Μία ματιά στον καθρέφτη συνήθως αρκεί για να καταλάβουμε ότι δεν κοιμηθήκαμε καλά ή ότι η κούραση της προηγούμενης ημέρας δεν έχει ακόμη υποχωρήσει. Υπάρχουν, όμως, φορές που μια αλλαγή στο πρόσωπο μπορεί να έχει βαθύτερη αιτία.
Τα μάτια που παραμένουν πρησμένα, ένα πρόσωπο ασυνήθιστα ωχρό, το κιτρίνισμα του δέρματος ή του λευκού των ματιών, ακόμη και μία χαρακτηριστική ερυθρότητα στα μάγουλα μπορούν, υπό ορισμένες συνθήκες, να αποτελέσουν εξωτερικές εκδηλώσεις μίας πάθησης.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι ο καθρέφτης μπορεί να αντικαταστήσει τον γιατρό ή τις εξετάσεις. Τα περισσότερα από αυτά τα σημάδια μπορεί να οφείλονται σε πολλές, συχνά εντελώς αθώες αιτίες. Όταν όμως εμφανίζονται ξαφνικά, επιμένουν ή συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα, αξίζει να διερευνηθούν.
Τι μπορεί, λοιπόν, να «λέει» το πρόσωπο για όσα συμβαίνουν μέσα στο σώμα;
1. Πρήξιμο γύρω από τα μάτια – Νεφροί
Ξυπνήσατε με πρησμένα βλέφαρα; Τις περισσότερες φορές η εξήγηση μπορεί να είναι απλή, από την έλλειψη ύπνου μέχρι μια αλλεργία. Όταν όμως το πρήξιμο γύρω από τα μάτια επιμένει, υπάρχει ένας ακόμη λόγος που οι γιατροί ενδέχεται να θελήσουν να αποκλείσουν: Ένα πρόβλημα στη λειτουργία των νεφρών.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Εθνικό Ίδρυμα Νεφρού (National Kidney Foundation – NKF) τα επίμονα πρησμένα μάτια μεταξύ των πιθανών προειδοποιητικών σημείων νεφρικής νόσου. Μια πιθανή εξήγηση είναι η απώλεια πρωτεΐνης στα ούρα, όταν οι νεφρικοί ηθμοί δεν λειτουργούν σωστά. Η μετακίνηση υγρού στους γύρω ιστούς μπορεί τότε να γίνει ορατή ως πρήξιμο, ιδιαίτερα γύρω από τα μάτια.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: H νεφρική νόσος συχνά εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Συνεπώς, το πρήξιμο δεν αποτελεί διάγνωση και η λειτουργία των νεφρών αξιολογείται με τις κατάλληλες εξετάσεις αίματος και ούρων.
2. Ένα ασυνήθιστα ωχρό πρόσωπο – Αναιμία
Όταν το πρόσωπο χάνει ξαφνικά το συνηθισμένο του χρώμα, μία από τις καταστάσεις που μπορεί να διερευνηθούν είναι η αναιμία. Σύμφωνα με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), η ωχρότητα αποτελεί ένα από τα πιθανά σημάδια της αναιμίας και ειδικότερα της σιδηροπενικής αναιμίας. Όταν δεν υπάρχουν αρκετά υγιή ερυθρά αιμοσφαίρια ή επαρκής αιμοσφαιρίνη για τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς, μπορεί να εμφανιστούν επίσης κόπωση, αδυναμία, δύσπνοια, ζάλη και κρύα χέρια ή πόδια.
Η ωχρότητα από μόνη της, βέβαια, δεν αρκεί για να δείξει ότι κάποιος έχει αναιμία. Η διάγνωση γίνεται με αιματολογικό έλεγχο.
3. Κίτρινο δέρμα ή κίτρινα μάτια – Ήπαρ και χοληφόρα
Από όλες τις αλλαγές του προσώπου, αυτή είναι από τις πιο χαρακτηριστικές και δεν πρέπει να αγνοείται. Όταν το δέρμα και κυρίως το λευκό των ματιών αποκτούν κίτρινη απόχρωση, πρόκειται για ίκτερο, ο οποίος προκαλείται από τη συσσώρευση χολερυθρίνης στον οργανισμό.
Το NHS επισημαίνει ότι ο ίκτερος μπορεί να αποτελεί ένδειξη σοβαρής κατάστασης και χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Ανάμεσα στις πιθανές αιτίες βρίσκονται παθήσεις του ήπατος, όπως η ηπατίτιδα και η αλκοολική ηπατική νόσος, αλλά και οι χολόλιθοι, η παγκρεατίτιδα και ορισμένες αιματολογικές παθήσεις.
Συχνά μπορεί να συνυπάρχουν σκούρα ούρα, πιο ανοιχτόχρωμα κόπρανα και κνησμός.
4. Μάτια που φαίνονται να «πετάγονται» προς τα έξω – Νόσος Graves
Μία αισθητή αλλαγή στην εμφάνιση των ματιών μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με τον θυρεοειδή. Η νόσος Graves, μία αυτοάνοση πάθηση και συχνή αιτία υπερθυρεοειδισμού, μπορεί να συνοδεύεται από θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια. Η φλεγμονή και το οίδημα στους ιστούς πίσω και γύρω από τα μάτια μπορούν να κάνουν τους οφθαλμούς να προβάλλουν προς τα έξω.
Όπως επισημαίνει η Αμερικανική Εταιρεία Θυρεοειδού, μπορεί επίσης να εμφανιστούν κόκκινα ή ερεθισμένα μάτια, πρήξιμο γύρω από αυτά και διπλωπία. Περίπου το ένα τρίτο των ασθενών με Graves εμφανίζει κάποια σημεία ή συμπτώματα οφθαλμικής νόσου, ενώ οι σοβαρότερες μορφές είναι πολύ λιγότερο συχνές.
5. Πρησμένο πρόσωπο και χείλη – Υποθυρεοειδισμός
Ο θυρεοειδής μπορεί να αλλάξει την εικόνα του προσώπου και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Στον υποθυρεοειδισμό, όταν δηλαδή ο θυρεοειδής δεν παράγει επαρκείς ποσότητες ορμονών, μπορεί να παρατηρηθεί πρησμένη όψη του προσώπου και των χειλιών. Μπορεί παράλληλα να υπάρχουν ξηρό δέρμα και τραχιά ή αραιά μαλλιά, καθώς και συμπτώματα που δεν φαίνονται στον καθρέφτη, όπως κόπωση, δυσανεξία στο κρύο, αύξηση βάρους και δυσκοιλιότητα.
Και εδώ η εμφάνιση απλώς δημιουργεί μια υποψία: Ο υποθυρεοειδισμός επιβεβαιώνεται με εξετάσεις αίματος.
6. Η χαρακτηριστική «πεταλούδα» στα μάγουλα – Λύκος
Μια ερυθρότητα που απλώνεται στα δύο μάγουλα και περνά πάνω από τη ράχη της μύτης σχηματίζοντας κάτι που θυμίζει φτερά πεταλούδας είναι ένα από τα γνωστότερα δερματικά ευρήματα που μπορεί να εμφανιστούν στον συστηματικό ερυθηματώδη λύκο. Στα συχνά συμπτώματα της νόσου περιλαμβάνονται το χαρακτηριστικό κόκκινο εξάνθημα στη μύτη και τα μάγουλα, η έντονη κόπωση, ο πόνος ή το πρήξιμο στις αρθρώσεις και η φωτοευαισθησία.
Δεν σημαίνει, φυσικά, ότι κάθε ερυθρότητα στα μάγουλα είναι λύκος. Η ροδόχρους νόσος, η δερματίτιδα και άλλες δερματικές καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια εικόνα, γι’ αυτό και απαιτείται ιατρική εκτίμηση.
7. Μπλε ή μωβ χείλη – Ένα σημάδι που χρειάζεται προσοχή
Υπάρχει τέλος μια αλλαγή στο πρόσωπο που αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν εμφανιστεί ξαφνικά: Η μπλε ή γκριζωπή απόχρωση στα χείλη. Η αλλαγή αυτή μπορεί να υποδηλώνει κυάνωση, δηλαδή ανεπαρκή οξυγόνωση του αίματος ή διαταραχή της κυκλοφορίας. Αν εμφανιστεί αιφνίδια – ιδιαίτερα μαζί με δύσπνοια, πόνο στο στήθος, σύγχυση ή άλλα έντονα συμπτώματα – απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ο καθρέφτης δίνει ενδείξεις, όχι διάγνωση
Το πρόσωπο μπορεί πράγματι να αντικατοπτρίζει ορισμένες αλλαγές που συμβαίνουν στον οργανισμό. Δεν αποτελεί, ωστόσο, διαγνωστικό εργαλείο. Πρησμένα μάτια μπορεί να οφείλονται απλώς σε μια αλλεργία ή σε έναν κακό ύπνο. Η ωχρότητα επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, ενώ ένα κόκκινο πρόσωπο δεν σημαίνει αυτομάτως αυτοάνοσο νόσημα.
Η αξία αυτών των σημαδιών βρίσκεται αλλού: Σε μία νέα, ανεξήγητη ή επίμονη αλλαγή που δεν υπήρχε προηγουμένως. Ειδικά όταν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, είναι ένας καλός λόγος να ζητήσουμε ιατρική συμβουλή αντί να επιχειρήσουμε μόνοι μας να ερμηνεύσουμε αυτό που βλέπουμε στον καθρέφτη.
Διαβάστε επίσης
Δέρμα: Πότε φταίει το κινητό για την ακμή που επιμένει
Οι αδιόρατες αλλαγές στις εκφράσεις του προσώπου που μαρτυρούν ότι έχετε κατάθλιψη
Νεφροί: Πέντε tips για να τους προφυλάξετε – Τα σημάδια που μαρτυρούν πρόβλημα
