μελέτη του 2022 που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Clinical Nutrition διαπίστωσε μια συσχέτιση μεταξύ χαμηλών επιπέδων φολικού οξέος και ταχύτερης γνωστικής παρακμής σε ηλικιωμένους.
Το φυλλικό οξύ συνεργάζεται, επίσης, στενά με τη βιταμίνη Β12 στο μεταβολισμό της ομοκυστεΐνης, ενός αμινοξέος που βρίσκεται στο αίμα. Μαζί, αυτά τα θρεπτικά συστατικά συμβάλλουν στη μετατροπή της ομοκυστεΐνης σε μεθειονίνη, ένα αμινοξύ που χρησιμοποιεί ο οργανισμός για τη σύνθεση πρωτεϊνών και άλλων σημαντικών ενώσεων. Αυτή η σχέση είναι σημαντική, καθώς τα αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης έχουν συσχετιστεί με καρδιαγγειακές παθήσεις.
«Πρωταγωνιστεί» στην εγκυμοσύνη
Το φυλλικό οξύ αποκτά ιδιαίτερη σημασία πριν και κατά τις πρώτες εβδομάδες της εγκυμοσύνης, καθώς είναι απαραίτητο για τον σχηματισμό του νευρικού σωλήνα του εμβρύου, ο οποίος εξελίσσεται σε εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό. Η επαρκής πρόσληψη φυλλικού οξέος πριν από τη σύλληψη και κατά τα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα. Συστήνεται στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας να λαμβάνουν 400-800 mg φολικού οξέος την ημέρα.
Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανεπάρκειας;
Άτομα που δεν καταναλώνουν τρόφιμα πλούσια σε φυλλικό οξύ ενδέχεται να παρουσιάζουν ανεπάρκεια, αν και η απορρόφηση και ο μεταβολισμός έχουν σημασία. Επιπλέον, το αλκοόλ παρεμποδίζει την εντερική απορρόφηση και επηρεάζει την ικανότητα του ήπατος να αποθηκεύει τη βιταμίνη. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται και οι ηλικιωμένοι, καθώς οι παθήσεις και τα φάρμακα μπορούν, επίσης, να επηρεάσουν την απορρόφηση.
Υπάρχει κίνδυνος υπερβολικής δόσης;
Το περισσότερο δεν είναι απαραίτητα καλύτερο. Για τους περισσότερους ενήλικες, η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη είναι περίπου 400 mg, αν και οι απαιτήσεις διαφέρουν στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.
Η υπερβολική πρόσληψη φυλλικού οξέος από συμπληρώματα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς μπορεί να καλύψει την αναιμία που προκαλείται από την έλλειψη βιταμίνης Β12, ενώ η νευρολογική βλάβη συνεχίζεται. Για τον λόγο αυτό, η επίμονη κόπωση, η διανοητική θολούρα, η δύσπνοια ή άλλα πιθανά συμπτώματα αναιμίας πρέπει να διερευνώνται διεξοδικά.
Η έλλειψη φυλλικού οξέος είναι μόνο μία από τις πολλές πιθανές εξηγήσεις για τέτοια συμπτώματα. Ωστόσο, δεδομένου ότι είναι απαραίτητο για τον σχηματισμό των αιμοσφαιρίων, τη σύνθεση του DNA και τη φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων, η επαρκής πρόσληψή του μέσω μιας ισορροπημένης διατροφής -και η χρήση συμπληρωμάτων όταν αυτό κρίνεται ιατρικά σκόπιμο- παραμένει σημαντική καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.
Διαβάστε επίσης
Η Τζίντζερ έπαιρνε κάθε μέρα πλήθος συμπληρωμάτων – 3 χρόνια μετά χειρουργήθηκε για πέτρα στα νεφρά
Σήμερα παίρνουμε περισσότερα συμπληρώματα από ποτέ – Ποια προτιμάμε
Επτά σημάδια που αποκαλύπτουν ότι σας λείπουν πολύτιμες βιταμίνες
