Καθημερινά, επαναλαμβάνουμε την ίδια ρουτίνα: Κάνουμε ένα ντους, πλένουμε πρόσωπο και δόντια, διαλέγουμε τα ρούχα που θα φορέσουμε, φτιάχνουμε τα μαλλιά. Η πινελιά πριν βγούμε έξω; Μα φυσικά δύο – τρία ψεκάσματα από το αγαπημένο μας άρωμα στο λαιμό.
Ωστόσο, πρόσφατες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν εγείρει ανησυχίες ότι η συνήθεια αυτή θα μπορούσε να εκθέσει τον θυρεοειδή αδένα σε δυνητικά επιβλαβείς χημικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων ουσιών ύποπτων για τη λειτουργία των ορμονών. Όπως επισημαίνουν, ωστόσο, στο The Conversation o Ahmed Elbediwy, λέκτορας Βιολογίας Καρκίνου και Κλινικής Βιοχημείας και η Nadine Wehida, λέκτορας Γενετικής και Μοριακής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Kingston, η ανατομία του λαιμού και τα στοιχεία σχετικά με την απορρόφηση από το δέρμα δεν υποστηρίζουν την ιδέα μιας άμεσης διαδρομής από το δέρμα προς τον θυρεοειδή.
Τι συμβαίνει όταν το άρωμα έρχεται σε επαφή με το δέρμα;
Το δέρμα λειτουργεί ως σημαντικό προστατευτικό φράγμα. Όταν ψεκάζεται άρωμα πάνω του, ορισμένα συστατικά εξατμίζονται, άλλα παραμένουν στην επιφάνεια και άλλα διεισδύουν στο δέρμα. Το πόσο απορροφάται εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η χημική ουσία, η σύνθεση του προϊόντος, η κατάσταση και η θέση του δέρματος, η ποσότητα που εφαρμόζεται και το χρονικό διάστημα που παραμένει σε επαφή με το σώμα.
Η εφαρμογή μιας ουσίας κοντά σ’ ένα συγκεκριμένο όργανο δε σημαίνει ότι θα φτάσει σ’ αυτό. Μόλις μια χημική ουσία εισέλθει στα αιμοφόρα αγγεία, μπορεί να κυκλοφορήσει σε όλο το σώμα. Είναι επίσης πιθανό να εισπνέουμε μικροσωματίδια χημικών ουσιών. Ωστόσο, ο ψεκασμός αρώματος κοντά στον λαιμό δε φαίνεται να δημιουργεί μια ξεχωριστή οδό έκθεσης για τον θυρεοειδή αδένα.
Ανησυχία για τους φθαλικούς εστέρες
Μεγάλο μέρος της ανησυχίας επικεντρώνεται στους φθαλικούς εστέρες, μια μεγάλη οικογένεια χημικών ουσιών με διαφορετικές χρήσεις. Μια συστηματική ανασκόπηση του 2024 εξέτασε 17 μελέτες όπου συμμετείχαν 5.616 παιδιά και έφηβοι και διαπίστωσε συσχετίσεις μεταξύ της έκθεσης σε ορισμένες φθαλικές ενώσεις και μεταβολών στα επίπεδα ορισμένων θυρεοειδικών ορμονών. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν ήταν συνεπή για άλλες ορμόνες και οι εν λόγω μελέτες δεν απέδειξαν ότι ο ψεκασμός αρώματος στον αυχένα επηρεάζει τον θυρεοειδή.
Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι τα αρώματα ενδέχεται να συμβάλουν στην έκθεση στο DEP. Σε μια μελέτη με 337 γυναίκες, όσες χρησιμοποιούσαν άρωμα παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα μονοαιθυλοφθαλικού εστέρα στα ούρα. Επομένως, είναι πιθανό τα αρώματα να αποτελούν πηγή έκθεσης, αλλά δεν αποδεικνύεται βλάβη στον θυρεοειδή.
Η ορμονική διαταραχή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες
Οι επιπτώσεις μιας χημικής ουσίας στην υγεία εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες, όπως η δόση, η οδός, ο χρόνος και η διάρκεια της έκθεσης. Το γεγονός ότι μια ουσία προκαλεί ορμονική επίδραση σε εργαστηριακό πείραμα δεν σημαίνει ότι ένα τελικό καλλυντικό προϊόν θα προκαλέσει την ίδια επίδραση. Η επαναλαμβανόμενη χρήση αρώματος σημαίνει επίσης επαναλαμβανόμενη έκθεση, αλλά αυτό δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτομάτως ως συσσώρευση χημικών ουσιών στον οργανισμό. Οι φθαλικές ενώσεις, για παράδειγμα, αποδομούνται και αποβάλλονται σχετικά γρήγορα μέσω των ούρων, αν και η συχνή έκθεση μπορεί να ανανεώνει συνεχώς την ποσότητα που εισέρχεται στον οργανισμό.
Πιο πιθανοί οι κίνδυνοι για το δέρμα
Ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν την ύπαρξη κινδύνου για τον θυρεοειδή, υπάρχουν άλλες, τεκμηριωμένες επιδράσεις. Η πιο διαδεδομένη είναι η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, ένα εξάνθημα που συνοδεύεται από κνησμό και φλεγμονή και προκαλείται από ανοσολογική αντίδραση σε κάποιο συστατικό αρώματος. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, επηρεάζει περίπου το 0,7% έως 2,6% του γενικού πληθυσμού. Μόλις ένα άτομο ευαισθητοποιηθεί σε ένα συστατικό, η έκθεση σ’ αυτό μπορεί να προκαλέσει κνησμό, ερυθρότητα και δερματικές αλλοιώσεις που μοιάζουν με έκζεμα.
Το ηλιακό φως μπορεί επίσης να παίζει ρόλο
Ορισμένα συστατικά αρωμάτων αντιδρούν με την υπεριώδη ακτινοβολία, προκαλώντας φωτοτοξική αντίδραση και συμπτώματα παρόμοια με αυτά του ηλιακού εγκαύματος.
Το έλαιο περγαμόντου αποτελεί ένα παράδειγμα. Έρευνες έχουν δείξει ότι ορισμένες ενώσεις του περγαμόντου που αντιδρούν στο φως μπορεί να προκαλέσουν δερματική αντίδραση. Αυτό δε σημαίνει ότι κάθε άρωμα ενέχει τέτοιο κίνδυνο, αλλά εξηγεί γιατί ορισμένα προϊόντα μπορούν περιστασιακά να προκαλέσουν ερεθισμό ή αποχρωματισμό.
Κλινικές έρευνες έχουν διαπιστώσει, επίσης, ότι πολλοί πάσχοντες αναγνωρίζουν το άρωμα ως μια πηγή πρόκλησης επεισοδίων ημικρανίας, αν και τα ευρήματα βασίζονται σε αυτοαναφορές και δεν είναι απολύτως αξιόπιστα.
Τελικά, πρέπει να αποφεύγεται η χρήση αρώματος στον λαιμό;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, δεν υπάρχει επί του παρόντος κανένας τεκμηριωμένος λόγος για να αποφεύγεται η εφαρμογή αρώματος στον λαιμό. Οι πιο ρεαλιστικές ανησυχίες αφορούν στην ευαισθησία του δέρματος, τις αλλεργικές αντιδράσεις, τον ερεθισμό και, σε περίπτωση συγκεκριμένων συστατικών, τις αντιδράσεις που προκαλούνται από την ηλιακή ακτινοβολία.
Όποιος αισθανθεί κάψιμο, κνησμό ή επίμονο εξάνθημα μετά την εφαρμογή αρώματος θα πρέπει να σταματήσει να το χρησιμοποιεί και να ζητήσει ιατρική συμβουλή εάν τα συμπτώματα επιμένουν. Οι καταναλωτές θα πρέπει επίσης να είναι προσεκτικοί όσον αφορά στις ετικέτες. Τα «φυσικά» αρώματα δεν είναι απαραίτητα ασφαλέστερα, καθώς τα αιθέρια έλαια μπορούν επίσης να προκαλέσουν αλλεργική δερματίτιδα. Ομοίως, ο ισχυρισμός «χωρίς φθαλικές ενώσεις» δεν σημαίνει αυτόματα ότι ένα άρωμα είναι πιο ασφαλές από άλλα.
Προς το παρόν, τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν ότι το ψέκασμα αρώματος στον λαιμό παρέχει στις χημικές ουσίες ειδική «πρόσβαση» στον θυρεοειδή αδένα ή δημιουργεί ιδιαίτερο κίνδυνο για θυρεοειδικές παθήσεις.
Διαβάστε επίσης
Ταμπόν: Με ποιο τρόπο διαταράσσουν τις ορμόνες – Τι πρέπει να γνωρίζουμε
«Παντοτινά» χημικά στο σπίτι: 4 απλές κινήσεις για να μειώσουμε την έκθεση
